Nghệ sĩ Lệ Minh: Yêu thương qua từng vai diễn

(CMO) Từ khi về hưu đến nay ngót gần 15 năm, nhưng dường như sự hấp dẫn của nghệ thuật vẫn chưa bao giờ phôi pha trong lòng bà - Nghệ sĩ Lệ Minh. Một chiều nhẹ gió cùng ngồi và nghe nhiều chia sẻ về một đời ăn cơm tổ nghiệp, tôi thấy ánh mắt bà bừng sáng hẳn, từng vai diễn được nhắc lại với sự tự hào, trân trọng bên dòng kỷ niệm thoáng gần, thoáng xa...

Là một trong số ít những nữ nghệ sĩ gắn bó với Đoàn Văn công giải phóng tỉnh Cà Mau từ những ngày đầu mới thành lập, cô bé vừa tròn 13 tuổi ngày xưa tập tành bước trên sân khấu với những vai đào phụ, đào con trong các vở cải lương. Cũng từ đó, sự gian khổ của đời chiến sĩ văn công, những dạn dày sương gió buộc cô đào trẻ không ngừng phấn đấu.

Năm 16 tuổi, với vai diễn chị Thuỷ trong tác phẩm cùng tên của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ đã nhanh chóng đưa tên tuổi của bà đến gần với khán giả. Thành công của vai diễn này mở ra bước ngoặt mới giúp Lệ Minh khẳng định tài năng, một bước trở thành đào chánh với nhiều triển vọng.

Nghệ sĩ Lệ Minh và Nghệ sĩ Bảo Anh.

Ngoài tuổi thất thập, nhưng khi nhắc lại giai đoạn này lúc nào bà cũng dành tiếng cảm ơn đối với những người thầy đầu tiên cùng nhiều bài học quý giá góp phần nâng đôi chân nhỏ của bà ngày một vững chãi. Nếu như ở lĩnh vực diễn xuất, bà được NSƯT Huỳnh Hảnh, Nghệ sĩ Hai Đạo uốn nắn từng nét diễn, động tác sao cho nhập vai thì với lĩnh vực ca hát, bà may mắn được Nghệ sĩ Út Tâm và Soạn giả Lâm Tường Vân hướng dẫn nhịp nhàng, làm quen với từng thể điệu bài bản... Bà chia sẻ, mỗi vai diễn đều được đổi bằng "máu nghề", bằng sự "rút cạn đam mê" nên khi nhận bất cứ thể loại vai nào, bà đều ra sức nghiền ngẫm để có thể hoá thân trọn vẹn.

Chính vì sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hành động bên ngoài và tâm lý sâu bên trong nhân vật đã làm cho nét diễn của Nghệ sĩ Lệ Minh không cũ kỹ, sáo mòn mà lúc nào cũng có sức hút đặc biệt. Với vai đào thương, đào mùi, bà có thể làm nên sự nức nở, thì vào những vai độc lại khéo léo để khán giả cùng giận, cùng cười. Khi nhắc đến tên bà, người ta dễ dàng nhớ đến cô đào có ngoại hình đẹp gắn với những vai diễn thành công ở lĩnh vực cải lương và kịch nói như: chị Thuỷ (vở Chị Thuỷ), Lệ Thu (vở Ngọn lửa hờn), bà Cam (Tình riêng nghĩa cả), chị Tâm điên (Võ Thị Sáu), bà Sáu Oán (Tía má ở lại), cô tình báo Linh Phi (Phi vụ cuối cùng), bà Hai (Giọt máu oan cừu)...

Sau ngày giải phóng, Nghệ sĩ Lệ Minh luôn nhận được đánh giá cao của đồng nghiệp cũng như giới chuyên môn và nghiễm nhiên được lãnh đạo tỉnh nhìn nhận là một diễn viên giỏi. "Con diễn giỏi lắm, hãy đi học tiếp đạo diễn để phát huy nhiều hơn nghề nghiệp của mình...", lời động viên đầy chân tình của Nghệ sĩ Út Nghệ (đồng chí Nguyễn Hải Tùng, nguyên Trưởng Ty Văn hoá tỉnh Cà Mau lúc bấy giờ) là động lực lớn để bà trở thành một trong những sinh viên khoá đầu tiên ngành Đạo diễn Trường Nghệ thuật sân khấu 2 (nay là Trường Đại học Sân khấu điện ảnh TP Hồ Chí Minh). Tại đây, tài năng thiên bẩm có cơ hội được đào tạo trường lớp và tiếp tục học hỏi những kiến thức quý báu trong nghệ thuật với những người thầy gạo cội như NSƯT Bích Lâm, NSƯT Ca Lê Hồng, nhà giáo Tường Trân.... Hành trang nghệ thuật của Lệ Minh ngày thêm chững chạc và giàu chiều sâu.

