Nghe cải lương miền Bắc trên đất Nam

Không biết vô tình hay hữu ý, Ban tổ chức Cuộc thi Tài năng diễn viên cải lương toàn quốc - 2023 lại sắp xếp trong một buổi diễn thi có các tiết mục của thí sinh phía Nam lẫn phía Bắc. Để rồi khán giả nhận ra, ở vùng miền nào, cải lương cũng có sự hấp dẫn riêng có của mình.

Vai diễn dự thi của nghệ sĩ Nguyễn Ngọc Hoàng Oanh (Đoàn cải lương Long An) trong trích đoạn vở cải lương “Huyền thoại một tình yêu” là một chiến sĩ giao liên trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Giữa những vạt rừng tràm, đồng đội lần lượt nằm xuống, chỉ còn lại 2 cô gái bám trụ với nhiệm vụ đưa các đoàn quân giải phóng ra chiến trường. Ở độ tuổi thanh xuân, họ tìm thấy tình yêu với những người lính trẻ trong một lần dừng chân nơi trạm giao liên. Rồi cũng từ trạm giao liên đó, họ tiễn biệt người yêu tiếp tục ra trận, chờ đợi những cánh thư từ chiến trường cũng như chiến đấu với nỗi sợ hãi bên trong lẫn sự chống phá ác liệt của kẻ thù bên ngoài. Trong trích đoạn, từ diễn viên dự thi đến diễn viên phụ diễn đều làm toát lên vẻ sôi nổi, dí dỏm, yêu đời của những người trẻ trong tình yêu cũng như sự kiên cường khi đối mặt với mưa bom bão đạn.

Diễn viên Lương Thúy Hoa (Nhà hát nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa) trong vai Trần Thị Dung trong trích đoạn “Dấu ấn giao thời”. Ảnh: H.T

Ngược lại, trong trích đoạn vở cải lương “Dấu ấn giao thời” của Nhà hát nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa, khán giả lại chìm vào nỗi đau giằng xé tâm tư của Hoàng hậu Trần Thị Dung (vai diễn dự thi của nghệ sĩ Lương Thúy Hoa). Đứng trước sự lựa chọn giữa vận mệnh quốc gia và số phận của người từng đầu ấp tay gối, nghệ sĩ đã thể hiện được nỗi đau trong lòng của người phụ nữ trong cung cấm phong kiến. Trần Thị Dung có tội hay đáng thương khi phải chính tay đưa chồng mình vào cõi chết để giữ bình yên cho đất nước? Từ hành động, cử chỉ, ánh mắt đến chất giọng cất lên, nghệ sĩ đã giúp khán giả cảm nhận rõ ràng.

Thật khó để so sánh vai diễn nào hay hơn, hay cao hơn là so sánh cải lương ở miền Nam thu hút hay ở miền Bắc hấp dẫn hơn! Một khán giả là người mê và nghe cải lương từ nhỏ chỉ ra rằng: nếu cải lương miền Nam bình dân, dễ nghe thì cải lương miền Bắc lại mang tính triết lý hàn lâm, có nhiều tầng ý nghĩa mà khán giả có thể cảm nhận theo cách của mình. Làn hơi ca của diễn viên miền Nam cũng theo đó mà mộc mạc, sôi nổi trong khi các diễn viên miền Bắc lại có kỹ năng luyến láy, nhả giọng tài tình. Một khán giả có am hiểu về dân ca quan họ, nghệ thuật chèo thì cho cảm nhận rằng trong cải lương ở miền Bắc có sự pha trộn ít nhiều giữa các loại hình nghệ thuật này với nhau, mang đến một sắc màu rất riêng, rất đặc biệt và cuốn hút.

Mỗi người một kiểu suy nghĩ, một cách đánh giá khác nhau, nhưng ai cũng thừa nhận: cải lương luôn hấp dẫn dù được thể hiện với phong cách nào. Người mê cải lương sẽ không bao giờ chê “món ngon” này dù ít nhiều nó đã thay đổi theo thời gian: thoại nhiều hơn, ca ít hơn (đôi khi lại làm loãng cái không khí đặc trưng của cải lương), phông màn hiện đại hơn… Và cũng chỉ cần có tình yêu với cải lương, thì xem cải lương ở đâu, diễn viên của vùng miền nào cũng đều tin rằng loại hình nghệ thuật truyền thống này sẽ vẫn sống và phát triển nếu được giữ gìn, phát huy một cách phù hợp.

TÂM NGỌC