Một trang đời mở ra

(tiếp theo số báo 3443)

Xin trở lại chuyện của tôi đi làm báo. Hai năm sau khi xảy ra chuyện đau đớn của gia đình tôi…

Báo Minh Hải mới được cấp một căn nhà làm trụ sở khi di dời từ Bạc Liêu trở về Cà Mau. Đó là căn nhà lầu, nằm trên đường Nguyễn Hữu Lễ. Tôi khăn áo theo cơ quan về Cà Mau mà trong lòng quá nhiều tâm tư. Tôi lên xe mắt nhìn vời vợi cái TX. Bạc Liêu (tên chính thức là TX. Minh Hải) nhỏ bé vẫn ảm đạm sướt mướt trong những cơn mưa chiều để gửi lại đó bao nhiêu kỷ niệm của một quãng đời trai trẻ đầy mộng mơ, cũng nhiều đau đớn.

Mười năm tôi về làm khách trú của đất Cà Mau cũng là thời gian tôi gắn bó với đất mới,  chứng kiến biết bao nhiêu vui buồn và những biến động của thời cuộc, của đất nước và của vùng Bán đảo Cà Mau này. Đó là những năm đất nước nghèo và Minh Hải lắm gieo neo. Nạn tham nhũng, cửa quyền, ức hiếp quần chúng, làm cho niềm tin mà chúng ta đã kỳ công xây dựng từ trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ngày một phôi phai. Lý luận thiếu những căn cứ từ thực tiễn sinh động để hình thành trong thế hệ mới. Một bộ phận nhân dân xa rời chúng ta.

Năm 1987 là thời điểm Trung ương phát pháo lệnh chỉnh sửa những điểm sai sót ấy. Thực chất đây là công cuộc chỉnh đốn Đảng, lấy lại niềm tin trong quần chúng. Phát pháo ấy chính là những bài báo đăng trên Báo Nhân Dân, ký tên tác giả NVL. Thực chất đó là những bài báo của người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam - đồng chí Nguyễn Văn Linh, Tổng Bí thư của Đảng. Những bài báo ấy kêu gọi toàn Đảng, toàn dân phải làm ngay những việc bức xúc đặt ra lúc bấy giờ là chống tham nhũng, chống cửa quyền, hà hiếp quần chúng. Và thay đổi những cơ chế chính sách đã không đúng, không phù hợp với sự vận động phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội… của đất nước.

Những quan điểm trên các bài báo này, cả nước xem như những chủ trương đổi mới của Đảng cầm quyền. Từ đó nó đem lại một luồng gió mới mát mẻ của không khí dân chủ. Và cũng từ đó bắt đầu công cuộc đổi mới của đất nước ta cho đến hôm nay. Cụ thể là tạo không khí dân chủ trong đấu tranh chống tiêu cực xã hội, chấp nhận nhiều thành phần kinh tế cùng tồn tại, sự vận động phát triển của đất nước vận hành theo cơ chế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa. Mục tiêu là làm trong sạch Đảng, lành mạnh xã hội, tháo gỡ vướng mắc cho xã hội phát triển tốt hơn để dân đỡ nghèo mà tiến lên ấm no, hạnh phúc.

Tôi nhớ lúc đó không khí dân chủ, tự do ngôn luận đã bắt đầu mở rộng, đi sâu, có tầm ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống báo chí. Cùng với báo chí cả nước, hoạt động báo chí Minh Hải trở nên phong phú, có hồn và cũng đầy quyền năng. Chúng tôi đã thông tin chạm đến những vấn đề, sự kiện mà trước đây có thể gọi là vùng cấm. Có lúc báo Minh Hải phát hành đến hơn 100.000 bản mỗi kỳ. Chúng tôi điều tra, thông tin về Hai Nghé, Bí thư xã Vĩnh Trạch để nói đến hiện tượng xã hội xuất hiện cường hào mới trong cải tạo xã hội chủ nghĩa trong nông nghiệp. Hai Nghé bị kỷ luật khai trừ Đảng và bỏ đi biệt xứ. Chúng tôi thông tin ủng hộ vợ Lữ Anh Dồi, Thiếu úy công an đã bị sát hại để chống tiêu cực trong nội bộ cấp cao của ngành Công an tỉnh. Để sau đó một Thượng tá công an lãnh 16 năm tù và kẻ bắn anh Dồi là một Trung úy công an ở tù chung thân. Chúng tôi điều tra, phanh phui trên báo những tiêu cực của Giám đốc Công ty Lương thực tỉnh - Tám Khôi - tội dâm ô, tham ô để rồi ông này phải bị xử tù. Tương tự như thế, Giám đốc Sở Giao thông - Vận tải cũng bị báo chí cho vào “lò nướng” vì vướng tiêu cực…

Những năm đó làm báo rất vui, có lúc báo vừa phát hành dân kéo đến tòa soạn mua báo ùn ùn, dân ủng hộ, tin tưởng báo chí cách mạng và báo chí thời đó đã làm được một nhiệm vụ rất quan trọng là góp phần nâng cao đời sống dân chủ, đang là chủ trương lớn của Đảng cầm quyền lúc bấy giờ.

Không chỉ có báo chí mà cả Đảng bộ và chính quyền tỉnh Minh Hải lúc đó cũng hưởng ứng “Những việc cần làm ngay” và sự nghiệp đổi mới của Đảng một cách quyết liệt. Năm 1987, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ra Chỉ thị hưởng ứng “Những việc cần làm ngay” và qua đó tiến hành các công việc: mở đợt vận động, phê bình làm trong sạch tổ chức Đảng, bộ máy Nhà nước, làm lành mạnh các quan hệ xã hội; Tỉnh ủy phát động mở đợt giải quyết những việc cấp bách từ trong nội bộ Đảng và chính quyền, đoàn thể. Xử lý những vụ tham nhũng, cửa quyền, ức hiếp quần chúng, lắng nghe ý kiến của Nhân dân và sửa chữa những việc làm chưa phù hợp với quan điểm quần chúng của Đảng…

(còn nữa)

Nhà văn Phan Trung Nghĩa