Những làng nghề đang dần mai một

Cũng như nhiều tỉnh, thành trong khu vực ĐBSCL, những làng nghề truyền thống ở Bạc Liêu đều gắn liền với công cuộc khẩn hoang, lập ấp của người xưa. Thế nhưng hiện nay, nhiều mặt hàng mới được sản xuất với công nghệ hiện đại, mẫu mã đẹp, giá thành rẻ đã làm cho một số nghề truyền thống từng vang danh một thời như: rèn, mộc, đan đát... không đủ sức cạnh tranh dẫn đến nguy cơ mai một dần.

Ông Trần Văn Tân - một trong những người bám trụ với nghề rèn. Ảnh: C.L

Tắt lửa nghề

Từ những thỏi kim loại, qua bàn tay khéo léo của người thợ rèn đã trở thành công cụ sắc bén, bền chắc giúp công việc khẩn hoang vốn nặng nhọc trở nên thuận lợi hơn; hay như trong điều kiện đi lại khó khăn, chủ yếu dựa vào đường thủy là chính, những người thợ mộc lành nghề đã đóng ra những chiếc xuồng giúp việc đi lại, vận chuyển hàng hóa được thuận tiện… Dần dà, những nghề gắn liền với những công cuộc khẩn hoang ấy trở thành những làng nghề truyền thống không chỉ cung cấp sản phẩm cho người dân địa phương mà cả khu vực. Thế nhưng hiện nay, các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh không còn ăn nên làm ra như trước đây. Những mặt hàng công nghiệp với mẫu mã đẹp, phong phú, đặc biệt là giá thành thấp đã đẩy đồ dùng thủ công vào cảnh xếp xó.

Đơn cử như làng nghề rèn hơn 200 tuổi ở huyện Hồng Dân giờ chỉ còn vài hộ bám trụ. Ông Trần Văn Tân (thợ rèn ở thị trấn Ngan Dừa, huyện Hồng Dân) cho biết: “Phần đông những người còn theo đuổi nghề rèn là vì không nỡ bỏ nghề “cha truyền con nối”. Nghề rèn không chỉ cực, khá nguy hiểm mà thu nhập rất bấp bênh nên giới trẻ bây giờ không mặn mà với nghề truyền thống, do đó phần đông tìm việc khác để làm”.

Không chỉ nghề rèn mà nhiều nghề khác như: dệt chiếu, đan đát, mộc... cũng đang gặp khó. Sản phẩm mất dần chỗ đứng trên thị trường làm cho các làng nghề dần thu hẹp quy mô sản xuất. Có rất nhiều nguyên nhân khiến các làng nghề dần mai một: Sản phẩm thủ công không đủ sức cạnh tranh (về mẫu mã, giá thành…) với những sản phẩm công nghiệp; công nghệ sản xuất lạc hậu không đủ sức thu hút người tiêu dùng…

Cần sự trợ sức

Hiện đại hóa làng nghề để vực dậy và “giữ lửa” cho các làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh - đây là một trong những yêu cầu bắt buộc để nâng cao khả năng cạnh tranh, giảm giá thành và tạo ra hàng hóa chất lượng cao. Bài toán tìm đầu ra cho sản phẩm làng nghề truyền thống không chỉ phụ thuộc vào thị trường trong nước mà các sản phẩm đó phải khoác lên mình diện mạo mới để vươn ra thị trường quốc tế. Ngoài việc khơi dậy niềm đam mê thì cũng cần hỗ trợ, giúp các bạn trẻ tự tin khởi nghiệp từ những nghề truyền thống, góp phần mang lại “luồng gió mới” cho những làng nghề. Cùng với cải tiến mẫu mã, việc phát triển và gìn giữ vùng nguyên liệu phục vụ làng nghề cũng là giải pháp quan trọng để giảm giá thành sản xuất. Và một khi đã giữ được vùng nguyên liệu, làng nghề sẽ có điều kiện phát triển bền vững; người thợ cũng chủ động được nguồn nguyên liệu, không phụ thuộc giá cả đầu vào từ thương lái.

Mặt khác, với một tỉnh giàu tiềm năng, thế mạnh về du lịch như Bạc Liêu, sẽ là đáng tiếc nếu như không phát huy được giá trị mang lại từ các làng nghề. Các sản phẩm từ các làng nghề truyền thống xuất hiện còn khá khiêm tốn trong các tua, tuyến du lịch của tỉnh. Vì vậy, việc gắn kết các làng nghề với phát triển du lịch - nhất là du lịch sinh thái, không chỉ góp phần quảng bá sản phẩm của làng nghề, mà còn thông qua làng nghề để làm đa dạng thêm dịch vụ du lịch. Việc làm này đã được nhiều tỉnh, thành phố áp dụng thành công như: làng nghề làm kẹo dừa ở Bến Tre, làng nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm ở An Giang… Tuy nhiên, để các làng nghề gắn kết với phát triển du lịch, cần khuyến khích người dân hợp tác làm ăn theo mô hình kinh tế tập thể. Khi các làng nghề làm ăn đồng bộ, có quy mô sản xuất tập trung thì ngành Du lịch cũng dễ dàng phối hợp nhằm hình thành các điểm du lịch làng nghề. Đồng thời, tạo thuận lợi cho việc quy hoạch phát triển làng nghề gắn với ưu tiên đầu tư, đặc biệt là đầu tư vốn.

Để phát huy các giá trị mang lại từ làng nghề truyền thống, tỉnh đã có đề án phát triển làng nghề gắn với du lịch. Hy vọng với đề án này cùng quyết tâm gìn giữ nghề truyền thống của người dân sẽ tạo nên “cú hích” mới cho làng nghề phát triển, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển nông nghiệp - nông thôn.

Chí Linh