Nhà giàn DK1 - Tổ quốc giữa ngàn khơi (Kỳ 2)

Kỳ 2: Người khai sinh nhà giàn

Người khơi nguồn xây dựng nhà giàn DK1 trên các bãi đá ngầm trong vùng biển thềm lục địa phía Nam của Việt Nam là Thượng tướng, Đô đốc Giáp Văn Cương, Tư lệnh Hải quân Việt Nam. Việc xây dựng nhà giàn ấy không chỉ có ý nghĩa chính trị sâu sắc về phát triển nguồn kinh tế từ biển, đảo, mà còn là tầm nhìn chiến lược về quốc phòng - an ninh, bảo vệ Tổ quốc từ hướng biển. Sau hơn 2 thập kỷ ra đời tồn tại và phát triển, nhà giàn DK1 vẫn là bằng chứng sinh động về sự sáng tạo, quyết chí của một vị tướng tài ba.

Tầm nhìn chiến lược

Việc xây dựng các nhà giàn DK1 chốt giữ trên các bãi san hô ngầm ở thềm lục địa phía Nam, khu đặc quyền kinh tế, thuộc đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo bắt đầu từ tầm nhìn chiến lược của Tư lệnh Hải quân: Đô đốc Giáp Văn Cương.

Vị tướng này nhận thấy, các giàn khoan dầu khí nhất thiết phải có lực lượng bảo vệ vòng ngoài. Lực lượng này phải sử dụng bộ đội Hải quân, đủ sức mạnh, am hiểu về biển, đảo. Việc triển khai lực lượng ra trấn giữ theo “vòng cung” từ hướng biển trên phần thềm lục địa của Tổ quốc là đỉnh cao “chiến lược phòng thủ biển”. Đó là vừa bảo vệ an toàn cho các giàn khoan dầu khí hoạt động, khai thác và phát triển kinh tế biển trong tương lai, vừa có tầm chiến lược lâu dài, bảo vệ đất nước từ hướng biển.

Đô đốc Giáp Văn Cương (thứ 2, từ trái qua) thăm chiến sĩ nhà giàn Ba Kè A năm 1989. Ảnh: T.L

Quyết định táo bạo

Nhận thấy tầm quan trọng bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới từ hướng biển, Đô đốc Giáp Văn Cương đã mạnh dạn đề xuất với Bộ Quốc phòng và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) khẩn trương khảo sát, xây dựng các nhà nổi kiểu boong-tong trên các bãi san hô ngầm, dạng vành đai vòng ngoài từ bãi cạn Ba Kè (giáp Quần đảo Trường Sa) đến bãi cạn Cà Mau (biển Cà Mau, nay là tỉnh Cà Mau - vùng tiếp giáp với biển Ma-lai-xi-a và Phi-líp-pin). Sau khi có quyết định của Chính phủ, Bộ Quốc phòng đã giao nhiệm vụ cho Bộ Tư lệnh Hải quân và Bộ Tư lệnh Công binh thăm dò, khảo sát và tiến hành xây dựng các nhà giàn trên các bãi san hô ngầm.

Ngày 6/11/1988, biên đội tàu HQ-713 và HQ-668 do Trung tá Phạm Xuân Hoa, Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 171 Hải quân chỉ huy, cùng đoàn khảo sát đã vượt sóng ra thềm lục địa. Sau gần 7 tháng khảo sát, ngày 10/6/1989, nhà giàn đầu tiên mang phiên hiệu Phúc Tần trụ giữa biển Đông với tư cách là “cột mốc chủ quyền quốc gia đặc biệt trên biển”. Lực lượng ra chốt giữ, canh gác là cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn DK1, thuộc Lữ đoàn 171 Hải quân, nay thuộc Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân.

Đại tá Phạm Xuân Điệp, Tư lệnh Vùng 2 Hải quân, cho rằng: “Nhà giàn DK1 được xây dựng rất đúng thời điểm. Đây là tầm nhìn thông minh, sáng suốt và tài ba của Tư lệnh Giáp Văn Cương. Nếu ngày ấy, Tư lệnh Cương không mạnh dạn cho xây dựng các nhà giàn trên các bãi đá ngầm thuộc thềm lục địa Việt Nam, thì bây giờ, các bãi đá ngầm ấy chắc chắn sẽ không được trọn vẹn và rất phức tạp”. Còn cán bộ, chiến sĩ Nhà giàn DK1 chúng tôi, nhớ mãi 23 năm về trước (năm 1989), hình ảnh vị tướng 68 tuổi chào cờ cùng anh em và mặc quần đùi đu dây lên nhà giàn để kiểm tra độ an toàn cho chiến sĩ nhà giàn Phúc Tần 3 - nhà giàn đầu tiên trở thành cột mốc đặc biệt trên biển Đông Việt Nam.

Và một năm sau (năm 1990), Đô đốc Giáp Văn Cương mất vì bệnh hiểm nghèo trong một mùa đông giá lạnh tại Bệnh viện Quân y 108 Hà Nội.

Kỳ 3: Khảo sát đại dương

Mai Thắng