Nghề “giữ sách”

Lâu nay nhiều người vẫn nghĩ, công việc của người thủ thư ở các thư viện, hay gọi nôm na là người giữ sách, thì nhàn hạ, lặng lẽ và không có gì đáng nói.

Lâu nay nhiều người vẫn nghĩ, công việc của người thủ thư ở các thư viện, hay gọi nôm na là người giữ sách, thì nhàn hạ, lặng lẽ và không có gì đáng nói.

Anh Lý Hoàng Vũ, Giám đốc Thư viện tỉnh Cà Mau, cười xuề xoà: “Sự thừa nhận của xã hội đối với người làm thư viện gần như rất “xa xỉ”, hoặc có ghi nhận cũng chỉ là một phần. Anh em tụi tôi quen rồi, nhẫn nại làm tốt công việc của mình”.

Một ngày ở thư viện, chúng tôi đã “ngộ” ra một điều hết sức giản dị mà đáng lẽ ai cũng phải nhìn thấy: công tác thư viện là một công việc nghiêm túc, đòi hỏi cả chất xám và những giọt mồ hôi đổ xuống. Như lời anh Vũ thổ lộ: “Nghề này ít người theo học, nhưng đã gắn bó rồi thì khó dứt lắm. Nó là tình yêu với sách, hướng tới những điều tốt đẹp và đặc biệt là mọi thứ đều diễn ra trong… yên lặng”.

Làm thủ tục mượn sách tại Thư viện tỉnh Cà Mau.       Ảnh: QUỐC RIN

Thư viện của Cà Mau khởi đầu năm 1997 với 3 người và 1 phòng sách ọp ẹp. Anh Vũ nhớ lại: “Mãi về sau này cả chục năm, khi trụ sở mới của thư viện đã hiện hữu khá “hoành tráng” mà hỏi nhiều người dân thư viện ở đâu, họ chẳng ngại ngần chỉ qua… Bưu điện”.

Một cảm giác thoáng buồn trên gương mặt vị giám đốc có trên 20 năm làm nghề “giữ sách”. Anh nói, theo nghề này riết rồi mình cũng đâm ra ít nói, thích làm hơn, và sự đánh giá của mọi người cũng chỉ là “kênh tham khảo”. Nghề thư viện phải nói là vất vả, phục vụ không phí tổn và trên tinh thần đam mê, tình yêu là chính. Một quyển sách mới nhập về phải qua khâu xử lý tài liệu, kế tiếp là nhập về các kho, sau đó lên giá sách phục vụ độc giả.

Nói là đơn giản vậy, nhưng trước đây khi làm thủ công, việc xử lý bước đầu hàng chục ngàn đầu sách, rồi danh mục tài liệu khiến anh em thư viện phải mất ăn, mất ngủ hàng tháng trời. Sách đã nhập vào kho dữ liệu, nhiệm vụ kế tiếp là phục vụ người đọc. Phục vụ sao cho hiệu quả, không để sách hư hỏng, luân chuyển sách giữa các địa bàn, đối tượng đọc… khiến người làm thư viện quay cuồng.

Anh Vũ ví von: “Bên trong sự im lặng là những cuộc đối thoại lớn giữa người và sách. Nghề này giúp người và sách hiểu biết lẫn nhau, và như trong một danh ngôn nổi tiếng thì đó là tình bạn vĩnh cửu, chân thành”.

Thư viện tỉnh đang khởi động quá trình số hoá, phục vụ song song theo 2 hình thức là truyền thống và đọc trực tuyến. Tuy nhiên, cái khó của đơn vị là lượng sách bổ sung hằng năm không nhiều, khả năng đáp ứng nhu cầu của độc giả rất hạn chế. Chưa kể, nhiều đầu sách do các lý do khác nhau dẫn đến phải thanh loại trên 3.000 quyển/năm. Hạ tầng cơ sở cho công tác thư viện vẫn chưa thật sự đảm bảo cho hoạt động chuyên môn.

Anh Vũ nói vui nhưng cũng rất nghiêm túc: “Cán bộ, nhân viên của đơn vị là những người “hiếm hoi” dám học chuyên ngành Thư viện thời gian hơn 4 năm để làm mỗi công việc là đưa sách đến với mọi người”.

