Nhức nhối tình trạng trẻ em lao động sớm

“Nhà nghèo nên con phải nghỉ học đi nhặt ve chai bán lấy tiền phụ giúp cha mẹ”, đây là nguyên nhân chính dẫn đến việc nhiều trẻ em bị tước đi quyền được học hành, vui chơi, phải sớm bước vào đời “vật lộn” với cuộc mưu sinh.

Trẻ em vùng ven biển TP. Bạc Liêu bắt ốc len kiếm sống. Ảnh: H.T

“Vật lộn” mưu sinh…

Tuy chỉ mới 5 - 10 tuổi, cái tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới” mà các em đã phải sớm đương đầu với bài toán “miếng cơm, manh áo” cho bản thân và cả gia đình.

Kinh tế gia đình khó khăn, cha thường xuyên đau ốm nên em Lâm Minh Sang (ngụ xã Vĩnh Hậu, huyện Hòa Bình) phải tạm biệt mái trường, thầy cô và bạn bè. Hằng ngày, khi trời vừa tờ mờ sáng, cậu bé 10 tuổi đã phải vác cái túi nyon lên vai, đầu trần, chân đất rong ruổi khắp các đường làng, ngõ xóm ven nội ô thành phố để nhặt phế liệu bán kiếm tiền phụ giúp gia đình. Kết thúc một ngày vất vả ngược xuôi, Sang mang “chiến lợi phẩm” nhặt được trên đường, hay bới móc trong những thùng rác công cộng đến bán cho các vựa thu mua phế liệu. Hôm nào may mắn kiếm được nhiều “hàng” thì Sang bán được khoảng 30.000 đồng, đủ để mua vài ký gạo. Với nhiều người, số tiền này chẳng đáng là bao, nhưng với em đó là tất cả mồ hôi, công sức mà em đã đánh đổi trong một ngày mới có được.

Cùng hoàn cảnh phải bước vào đời sớm, “vật lộn” với cuộc mưu sinh, các em Khang, Phát, Đạt và Trân (học sinh Trường tiểu học Thuận Hòa 4, xã Vĩnh Trạch Đông) ngày ngày len lỏi tìm “lộc rừng, lộc biển” là những con ốc len, cua giống, cá kèo giống do thiên nhiên ban tặng ở những vạt rừng ven biển TP. Bạc Liêu. “Thương cha mẹ sớm hôm cực nhọc nên tụi con tranh thủ những lúc không đi học vào rừng bắt ốc, bắt cua kiếm tiền mua sách vở. Tụi con rất thích đi học, nhưng nhà con nghèo, đông anh em, sợ không có tiền học thì cha mẹ bắt nghỉ…”, một trong số các em cho biết.

Trẻ em nhặt phế liệu bán kiếm tiền phụ giúp gia đình. Ảnh: H.T

“Công cụ” kiếm tiền

Theo chân một em nhỏ, chúng tôi phát hiện được điểm tập hợp của “đội quân” ăn xin, bán vé số, trái cây dạo. Đáng chú ý nhất là một phụ nữ đang cho con bú sữa. Nói đúng hơn, em bé là chính “mồi câu” để người phụ nữ thực hiện hành vi xin ăn một cách dễ dàng hơn. Và điều mà mọi người thắc mắc là vì sao những đứa bé này luôn… thiêm thiếp ngủ mỗi khi được bồng bế đi xin?!

Đúng 4 giờ 30 phút, nhóm bắt đầu phân tán lực lượng sau sự sắp xếp địa bàn hoạt động của người cầm đầu. Địa điểm làm việc yêu thích của các đối tượng là hàng quán kinh doanh ăn uống, cà phê trong nội ô thành phố. Mỗi khi hành nghề, các đối tượng thường dùng những câu như: “Cô chú mua dùm con, từ chiều tới giờ con chưa được ăn cơm”, “Cô chú ơi, con tôi bệnh nặng, cho xin ít tiền mua thuốc”… Em N.H.P.A (12 tuổi) bộc bạch: “Mỗi ngày, cha bắt tụi con phải xin được vài chục ngàn đồng mới cho ăn cơm. Hôm nào xin không được thì bị chửi, bị đánh. Nhiều lúc đói quá, tụi con phải xin thức ăn thừa của khách ở các quán”.

Vừa qua, một vụ việc lạm dụng con trẻ để trục lợi đã gây bức xúc trong dư luận. Đó là trường hợp em C.P.H, 2 tuổi (phường 3, TP. Bạc Liêu) mắc bệnh bại não khi mới lọt lòng. Vì xót thương hoàn cảnh ngặt nghèo của em, nhiều tổ chức từ thiện đã quyên góp giúp gia đình trị bệnh cho P.H. Quá quen với cảnh được người khác giúp đỡ, cha của em đã lấy đó làm cớ vòi vĩnh tiền của mọi người. Thậm chí, ông ta còn chửi mắng đối với những ai không rủ lòng thương hại bố thí cho con mình?!

Vì lười lao động, thiếu trách nhiệm, những người cha, người mẹ đang đánh mất lòng trắc ẩn và sẵn sàng biến con mình thành “mồi câu”, trở thành gánh nặng cho xã hội.

Những người phụ nữ bồng con nhỏ theo để đi ăn xin. Ảnh: H.T

Cần lắm những vòng tay yêu thương

Hàng năm, toàn tỉnh có gần 5.900 trẻ em được trợ giúp thông qua nhiều hình thức thiết thực. Các chủ trương, chính sách vì sự phát triển của trẻ em đã được triển khai quyết liệt, hiệu quả.

Tuy nhiên, vẫn còn không ít trẻ em nghèo, trẻ lang thang đang phải gồng mình bươn chải kiếm sống qua ngày. Dù tự nguyện hay bị ép buộc, các em đang dần bị cướp đi các quyền và lợi ích chính đáng của mình. Một tuổi thơ tăm tối với những tháng ngày lo toan, vất vả vì miếng ăn sẽ khiến ước mơ chinh phục con chữ của em dần khép lại. Và trên bước đường ấy, những “chú chim non” phải đối mặt với những cạm bẫy, mối nguy hại luôn chực chờ từ cuộc sống.

Bà Trần Yến Hòa - Trưởng phòng Chăm sóc và Bảo vệ trẻ em (Sở LĐ-TB&XH) cho biết: “Để giải quyết bài toán lao động trẻ em, giải pháp triệt để nhất vẫn là thay đổi nhận thức của các bậc cha mẹ. Cuối năm 2015, Sở LĐ-TB&XH tỉnh sẽ bắt đầu áp dụng thí điểm chương trình Phòng ngừa và giảm thiểu lao động trẻ em, giai đoạn 2016 - 2020. Thực hiện chương trình này, chúng tôi sẽ tìm hiểu nhu cầu lao động của các đối tượng để có hình thức hỗ trợ và cho đối tượng ký cam kết không buộc trẻ bỏ học đi lao động. Đối với trẻ, Sở LĐ-TB&XH sẽ có giải pháp can thiệp và bảo vệ bằng cách cho các em tham gia các lớp học bổ túc, đào tạo nghề…”.

Hơn lúc nào hết, trẻ em nghèo đang rất cần những vòng tay yêu thương và chở che của toàn xã hội. Chăm sóc và bảo vệ tốt cho trẻ chính là đầu tư cho tương lai của đất nước.

Ngọc Hữu