Truyền hình
Lao động tự do (LĐTD) là những người hằng ngày làm những công việc như lột tôm, phụ hồ, bốc vác, bán hàng... ở các công ty, cửa hàng, chợ để mưu sinh. Hầu hết LĐTD phải đối mặt với nguy cơ về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và thường chịu thiệt thòi khi không may xảy ra rủi ro, bất trắc.
LĐTD tại một doanh nghiệp chế biến thủy sản (ảnh trên) và LĐTD làm nghề phụ hồ. Ảnh: T.Q
Hiện nay, đối tượng LĐTD chiếm tỷ lệ khá lớn ở thị trường lao động trong tỉnh. Phần lớn họ phải làm việc với cường độ cao, làm việc trong môi trường độc hại nhưng thiếu các phương tiện bảo hộ lao động thiết yếu, thiếu kỹ năng về vệ sinh, an toàn lao động. Mặt khác, đa số LĐTD không được chủ sử dụng lao động ký kết hợp đồng lao động nên chịu nhiều thiệt thòi như: không được hưởng chế độ thai sản, tai nạn, bệnh nghề nghiệp, độc hại, bảo hộ lao động, chưa được huấn luyện an toàn lao động, khám sức khỏe định kỳ, nâng cao tay nghề… Ngoài ra, nếu không may xảy ra tai nạn lao động hoặc những rủi ro thì chủ sử dụng lao động thường lảng tránh, không chịu trách nhiệm. Trong khi đó, các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, tổ chức công đoàn cũng khó có thể đứng ra bảo vệ quyền lợi của người lao động trong những trường hợp này.
LĐTD chiếm tỷ lệ khá cao là công nhân các công trình xây dựng và các nhà máy chế biến thủy sản. Đây là lực lượng làm việc ở cường độ lao động căng thẳng, có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động cao, nhưng đa phần lại không được trang bị kiến thức về an toàn, không có bảo hộ lao động. Đặc biệt, phần lớn những lao động ở lĩnh vực này không có ký hợp đồng hoặc chỉ ký kết hợp đồng dưới 3 tháng với doanh nghiệp sử dụng lao động, vì vậy, họ không được tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
Chị Nguyễn Thị Mai (48 tuổi, ngụ xã Tân Phong, TX. Giá Rai) là công nhân Công ty TNHH MTV Thủy sản Thủy Chung. Mỗi ngày, công việc lột vỏ tôm cho chị thu nhập trên 200.000 đồng. Chị Mai chia sẻ: “Trước đây, tôi cũng như nhiều chị em khác làm công nhân ở nhiều công ty. Nếu công ty nào trả tiền cao, chế độ đãi ngộ tốt (như hỗ trợ tiền cơm, tiền xe…) thì chúng tôi làm. Chúng tôi nghèo mới đi làm thuê, cơm ăn hai bữa chưa xong thì đâu dám nghĩ đến chuyện đóng BHXH, BHYT, BHTN hay nâng cao tay nghề”.
Còn anh Minh Đức (ngụ phường 5, TP. Bạc Liêu) làm nghề bốc vác đã hơn 20 năm. Mỗi ngày anh thu nhập từ 200.000 - 300.000 đồng tạm đủ nuôi vợ con. Vì là LĐTD nên anh không tham gia loại hình bảo hiểm nào; những ngày lễ, tết anh cũng không được nhận quà, tiền thưởng như các lao động chính thức khác.
Không những thiệt thòi về quyền lợi, LĐTD còn đối diện với nhiều khó khăn khác như: sớm mất sức lao động; bị buộc thôi việc vì đa phần chủ doanh nghiệp, cơ sở chỉ thuê người trẻ, có sức khỏe; hoặc nếu có việc làm thì LĐTD cũng được trả công với mức lương thấp.
Những năm gần đây, Nhà nước đã thực hiện chính sách BHXH tự nguyện và BHYT toàn dân để tạo điều kiện cho mọi người dân được chăm sóc sức khỏe, được hưởng chế độ hưu trí, tử tuất khi về già, song số LĐTD tham gia rất ít. Phần lớn trình độ, nhận thức của LĐTD còn hạn chế nên họ chưa thấy được lợi ích của việc tham gia các loại hình bảo hiểm. Ngoài ra, do công việc và thu nhập bấp bênh nên việc tham gia BHXH, BHYT, BHTN trong thời gian dài là điều họ không nghĩ đến.
Thiết nghĩ, các cấp, ngành cần quan tâm hơn đến đối tượng LĐTD bằng việc xây dựng các chính sách liên quan đến quyền lợi của họ. Cần tạo điều kiện để họ tham gia các loại hình bảo hiểm, đặc biệt là chính sách BHTN. Đồng thời cần tăng cường công tác tuyên truyền giúp LĐTD nâng cao hiểu biết, kiến thức về pháp luật lao động, vệ sinh an toàn lao động. Bên cạnh đó, người LĐTD cũng phải tự bảo vệ quyền lợi của mình, yêu cầu chủ sử dụng lao động ký hợp đồng lao động, đảm bảo an toàn vệ sinh lao động, bảo hiểm tai nạn lao động… để được hưởng các quyền lợi chính đáng.
Minh Luân
Xem thêm bình luận