Người làm thư viện khi cầm quyển sách lên, ngoài những chi tiết cơ bản như tên tác giả, tác phẩm, chất liệu giấy, lĩnh vực đề cập, độ dài ngắn thì còn coi đó là một “sinh mệnh”. Sách không chỉ để đọc, đó còn là một cuộc đời thực sự. Người thủ thư có thể rơi nước mắt khi quyển sách bị vấy bẩn, hư hỏng, hoặc một cuốn sách độc bản vì nguyên nhân nào đó “mất tích”. Anh Vũ cho biết, con người có thể hình thành nhiều thói quen, có xấu có tốt, và đọc sách là một thói quen nên rèn luyện. Bởi vậy anh đã mạnh dạn liên hệ với các trường tiểu học trên địa bàn thành phố để tạo nguồn bạn đọc trong tương lai gần. Mỗi học sinh ham thích đọc sách, biết trân trọng kiến thức, tạo được thói quen xem sách là bạn đồng hành thì lợi ích sẽ lâu dài và bền vững.

Là người làm nghề, anh Vũ chia sẻ: “Thông tin thì phong phú, cần sự nhanh chóng, thuận lợi, nhưng thông tin cũng cần được kiểm chứng, và phải tính tới tác dụng của thông tin”. Sách là những kiến thức, hiểu biết, vốn liếng văn hoá tinh thần của nhiều thế hệ con người gầy dựng, có sự kiểm chứng, đối chất. Sách chân chính hướng con người đến chân - thiện - mỹ. Ðọc sách sẽ mở ra những đường biên không giới hạn của kiến thức, thời gian, không gian, giúp mỗi cá nhân lớn lên trong khao khát tìm kiếm vẻ đẹp và một cuộc sống ý nghĩa.

Thư viện tỉnh đang triển khai một dự án có thể làm thay đổi toàn bộ cách thức hoạt động của các tủ sách tuyến cơ sở. Nếu lúc trước, những quyển sách nằm im trong các trụ sở sinh hoạt văn hoá ấp, khóm hay trung tâm văn hoá - thể thao xã thì nay sẽ được bố trí ở những hộ gia đình để phát động phong trào đọc sách trong toàn cộng đồng. Vốn tài liệu hạn chế, vì thế Thư viện tỉnh phải nỗ lực phát huy hết công năng của các quyển sách, giúp Nhân dân tiếp cận với sách là mục tiêu cao nhất nhưng cũng là gian nan nhất.

Anh Vũ kể lại câu chuyện tìm sách cho một độc giả ở xã Ngọc Chánh, huyện Ðầm Dơi: “Chú không biết Thư viện tỉnh ở đâu, hỏi đường riết rồi cũng tới nơi. Chú cũng không biết chính xác quyển sách tên gì, chỉ nói nội dung, bởi với chú nó có một ý nghĩa thiêng liêng. Trực tiếp tôi lần mò tìm kiếm, lúc tìm thấy chú mới nói: “Hổng ngờ tỉnh mình lại có một chỗ như thế này, chú cảm ơn mấy đứa thiệt nhiều”. Một lần khác, có độc giả bị khuyết tật, không thể đến thư viện, dò hỏi và đánh liều gọi điện đến thư viện mượn sách. Anh em nhân viên phục vụ tận nơi. Khi cầm trên tay quyển sách mình cần, vị độc giả đã rớt nước mắt bộc bạch: “Tôi tính điện thử coi, ai dè mấy anh phục vụ tốt quá, vậy mà hồi đó giờ đâu có biết…"".

Còn nhiều chuyện mà mọi người chưa biết hoặc biết không trọn vẹn về hoạt động của Thư viện tỉnh. Thư viện phục vụ độc giả hầu như không thu phí gì. Các đối tượng độc giả đặc biệt đều có chế độ phục vụ riêng, những người khuyết tật sẽ nhận được sự chăm sóc tận nơi chu đáo. Thư viện hoạt động liên tục trong tuần, chỉ nghỉ ngày Chủ nhật, độc giả có thể ít hoặc nhiều nhưng người giữ sách lúc nào cũng có mặt. Chúng tôi may mắn được tận mắt vào thăm các kho sách của thư viện. Hàng hàng, lớp lớp những quyển sách ngay ngắn, được xịt thuốc chống mối mọt kỹ lưỡng, có quạt thông gió và điều chỉnh nhiệt độ, ánh sáng. Cả không gian rộng lớn, người thủ thư nhẫn nại, yên lặng làm công việc của mình, hoàn toàn không bận tâm đến xung quanh.

Rồi những quyển sách sẽ đến tay người đọc, đi hết hành trình đầy sôi động của mình. Chúng tôi chỉ vỏn vẹn được tiếp cận với nghề giữ sách một ngày, còn tất cả những con người ở đây, họ làm công việc này với trọn tâm huyết. Có lẽ, nghề giữ sách không nhàn hạ, không yên tĩnh như những gì chúng tôi và mọi người vẫn nghĩ…

Ghi chép của Phạm Nguyên