Nông thôn “khát” nước sạch

Nước sạch và vệ sinh môi trường là một tiêu chí quan trọng trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên thời gian qua, do ảnh hưởng của hạn, mặn và sự khai thác tràn lan, thiếu kiểm soát, nguồn nước ngầm trên địa bàn tỉnh bị suy giảm nghiêm trọng cả về chất lượng và trữ lượng.

Khan hiếm nguồn nước sạch

Ông Trần Thanh Thuận (xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình) chia sẻ: “Nước ở đây nhiễm mặn nặng nên dù có giếng khoan thì người dân cũng chỉ dùng để tắm giặt. Còn nước để uống và nấu ăn thì phải mua nước đóng thùng, hoặc “chia hơi” với những hộ có nước máy”.

Không chỉ gia đình ông Thuận, nhiều hộ dân vùng nông thôn cũng đang khốn khó với nước sạch. Với đặc thù điều kiện tự nhiên có địa hình bị chia cắt bởi hệ thống sông rạch chằng chịt, nguồn nước mặt chủ yếu là nước mặn hoặc nhiễm phèn, nguồn nước ngầm ở một vài nơi bị hạn chế về chất lượng và trữ lượng, đã gây ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày của người dân nông thôn. Đặc biệt là những tuyến, cụm dân cư ven biển, tình trạng khan hiếm nguồn nước sạch phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt hàng ngày luôn là nỗi lo hiện hữu của mỗi người dân. Bên cạnh đó, nhiều công trình nước sạch nông thôn hiện đã cũ kỹ, xuống cấp, không còn đảm bảo việc xử lý nguồn nước trước khi cung cấp đến từng hộ. Điển hình cho vấn đề này là người dân thường xuyên phản ánh về tình trạng nguồn nước có màu, mùi “lạ”… Để khắc phục tình trạng này và đầu tư, nâng cấp hệ thống cung cấp nước sạch đạt chuẩn thì cần nguồn kinh phí rất lớn, trong khi nguồn ngân sách dùng cho lĩnh vực này còn hạn hẹp. Lĩnh vực đầu tư cung cấp nước sạch nông thôn lại ít lợi nhuận, kinh phí đầu tư lớn, giá nước còn thấp nên chưa hấp dẫn các nhà đầu tư theo chủ trương xã hội hóa...

Những năm gần đây, ngoài chịu sự ảnh hưởng trực tiếp của hạn, mặn thì tình trạng khai thác quá mức ở các vùng nông thôn, nhất là những hộ nuôi tôm công nghệ cao sử dụng nước giếng khoan để pha loãng nguồn nước phục vụ cho quá trình nuôi (khi độ mặn lên cao) càng làm cho mạch nước ngầm bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Cùng với đó, những hố giếng khoan không còn sử dụng cũng không được xử lý đúng cách - một trong những nguyên nhân khiến mạch nước ngầm bị ô nhiễm, gây ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước và sức khỏe của người dân.

Lắp đặt đường ống dẫn nước sạch về nông thôn trên địa bàn xã Hưng Hội. Ảnh: C.L

Tập trung nguồn lực đầu tư

Những năm qua, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, từ các nguồn vốn Trung ương, địa phương, Bạc Liêu đã xây dựng hoàn thành và đưa vào hoạt động 114 trạm nước sạch tập trung, cung cấp cho hơn 68.000 nông hộ, nâng tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch hợp vệ sinh ở nông thôn đạt 74% trên tổng số hộ trong toàn tỉnh. Trong đó, tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch theo tiêu chuẩn 02 của Bộ Y tế đạt 54%.

Bên cạnh kết quả đã đạt được, việc tạo điều kiện cho người dân sử dụng nước sạch và nước hợp vệ sinh còn nhiều hạn chế như: Tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh tuy cao nhưng chưa bền vững; một số phòng, ban chức năng của huyện và cấp xã chưa phát huy vai trò, nhiệm vụ quản lý nhà nước tại địa phương đối với lĩnh vực nước sạch và vệ sinh môi trường nên rất khó khăn trong công tác phối hợp lập kế hoạch, giám sát thực hiện; tình trạng hạn, xâm nhập mặn diễn biến phức tạp ảnh hưởng đến nguồn nước…

Theo ông Trương Quốc Quang - Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh: “Hiện nay, Trung tâm đang tích cực phối hợp với các bên có liên quan để đẩy nhanh tiến độ các công trình đưa nước sạch về các vùng nông thôn sâu trên địa bàn tỉnh. Ngoài nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước, Trung tâm cũng đang huy động sự đóng góp của các nguồn lực từ cộng đồng để nâng cao trách nhiệm sử dụng và bảo quản, nâng cao tuổi thọ sử dụng của các công trình. Tăng cường vai trò giám sát và tham gia đóng góp ngày công của cộng đồng, đoàn thể; gắn trách nhiệm của cộng đồng trong việc khai thác, quản lý, sử dụng và duy tu bảo dưỡng để phát huy hiệu quả sử dụng của các công trình”.

Chí Linh