Nâng cao nhận thức pháp luật cho công dân: Đích đến của chiến lược phát triển trợ giúp pháp lý

Được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào cuối năm 2011, sau hơn 2 năm triển khai thực hiện, Chiến lược phát triển trợ giúp pháp lý (TGPL) đến năm 2020, định hướng năm 2030 ở Bạc Liêu đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận…

Ông Châu Phi Đô - Giám đốc Trung tâm TGPL báo cáo trong cuộc họp hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng. Ảnh: Trần Sơn

Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đầu năm 2012, tỉnh Bạc Liêu đã chỉ đạo tổ chức quán triệt, triển khai Chiến lược phát triển TGPL từ ngành Tư pháp và các đơn vị trực thuộc ngành, kết hợp với các cơ quan truyền thông để tuyên truyền và các câu lạc bộ, các trung tâm để thực hiện các hoạt động TGPL. Việc lắp đặt các bảng thông tin và hộp tin về TGPL ở các xã, phường, thị trấn, ở trụ sở của các cơ quan tiến hành tố tụng như cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án, các bộ phận tiếp công dân của các UBND cấp huyện… cũng tạo điều kiện cho người dân tìm hiểu và biết rõ quyền của mình. Qua nhiều hoạt động tuyên truyền, hiện tỷ lệ người dân nhận thức về quyền được TGPL ngày càng cao, đến nay ước đạt 60% trên tổng dân số của tỉnh.

Kết quả thực hiện các vụ việc TGPL trong 2 năm là hơn 3.600 vụ việc. Trong đó, lĩnh vực TGPL hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, kiện hành chính đều chiếm tỷ lệ cao, đặc biệt là các tranh chấp đất đai hơn 820 vụ việc. Với vai trò chủ công trong việc thực hiện đề án chiến lược TGPL, Trung tâm TGPL tỉnh thực hiện trợ giúp bằng nhiều hình thức như tư vấn pháp luật (tại trung tâm hoặc tư vấn lưu động), tham gia tố tụng (cử luật sư bào chữa tại tòa), tham gia hòa giải… Hiện tỷ lệ đáp ứng nhu cầu TGPL của Trung tâm TGPL Nhà nước là 100% cho các hình thức tư vấn pháp luật; tham gia tố tụng khi người thuộc diện được trợ giúp có yêu cầu. Có 100% các xã, thị trấn thuộc vùng sâu, vùng xa thành lập câu lạc bộ TGPL.

Đảm bảo mọi người dân đều được TGPL

Các hoạt động nghiệp vụ TGPL đã có chuyển biến rõ rệt so với trước đây, được chuẩn hóa theo Luật TGPL và các văn bản hướng dẫn thi hành. Chất lượng được đảm bảo, nhất là hoạt động TGPL lưu động và hoạt động tham gia tố tụng. Tuân thủ đề án, việc lập và quản lý sổ sách nghiệp vụ TGPL, hồ sơ vụ việc được lưu trữ đúng theo quy định. Từ đó tạo điều kiện cho công tác đánh giá và quản lý chất lượng vụ việc TGPL, hàng năm đều thành lập tổ kiểm tra đánh giá chất lượng vụ việc TGPL. Việc thực hiện đánh giá chất lượng các vụ việc TGPL đã giúp người thực hiện trợ giúp có ý thức hơn về thái độ trách nhiệm và nâng cao kỹ năng, giảm thiểu sai sót khi thực hiện trợ giúp.

Chiến lược phát triển TGPL ở Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đã tác động đến nhận thức của các cơ quan, tổ chức và người dân trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người dân thuộc diện được TGPL, góp phần thực hiện các quyền con người, tăng cường tranh tụng tại tòa án, nâng cao trách nhiệm phục vụ nhân dân. Mặc dù cũng còn một số hạn chế, nhất là thái độ thờ ơ, thiếu hợp tác của các tổ chức, chính quyền một số địa phương thì nhìn chung, bước đầu công tác TGPL đã gắn với cơ sở, hướng đến cơ sở nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc. TGPL được tổ chức lồng ghép trong các chương trình, chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội, chính sách dân tộc để gắn tăng trưởng kinh tế với thực hiện dân chủ, đảm bảo công bằng xã hội, đảm bảo mọi công dân đều có quyền được TGPL khi có yêu cầu. Ngoài ra, thông qua các hoạt động TGPL còn tạo niềm tin của nhân dân với pháp luật và chính quyền, giúp người dân xích lại gần với các cơ quan công quyền. Đó cũng là góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, trật tự ở địa phương.

Kim Phượng