Nghề luật sư ở Bạc Liêu và những bất cập

Trong khi luật sư được xem như một nghề khá hấp dẫn ở nhiều địa phương khác thì tại Bạc Liêu, lại không tìm được thế hệ kế thừa. Tìm hiểu nguyên nhân thì được biết, do không… đủ nuôi sống bản thân nên không hấp dẫn giới trẻ, nhất là những em vừa tốt nghiệp trường luật.

Số lượng luật sư và văn phòng luật sư của tỉnh còn ít so với yêu cầu, chất lượng hành nghề còn nhiều hạn chế, do đó, không những ảnh hưởng rất lớn đến việc tư vấn, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân mà còn khiến nghề luật sư không thu hút nhân sự tại Bạc Liêu. Tính từ năm 2006 đến đầu năm 2013, tổng số vụ việc các văn phòng luật sư, công ty luật hợp danh đã thụ lý là 1.911 vụ việc, trong đó, án do đương sự yêu cầu là 1.439 vụ, án do cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu là 472 vụ. Nếu đem chia cho từng năm, từng tháng thì số luật sư tham gia phiên tòa chẳng thấm tháp vào đâu!

Thực hiện cải cách tư pháp, việc tranh tụng ở các phiên tòa, nhất là những phiên tòa có sự tham gia của luật sư đang ngày được nâng lên, phần nào đã phát huy dân chủ, tính công khai, minh bạch giữa những cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng. Bởi thực tế đã chứng minh, chỉ qua tranh tụng tại phiên tòa, bản chất của những vụ án hình sự, vụ việc dân sự được rõ ràng hơn, giúp Hội đồng xét xử đưa ra phán quyết cho các bản án được chính xác, thuyết phục. Thế nhưng, cũng qua thực tế, chất lượng tranh tụng ở một số phiên tòa chưa đạt yêu cầu, các điều kiện để thực hiện quyền tranh luận, bảo vệ cho thân chủ của mình chưa được đảm bảo. Rất nhiều trường hợp, ý kiến tranh luận giữa luật sư và kiểm sát viên giữ quyền công tố và những người tham gia tố tụng khác chưa được phân tích, đánh giá đầy đủ trong các bản án, dẫn đến việc không thiếu những bản án mà tính thuyết phục không cao, thậm chí phải sửa, hủy án… Điều này dẫn đến việc các “thân chủ” không còn mặn mà với luật sư, bởi trong một số phiên tòa, sự có mặt (hoặc không) của luật sư thì cũng không làm thay đổi tính chất của vụ án.

Dù đã và đang thực hiện cải cách tư pháp, đặc biệt là cải cách hoạt động xét xử, tuy nhiên, vẫn còn đó một “khoảng cách” giữa luật sư và những người tiến hành tố tụng khác. Nhiều trường hợp ở tại phiên tòa, trong phần tranh luận sôi nổi, luật sư đặt vấn đề tranh luận lại với công tố viên để làm rõ nhiều tình tiết của vụ việc nhưng Hội đồng xét xử (lúc này với vai trò là người điều khiển việc tranh tụng) lại bỏ qua, chỉ nói một câu “Vấn đề này không cần tranh luận nữa, Hội đồng xét xử sẽ xem xét khi nghị án”. Hay quy định về cơ chế “xin cho” trong việc cấp giấy chứng nhận bào chữa cho luật sư vô hình trung đã làm giảm, hạ thấp vai trò của luật sư.

Dù rất băn khoăn, trăn trở nhưng để khắc phục tình trạng này quả không đơn giản. Và câu trả lời, có lẽ chỉ dành cho các nhà quản lý…

Kim Phượng