Những vướng mắc cần tháo gỡ trong hoạt động công chứng

Qua 7 năm tổ chức triển khai thực hiện, Luật Công chứng và các nghị định, hoạt động công chứng trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả phấn khởi. Việc thành lập các văn phòng công chứng là một bước đột phá trong quá trình xã hội hóa thuộc lĩnh vực bổ trợ tư pháp, đã giảm tải áp lực rất nhiều cho phòng công chứng của Nhà nước. Đồng thời ngân sách Nhà nước cũng giảm bớt một phần nguồn chi cho hoạt động này.

Người dân đến liên hệ làm việc tại Phòng Công chứng (Sở Tư pháp). Ảnh: K.P

Để góp phần xã hội hóa hoạt động công chứng theo chủ trương của Đảng và Nhà nước, UBND tỉnh Bạc Liêu đã ban hành đề án “phát triển tổ chức hành nghề công chứng” trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu. Đề án khuyến khích tất cả các cá nhân có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật sẽ được xem xét cho phép thành lập văn phòng công chứng.

Tính đến nay, tỉnh có 1 phòng công chứng và 5 văn phòng công chứng. Nhìn chung, bước đầu các văn phòng công chứng hoạt động có hiệu quả và đáp ứng kịp thời nhu cầu công chứng của tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, do tăng nhanh về số lượng nên từ đây cũng nảy sinh nhiều bất cập trong việc thực hiện xã hội hóa hoạt động công chứng. Có thể dẫn ra một thực trạng dễ nhìn thấy nhất, chính là việc cạnh tranh thiếu lành mạnh giữa các văn phòng công chứng. Hiện nay, rất nhiều tổ chức hành nghề công chứng, công chứng viên công chứng hợp đồng, giao dịch liên quan đến bất động sản ngoài địa điểm văn phòng công chứng. Bởi lợi dụng quy định của pháp luật chưa rõ ràng về lý do chính đáng khi được phép công chứng ngoài trụ sở văn phòng, một số công chứng viên đến tại nhà riêng, ngân hàng thương mại, doanh nghiệp lấy chữ ký, quảng cáo thương hiệu, cách phục vụ “tận tình” một cách thái quá. Không những vậy, không ít trường hợp công chứng hợp đồng giao dịch khi chưa có đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, thiếu cẩn trọng trong thẩm định hồ sơ, thu thù lao công chứng không đúng quy định…

Trong công tác quản lý nhà nước về công chứng, Sở Tư pháp là cơ quan tham mưu, giúp việc cho UBND tỉnh trên lĩnh vực công chứng, định kỳ kiểm tra hoạt động của các văn phòng công chứng nhằm kịp thời phát hiện những sai sót, bên cạnh đó cũng chịu trách nhiệm hỗ trợ, hướng dẫn về mặt nghiệp vụ.

Tuy nhiên trên thực tế, công tác quản lý công chứng là một trong những lĩnh vực khó khăn, phức tạp. Vì hoạt động công chứng có phạm vi rộng, đối tượng rộng, chế định về công chứng tư vẫn còn nhiều kẽ hở, mâu thuẫn nên không ít công chứng viên lợi dụng để thực hiện hành vi công chứng, ngay cả khi phát hiện vẫn không xử lý được do thiếu luật điều chỉnh. Hướng tới, UBND tỉnh chỉ đạo Sở Tư pháp tham mưu xây dựng Đề án xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin về công chứng hợp đồng, giao dịch trên địa bàn tỉnh. Nếu thực hiện được điều này thì mới bảo đảm kết nối liên thông giữa các tổ chức hành nghề công chứng với các văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất. Bởi một khi thiếu thông tin giữa các tổ chức hành nghề công chứng và các cơ quan có thẩm quyền liên quan đến lĩnh vực công chứng như thi hành án các cấp về vấn đề tài sản bị hạn chế quyền sở hữu chẳng hạn.

Việc thành lập, phát triển các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh chủ yếu chỉ tập trung ở TP. Bạc Liêu, đây là địa bàn phát triển đông nhất của tỉnh, phần lớn các giao dịch đều tập trung về các tổ chức tín dụng đóng tại đây. Các huyện còn lại, số lượng hợp đồng, giao dịch ít, do đó, việc phát triển tổ chức hành nghề công chứng chậm, hoạt động không đạt hiệu quả.

Kim Phượng