Tốt nghiệp ngành đạo diễn, bà tiếp tục về cống hiến nghệ thuật ở Đoàn Cải lương Hương Tràm. Không chỉ làm mới mình trên sân khấu với lĩnh vực diễn xuất, Nghệ sĩ Lệ Minh còn đứng ra dàn dựng được nhiều tác phẩm giàu giá trị và nhận được sự ủng hộ của khán giả. Trong số đó không thể không kể đến vở cải lương "Dòng đời cạm bẫy" (tác giả Trường Giang). Ngay thời điểm sân khấu cải lương trên đà vắng dần khán giả, bằng kinh nghiệm dày dặn cùng cái nhìn thấu đáo trong đặt để mảng miếng và áp dụng tối đa kiến thức từ trường học, người nghệ sĩ mạnh dạn đạo diễn vở cải lương này. Điều bất ngờ là sau khi ra mắt, "Dòng đời cạm bẫy" đã cuốn hút người xem bởi những mạch logic và được diễn xuyên suốt trong vòng 3 năm vẫn còn ăn khách.

"Đây là một trong những kỷ niệm đẹp đối với sự nghiệp đạo diễn của tôi. Hình ảnh khán giả coi say mê, thậm chí mưa xuống vẫn chịu ướt để ngồi hướng mắt về sân khấu làm mình phải nhớ hoài không bao giờ quên được. Đó là niềm hạnh phúc lớn lao của người nghệ sĩ", bà nhẹ nhàng tâm sự.

Năm 1986, Đoàn Kịch nói Minh Hải được thành lập, Nghệ sĩ Lệ Minh được mời về đảm nhiệm vị trí phó trưởng đoàn, cùng với lực lượng diễn viên trẻ cho ra đời nhiều vở kịch hay, đầy chiều sâu. Tuy chỉ tồn tại một thời gian ngắn nhưng vẫn đủ để góp vào nghệ thuật tỉnh nhà một làn gió khá mới mẻ.

Nhận thấy tuổi đã lớn, Nghệ sĩ Lệ Minh suy nghĩ, đã đến lúc nhen nhóm ngọn lửa yêu nghệ thuật cho những thế hệ nghệ sĩ trẻ tiếp nối. Bà tự đề đạt nguyện vọng này với ban lãnh đạo Đoàn Cải lương Hương Tràm và nhanh chóng nhận được sự đồng ý. Học trò của bà từ NSƯT Hoàng Nhất, NSƯT Lịch Sử, NSƯT Hoa Phượng đến Nghệ sĩ Hoàng Thái Hùng, Trúc Ly... những ngày đầu đến với nghệ thuật đều được sự dẫn dắt tận tình, uốn nắn từng cách diễn, trui rèn cách khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật sao cho thật chỉn chu. Những bài học của người cô đáng kính luôn nhẹ nhàng với "quyển giáo trình" là mấy mươi năm kinh nghiệm cùng sự tâm huyết đối với nghề nghiệp nên học trò dễ dàng lĩnh hội, tiếp thu và có nhiều bước tiến bộ. Để rồi theo thời gian, lần lượt từng người đều có những dấu ấn riêng và khẳng định được tên mình trên sân khấu, là những đào chánh, kép chánh giỏi nghề khiến bà không khỏi tự hào.

Nhiều năm liền rời xa sân khấu, đôi lúc nhớ nghề quay quắt và khao khát muốn cống hiến thật nhiều cho nghệ thuật mà bà dành cả cuộc đời để gắn bó, nhưng vì sức khoẻ không cho phép nên chỉ âm thầm theo dõi nhằm nắm bắt, kịp thời góp ý chỉnh sửa để những thế hệ nghệ sĩ tiếp bước ngày một hoàn thiện hơn.

Những ngày tháng về chiều của Nghệ sĩ Lệ Minh ấm áp và hạnh phúc bên cạnh gia đình, con cháu cùng NSƯT Minh Đương. Ông không chỉ là người bạn đời mà còn là đồng đội, đồng nghiệp đã cùng nhau chia sẻ cay đắng, ngọt bùi suốt mấy mươi năm qua. Để rồi, trong các buổi họp mặt truyền thống Đoàn Văn công giải phóng hay sự kiện của Đoàn Cải lương Hương Tràm, người ta vẫn thường thấy đôi vợ chồng nghệ sĩ lão thành lúc nào cũng bên nhau bằng cái tình đằm thắm, vẹn nguyên như những ngày xưa./.

 Hoàng Phúc