Truyền hình
Xác định việc đổi mới tranh tụng tại phiên tòa là khâu đột phá, nhằm nâng cao chất lượng công tác xét xử, thời gian qua, công tác tổ chức các phiên tòa xét xử của ngành Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh đã có sự tiến bộ, đổi mới theo tinh thần cải cách tư pháp (CCTP)…
Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 2/6/2005 của Bộ Chính trị “về chiến lược CCTP đến năm 2020” đã xác định Tòa án được đặt ở vị trí trung tâm và hoạt động xét xử là trọng tâm của công tác CCTP, nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa xét xử là khâu đột phá của hoạt động tư pháp. Quyết định của Hội đồng xét xử (HĐXX) phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng và thẩm tra các chứng cứ tại phiên tòa, không kết tội oan, không bỏ lọt tội phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và trong thời hạn luật định.
 |
| Một phiên tòa xét xử vụ cướp tài sản tại Tòa án nhân dân TP. Bạc Liêu. Ảnh: M.N |
Để khắc phục các hạn chế nêu trên, thiết nghĩ cần đổi mới theo định hướng được xác định trong Nghị quyết 49 của Bộ Chính trị: “đảm bảo công khai, dân chủ, nghiêm minh”. Mặc dù có nhiều chủ thể tham gia tranh tụng, nhưng vấn đề đổi mới trước tiên là những người tiến hành tố tụng. Song song đó, cần đổi mới cả việc tổ chức phiên tòa, từ giai đoạn chuẩn bị xét xử cho đến sau khi kết thúc phiên tòa.
Ví dụ như ở giai đoạn chuẩn bị xét xử, các thành viên của HĐXX, kiểm sát viên phải phán đoán được trình độ văn hóa, chuyên môn, thái độ của những người sẽ tham gia tố tụng trong vụ án; chuẩn bị với sự tự tin, cởi mở nhưng nghiêm túc, dân chủ, tôn trọng và lắng nghe. Theo quy định hiện nay, HĐXX vẫn giữ vai trò chính trong việc xét hỏi, xét hỏi theo đề cương đã chuẩn bị và linh hoạt xử lý các vấn đề phát sinh. Đặc biệt quan tâm làm rõ những tình tiết có tính chất là “nút thắt” hay “điểm mờ” của vụ án, để từ đó làm rõ các vấn đề, tình tiết khác. Nội dung câu hỏi phải rõ nghĩa, mang tính gợi mở; hạn chế đến mức thấp nhất những câu hỏi mà người được hỏi chỉ có thể trả lời “có” hoặc “không”…
Sau khi tuyên án cần dành thời gian giải thích các quyết định của bản án cho những người tham gia tố tụng hiểu rõ, nhất là quyền kháng cáo. Và khi kết thúc phiên tòa, HĐXX cần rút kinh nghiệm về tổ chức phiên tòa, kết quả xét xử. Nếu phát hiện những vấn đề có sai sót mà pháp luật cho phép đính chính thì có văn bản đính chính. Nếu tự phát hiện có sai lầm mà pháp luật không cho phép sửa chữa thì chủ động báo cáo lãnh đạo đơn vị Tòa án để có biện pháp khắc phục theo quy định của pháp luật.
Nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa xét xử đã được khẳng định trong các nghị quyết của Đảng về công tác CCTP. Các quy định của Luật Tố tụng cũng đã quy định về vấn đề tranh luận tại các phiên tòa. Các cán bộ có chức danh tư pháp khi tiến hành tố tụng tại phiên tòa phải không ngừng học tập, rút kinh nghiệm để nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, rèn luyện kỹ năng tiến hành tố tụng để mỗi phiên tòa xét xử thật sự là nơi công lý được thực thi, để Tòa án thật sự là cơ quan thực hiện quyền tư pháp.
Trần Hùng Dũng (Chánh án TAND tỉnh)
Xem thêm bình luận