Nhận bảo hiểm xã hội một lần: Lợi ích trước mắt, thiệt thòi lâu dài

Có thể nói, việc tích cực tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực và thật sự trở thành “chiếc ô” để bảo vệ người lao động (NLĐ). Tuy nhiên, trước tình hình dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, có một bộ phận NLĐ đã lựa chọn hưởng BHXH một lần. Việc làm này sẽ làm ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích lâu dài của NLĐ.

Hướng dẫn giải quyết BHTN cho người lao động tại Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Bạc Liêu.

VÌ SAO KHÔNG NÊN NHẬN MỘT LẦN?

Phải khẳng định rằng, việc NLĐ nhận BHXH một lần chỉ giải quyết được cái lợi trước mắt và sẽ thiệt thòi về lâu dài.

Còn vì sao NLĐ lại muốn nhận BHXH một lần, nguyên nhân là do một số lao động gặp khó khăn trong quá trình tìm việc làm trong thời điểm dịch COVID-19 xảy ra. Do vậy, NLĐ mong muốn có một khoản chi tiêu trước mắt để trang trải cuộc sống.

Bên cạnh đó, một bộ phận NLĐ vẫn còn quan niệm “trẻ cậy cha, già cậy con”, chưa hình thành thói quen tự đảm bảo an sinh khi về già, đóng BHXH để khi hết tuổi lao động có lương hưu và chủ động với cuộc sống của mình mà không cần phụ thuộc vào con cái.

Việc NLĐ ra khỏi hệ thống BHXH là thực trạng đáng quan tâm, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của NLĐ, mà còn ảnh hưởng đến nỗ lực và quyết tâm của Chính phủ trong thực hiện công tác an sinh xã hội cho toàn dân với mục tiêu “không để ai ở lại phía sau”.

Thực tiễn đã chứng minh, việc nhận BHXH một lần chỉ có thể giải quyết nhu cầu kinh tế trước mắt, còn về lâu dài NLĐ phải chịu rất nhiều thiệt thòi, nhất là khi hết tuổi lao động. Bởi khi lựa chọn hưởng BHXH một lần, các quyền lợi của NLĐ sẽ bị hạn chế hơn so với khi hưởng lương hưu. Cụ thể, nếu nhận BHXH một lần, sau này tham gia lại BHXH sẽ không được cộng nối thời gian đóng BHXH, mà tính thành thời gian đóng BHXH mới. Như vậy, NLĐ mất đi cơ hội được hưởng lương hưu, không có thu nhập để đảm bảo cuộc sống khi hết tuổi lao động hoặc nếu khi nghỉ hưu vẫn đủ thời gian được hưởng lương hưu thì do thời gian đóng BHXH ít nên số tiền lương hưu sẽ thấp, mất nguồn tài chính hỗ trợ và ổn định cuộc sống lâu dài khi bị suy giảm khả năng lao động, hết tuổi lao động.

Thứ hai, trong toàn bộ thời gian hưởng lương hưu (độ tuổi dễ gặp bất trắc về sức khỏe nhất của mỗi người), NLĐ được quỹ BHXH trả kinh phí để cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) miễn phí (người nghỉ hưu có lương hưu không phải tự mua thẻ BHYT) và được hưởng các quyền lợi về khám chữa bệnh bằng thẻ BHYT. Khi người hưởng lương hưu không may qua đời thì người lo mai táng được nhận một lần trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng người hưởng lương hưu chết và thân nhân được hưởng trợ cấp tử tuất hàng tháng hoặc một lần.

Thứ ba, khoản tiền đóng vào quỹ BHXH là một thứ của để dành quý giá của chính mình, nó không mất đi mà ngược lại vẫn được cơ quan BHXH quản lý và đầu tư tăng trưởng, người tham gia có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH để khi có điều kiện thì tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc tham gia BHXH tự nguyện với sự hỗ trợ đóng của Nhà nước. Trong thời gian bảo lưu, nếu chẳng may chết thì gia đình được hưởng trợ cấp mai táng phí, thân nhân được hưởng trợ cấp tuất theo quy định.

Thứ tư, việc nhận BHXH một lần là phải chấp nhận sự thiệt thòi rất lớn khi với 22% mức tiền lương tháng đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất thì một năm tổng mức đóng là 2,64 tháng lương. Trong khi mức hưởng BHXH một lần cho mỗi năm đóng BHXH chỉ bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014 và 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi.

Thứ năm, người tham gia BHXH khi đã hưởng lương hưu thì mức lương hưu được điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và mức tăng trưởng kinh tế.

Như vậy, với việc nhận BHXH một lần, NLĐ sẽ thiệt thòi khi chưa đến tuổi nghỉ hưu đã tiêu hết tiền dưỡng già. Đến khi về già, không được hưởng hưu trí, họ phải phụ thuộc vào con, cháu và xã hội; nếu không may bị bệnh, không có thẻ BHYT, họ còn phải đối mặt với nguy cơ không chi trả nổi chi phí khám chữa bệnh chỉ sau một lần mắc bệnh và nằm viện thời gian dài. Từ đó phải đối mặt với tình trạng nghèo đói, kiệt quệ, trở thành gánh nặng đối với gia đình và xã hội.

Vì vậy, NLĐ cần thận trọng và cân nhắc trong việc quyết định có nên nhận BHXH một lần hay không, cũng như khi mất sức lao động, không nơi nương tựa phải dựa vào đâu.

Lao động tại Nhà máy Bao bì dầu khí Bạc Liêu. Ảnh: K.T

ĐỒNG HÀNH CÙNG NLĐ

Trong thời điểm này, nếu không may thất nghiệp, NLĐ nên đăng ký nhận trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp học nghề; đăng ký nhận chế độ hỗ trợ từ gói an sinh của Chính phủ.

Khi công bố hết dịch, nền kinh tế phục hồi thì NLĐ có cơ hội trở lại thị trường lao động và tiếp tục được đóng BHXH để cộng nối thời gian tính hưởng lương hưu sau này.

Quyền lợi NLĐ được hưởng với chế độ bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): Được hưởng trợ cấp thất nghiệp bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp, tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở hoặc 5 lần mức lương tối thiểu vùng; Được hưởng chế độ BHYT theo quy định để khám, chữa bệnh BHYT khi không may ốm đau; Được hỗ trợ học nghề (tối đa 1 triệu đồng/người/tháng); Được hỗ trợ, tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí; Được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề…

Để đồng hành và kịp thời chia sẻ khó khăn với NLĐ, BHXH Việt Nam đã chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố tăng cường công tác truyền thông để NLĐ và Nhân dân thấy rõ hơn về ý nghĩa, vai trò, lợi ích của chính sách BHXH, BHYT, BHTN trong việc ổn định đời sống người dân, nhất là trong giai đoạn dịch bệnh phức tạp và khó khăn này.

BHXH, BHYT, BHTN là các chính sách an sinh xã hội rất ưu việt, nhân văn của Đảng và Nhà nước để chăm lo cuộc sống trước mắt (BHYT, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp…) và lâu dài cho người dân (hưu trí, tử tuất). Do vậy, BHXH Việt Nam mong muốn NLĐ hãy nghĩ đến cả lợi ích trước mắt và lâu dài, không lựa chọn BHXH một lần để cùng Nhà nước thực hiện tốt mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội và hướng đến phát triển bền vững.

NGỌC TRĂM (BHXH tỉnh)