Nâng cao chất lượng giám sát của HĐND tỉnh

Giám sát ngân sách của Hội đồng nhân dân (HĐND) là căn cứ và điều kiện để HĐND thực hiện quyền quyết định ngân sách ở địa phương. Dựa trên cơ sở này thì HĐND mới có đủ căn cứ tin cậy để xem xét, quyết định dự toán ngân sách và phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phương (NSĐP). Vì vậy, việc thực hiện chức năng giám sát về tài chính - ngân sách của HĐND là hết sức quan trọng...

Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND tỉnh trong buổi làm việc giám sát pháp luật về đầu tư công ở huyện Đông Hải. Ảnh: M.N

Là cơ quan có chức năng quyết định, phân bổ, phê chuẩn và giám sát NSĐP gồm: các khoản thu về thuế, phí và lệ phí và các nguồn tài chính hợp pháp khác; các khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản…, HĐND tỉnh đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Tuy nhiên, qua thực hiện nhiệm vụ giám sát NSĐP thời gian qua cho thấy vẫn còn một số vấn đề bất cập, vướng mắc cần sớm được tháo gỡ.

Một trong những khó khăn đó là một bộ phận tổ chức, cá nhân chưa hiểu đúng, đầy đủ, cụ thể và thống nhất về ý nghĩa, tầm quan trọng, nội dung, phạm vi tác dụng giám sát NSĐP. Bên cạnh đó, HĐND sử dụng chưa hết các công cụ và hình thức giám sát phù hợp với khả năng, điều kiện khi tiến hành giám sát. Lực lượng, kinh phí, phương tiện giúp HĐND giám sát NSĐP còn quá “mỏng”. Các công cụ hữu hiệu như kiểm toán, thanh tra chưa được thực hiện trong hoạt động giám sát mà đa phần chỉ nghe báo cáo, trao đổi, chất vấn trực tiếp. Nội dung công khai, minh bạch ngân sách chưa đúng tầm, chấp hành chưa nghiêm, còn mang tính hình thức...

Theo quy định, giám sát NSĐP là việc theo dõi, kiểm tra thông qua hệ thống thông tin, báo cáo nhằm xác định tình trạng ngân sách Nhà nước (NSNN). Từ đó, phát hiện những vấn đề bất cập và đề xuất, kiến nghị khắc phục kịp thời, nhằm phát huy có hiệu quả các nguồn lực tài chính ở địa phương. Kết quả giám sát chỉ ra mức độ chấp hành, tuân thủ những luật lệ, quy chế, các chính sách chế độ, tiêu chuẩn, định mức thu - chi NSNN; xem xét, đánh giá hiệu quả, tác động của NSNN đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trên cơ sở đó, kiến nghị yêu cầu khắc phục những tồn tại, yếu kém trong quản lý và sử dụng NSNN của cơ quan, đơn vị chịu sự giám sát. Thế nhưng, hiện nay chưa có Luật Giám sát; các văn bản hướng dẫn thì chưa đầy đủ, đồng bộ.

Có thể nói hoạt động giám sát và nâng cao chất lượng giám sát NSĐP là trách nhiệm của HĐND các cấp; HĐND chỉ có thể hoàn thành nhiệm vụ, quyền hạn theo luật định, nhất là trong lĩnh vực kinh tế, tài chính - ngân sách khi các cơ quan của HĐND và đại biểu HĐND đủ lực, thực hiện đầy đủ đúng vai trò, trách nhiệm của mình. Vì vậy, để phát huy quyền lực, vai trò hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp và nâng cao chất lượng giám sát NSĐP, khắc phục những bất cập thì cần có nhiều biện pháp. Cụ thể là đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với HĐND, đặc biệt, trong lĩnh vực kinh tế, tài chính - ngân sách, có những vấn đề cấp ủy Đảng nên có định hướng và quyết định sau khi tổ chức thảo luận, lắng nghe ý kiến HĐND. Đối với một số công trình trọng điểm, quan trọng hay những vấn đề liên quan đến chi ngân sách lớn, HĐND cần có thông tin ngay từ đầu để phối hợp, xem xét, quyết định...

Bên cạnh đó, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, nghiệp vụ nâng cao năng lực cho các thành viên Ban Kinh tế - Ngân sách của HĐND; thường xuyên tổ chức tập huấn, trao đổi kinh nghiệm cho các đại biểu HĐND và đội ngũ chuyên viên tham mưu, giúp việc của Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND để đảm bảo hoạt động giám sát NSNN, NSĐP hiệu quả, thiết thực.

M.N