Ngày giỗ thiêng của dân tộc đã trở thành di sản văn hóa nhân loại

“Con người có tổ có tông/ Như cây có cội như sông có nguồn” - điều này đã được triệu triệu người con Lạc cháu Hồng khắc cốt ghi tâm. Dân tộc Việt Nam có chung một ngày quốc lễ, thể hiện lòng biết ơn của các thế hệ cháu con với công đức của tổ tiên trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước: Ngày giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10/3 âm lịch).

Vinh danh ngày giỗ Tổ

Theo sử sách ghi lại, ngày giỗ Tổ Hùng Vương có từ thời Lê do vua Lê Thánh Tông lập ra. Đây là kết quả của việc đất nước hưng thịnh sau một thời gian dài dưới triều Lê và việc truyền thuyết các vua Hùng tồn tại khá dài trong dân gian đã được ghi vào chính sử. Vua Lê Thánh Tông đã lấy một ngày để tưởng nhớ đến quốc tổ xa xưa của nước Việt, đồng thời để nâng cao hơn nữa niềm tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết dân tộc! Đặc biệt, mỗi người Việt Nam có thêm niềm vui, niềm vinh dự, tự hào to lớn là “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” vừa được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Lễ dâng bánh chưng, bánh dày - một nét đẹp văn hóa trong lễ giỗ Tổ Hùng Vương. Ảnh: T.L

Cần có một nơi thờ Tổ

Ở Bạc Liêu, đã thành truyền thống, cứ đến ngày mùng 10/3 âm lịch thì nhiều địa phương lại tổ chức giỗ Tổ. Tuy không rình rang, không đèn hoa rực rỡ nhưng không khí trang nghiêm luôn hiện hữu ở những nơi tổ chức. Một cách linh động, tỉnh đã từng tổ chức giỗ Tổ ở nhiều điểm khác nhau như Đền thờ Bác (xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi), Trung tâm Hội nghị tỉnh… Dù có những ý kiến trái chiều về việc chọn điểm để tổ chức giỗ Tổ nhưng tựu trung lại, dù ở đâu và quy mô như thế nào thì lòng tưởng nhớ mới chính là thước đo giá trị đối với việc tổ chức giỗ Tổ của các địa phương. Còn tại các trường học hay một số ngôi miếu ở Bạc Liêu, ngày giỗ Tổ được tổ chức cùng với những thức cúng là xôi, rượu, trà, bánh, trái cây và nhang, đèn…, một thứ không thể thiếu nữa là lòng thành tâm của con người. Đó là lòng tri ân, tưởng nhớ đến vị Tổ chung của dân tộc, những bậc tiền hiền đã có công dựng nước và giữ nước để thế hệ hôm nay được sống trong độc lập, tự do và hạnh phúc, tiến bộ!

Năm nay, hàng trăm học sinh và giáo viên của trường THPT Chuyên Bạc Liêu cũng đã tổ chức lễ giỗ Tổ trong buổi chào cờ đầu tuần (ngày 15/4, nhằm mùng 6/3 âm lịch). Thầy Huỳnh Quang Lâm, Tổ trưởng tổ Sử - Địa của trường, là người đã gắn bó với việc tổ chức giỗ Tổ cho biết bao thế hệ học trò của mình. Tại buổi lễ, thầy Lâm đã mượn lời dạy của Bác: “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”, để truyền đạt ý nguyện của mình cho các em học sinh.

“Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” được chính thức công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đồng nghĩa với việc văn hóa thờ cúng, tri ân tổ tiên của đất Việt đã được công nhận là di sản quý báu cần được bảo tồn. Di sản ấy đã làm phong phú thêm kho tàng di sản chung của toàn nhân loại! Như vậy, tính đến nay Việt Nam đã có 6 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, gồm: Nhã nhạc cung đình Huế, không gian văn hóa cồng chiêng Tây nguyên, dân ca Quan họ, ca trù, hội Gióng tại đền Phù Đổng và đền Sóc (Hà Nội), hát xoan và “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”.

“Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” và giỗ Tổ Hùng Vương từ bao đời nay đã ở trong tâm thức của người Việt, dù ngược xuôi trăm miền, là ai, ở đâu… nếu đã có chung dòng máu Lạc Hồng đều nhớ đến ngày giỗ Tổ mùng 10/3. Với ý nghĩa ấy và nhất là khi được UNESCO chính thức công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, thiết nghĩ, mỗi địa phương cần tính toán đến việc lập bàn thờ, hay một nơi thờ Tổ, không nhất thiết phải hoành tráng, bề thế nhưng đủ tầm trang nghiêm để mỗi mùng 10/3, Bạc Liêu có một nơi để tổ chức giỗ Tổ cho thật đúng nghĩa!

Cẩm Thúy