Nghe cúm núm kêu chiều

Bữa nọ, tôi ngồi ăn cơm chiều với ngoại. Nghe tiếng cúm núm kêu từ ngoài đồng, ngoại ngó xa xăm rồi nhắc: “Hồi cậu Năm bây còn nhỏ, hễ nghe cúm núm kêu là nó ra đầu hè chờ ngoại. Mới đó mà đã mấy chục năm”. Thấy ngoại buồn nên tôi cũng không dám hỏi gì thêm, cả chiều, cả tối hôm đó ngoại cứ nằm vùi, bỏ luôn tuồng cải lương tối thứ Bảy.

Tôi cứ thắc mắc hoài, không biết tại sao mà mỗi lần nghe cúm núm kêu ngoại lại buồn. Còn với tôi, mỗi lần nghe cúm núm kêu ran ngoài đồng là lại nhớ về tuổi thơ của mình. Mùa gặt, tôi thường theo ba mẹ ra đồng. Gặp được ổ con cúm núm là tôi vui lắm. Nếu là ổ có trứng thì lấy trứng về hấp cơm, còn nếu ổ có cúm núm con thì tôi đem về làm lồng nuôi thử. Mà ngộ thiệt, không biết chúng nhớ mẹ, nhớ ba rồi sinh bệnh hay tại chúng quen cái cuộc sống tự nhiên giữa mênh mông đồng ruộng mà hiếm khi nào  tôi nuôi chúng sống.

Nhưng với ngoại tôi, mỗi tiếng kêu của con cúm núm là một nỗi nhớ khắc khoải, là một nỗi niềm của người mẹ nhớ thương con. Nhớ hôm đám giỗ cậu Năm, tôi phụ ngoại rọc lá chuối để gói bánh tét. Ngồi bên ngoại, tôi hỏi: “Hồi đó cậu Năm hy sinh năm bao nhiêu tuổi vậy ngoại?”. Gương mặt ngoại buồn buồn, nhìn xa như cố nhớ nhưng thật ra ký ức về cậu Năm chưa bao giờ ngoại quên. Rồi ngoại kể: “Năm cậu Năm con 19 tuổi. Tội nghiệp, cậu Năm con hiền khô hà. Hồi nhỏ, bữa nào cũng vậy, hễ nghe cúm núm kêu chiều, thấy nhà hàng xóm dắt trâu về chuồng là cậu Năm con lóng ngóng chạy ra sau hè chờ ngoại cấy lúa cho xong rồi cùng vô nhà một lượt. 15 tuổi cậu Năm đã biết đỡ đần cùng dì Hai, dì Ba con cầm trâu cày ruộng. Cậu Năm con rất giỏi chuyện giữ trâu, đem trâu đi cày thì đường cày thẳng đuột, đất cày thì đen mun nên năm nào cũng trúng mùa. Chuyện cấy lúa thì khó có ai theo kịp cậu Năm con”. Rồi bất chợt mắt ngoại rưng rưng, có gì đó nên giọng ngoại nghèn nghẹn: “Tội nghiệp nó, hy sinh khi tuổi còn quá trẻ, chưa vợ, chưa con, phải còn sống chắc con của cậu Năm bây lớn hơn bây hổng chừng”. Rồi ngoại lấy tay, kéo khăn lau nước mắt: “Nhưng cậu Năm con đã làm trọn nhiệm vụ với đất nước mình. Con đó, khi nào tốt nghiệp ra trường, con phải cống hiến sức trẻ của mình để làm cho quê hương mình ngày càng giàu đẹp. Có như vậy thì cậu Năm con mới vui nghe hông”. Tôi nhìn ngoại rồi trả lời: “Dạ con biết rồi ngoại”.

Những năm sau, mỗi lần đám giỗ cậu Năm, tôi không hỏi ngoại về chuyện hy sinh của cậu nữa. Nhưng mỗi lần nghe con cúm núm kêu chiều, ngoại lại nhắc cậu. Mắt ngoại vẫn nhìn xa xăm rồi thủ thỉ: “Chắc con cúm núm nó lạc bầy nên cứ khản giọng gọi mẹ phía đồng xa”.

SONG NGUYỄN