Nước và việc làm

Những thay đổi thất thường từ biến đổi khí hậu, nhất là tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn trong thời gian gần đây cho thấy tầm quan trọng của nước đến mức nào. Nước không phải là thứ tài nguyên vô tận, mà cần phải quản lý và khai thác tốt, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của con người. Với ý nghĩa và tầm quan trọng đó, chủ đề của Ngày nước thế giới năm 2016 là Nước và việc làm.

Nông dân xã Vĩnh Bình, huyện Hòa Bình sử dụng nước tưới bắp. Ảnh: L.D

Tất cả đều cần nước

Chủ đề Nước và việc làm đã nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của nước đối với việc làm. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), có khoảng 1,5 tỷ người đang làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến nước và hầu hết các công việc của họ đều phụ thuộc vào nguồn nước.

Tuy nhiên, hàng triệu người làm các công việc liên quan đến nguồn nước lại không được công nhận, hoặc không được bảo vệ các quyền lao động cơ bản. Trên thế giới, nhiều bé gái phải đi bộ hàng giờ để lấy nước về cho gia đình. Đó là công việc nhưng công việc này lại không được trả tiền và công nhận. Nếu việc cấp nước được đảm bảo thì những đứa bé này có thể được đến trường học hành và có cơ hội phát triển. Như ở châu Phi, có khoảng 1/3 số hộ gia đình gần sa mạc Sahara, phụ nữ phải mất từ 50 - 58% thời gian cho việc lấy nước phục vụ gia đình.

Còn đối với các nước nông nghiệp thì nước lại có vai trò quan trọng quyết định đến sự phát triển. Theo thống kê, có khoảng 40% dân số chủ động về mặt kinh tế trên thế giới là trong lĩnh vực nông nghiệp, ngư nghiệp và lâm nghiệp; khoảng 90% việc làm trong nông nghiệp, 30% làm trong công nghiệp và 10% việc làm trong các ngành dịch vụ đều phụ thuộc vào nước.

Song, với sự phát triển nhanh và tăng dân số nên áp lực khai thác, sử dụng nước ngày càng nhiều và làm ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững. Theo thống kê của Tổ chức Nước thế giới, khai thác nước ngọt trên thế giới đang tăng lên khoảng 1% mỗi năm kể từ năm 1980 và chủ yếu là do nhu cầu ngày càng tăng ở những nước đang phát triển. Kéo theo đó, tài nguyên nước đang chịu nhiều áp lực, tình trạng khan hiếm nguồn nước đang làm ảnh hưởng đến 40% dân số trên thế giới. Ước tính, có khoảng 663 triệu người hiện chưa tiếp cận được với nguồn nước được cải thiện.

Thêm vào đó, từ năm 2011 đến năm 2050, dân số thế giới dự kiến tăng thêm khoảng 33%, từ 7 tỷ người lên 9,3 tỷ người. Do vậy, nhu cầu nước cho sản xuất lương thực cũng sẽ tăng cao. Hiện sản xuất nông nghiệp chiếm khoảng 70% tổng lượng nước ngọt khai thác trên toàn cầu và 90% là tập trung ở các nước kém phát triển. Vì vậy, nếu không có các biện pháp quản lý, khai thác hiệu quả, thì việc tiêu thụ nước trong sản xuất nông nghiệp sẽ tăng thêm khoảng 20% và đây thật sự là áp lực cho sự phát triển trong tương lai.

Chế biến thủy sản (Công ty Xuất khẩu TX. Giá Rai) - một trong những ngành cần nhiều nước để rửa nguyên liệu. Ảnh: L.D

Đâu chỉ có phát triển!

Đối với nhiều quốc gia hiện nay, nước không chỉ là nhu cầu của sự phát triển, mà còn là sinh tồn. Đặc biệt là nước và vệ sinh môi trường có tác động mạnh mẽ đến đời sống và sức khỏe của người lao động. Theo thống kê, cứ mỗi giờ có khoảng 38 n gười chết bởi các bệnh liên quan đến nguồn nước. Và hàng năm có khoảng 2 triệu người lao động bị chết liên quan đến công việc. Trong đó, chiếm 17% liên quan đến nước như: nước uống kém chất lượng, mất vệ sinh, ô nhiễm nguồn nước... Trong khi đó,  với việc cải thiện chất lượng nguồn nước và điều kiện vệ sinh, lao động, những cái chết này có thể ngăn chặn được.

Ở Bạc Liêu, với thế mạnh kinh tế chủ lực là trồng lúa và nuôi trồng, chế biến thủy hải sản, nên việc quản lý và khai thác nguồn nước đóng vai trò rất quan trọng. Về tài nguyên nước, Bạc Liêu có hai nguồn nước chính là mặn và ngọt. Nguồn nước mặn phần lớn chịu ảnh hưởng trực tiếp của triều biển Đông và biển Tây, cộng với hệ thống kênh rạch chằng chịt ăn thông với nhau, nên nguồn nước mặn rất dồi dào.

Còn nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân chủ yếu dựa vào nguồn nước mưa, một phần được bổ sung từ nguồn nước sông Hậu và nguồn nước ngầm. Đặc biệt vào mùa khô, thường xảy ra tình trạng thiếu nước ngọt do Bạc Liêu ở cuối nguồn nên lượng nước ngọt bổ sung từ sông Hậu về rất hạn chế, và chỉ có một trục cấp nước ngọt duy nhất là tuyến kênh Quản Lộ - Phụng Hiệp cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Đây thật sự là một áp lực với hàng trăm ngàn lao động mà việc làm, thu nhập chỉ dựa chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng và chế biến thủy sản.

Với thực trạng khô hạn, xâm nhập mặn đang nóng hổi thời sự như hiện nay, một lần nữa lại chứng minh vai trò quan trọng của nước đến việc làm và thu nhập của nhiều lao động. Nước đã tạo ra việc làm, mang lại sự sống và đóng góp cho sự tăng trưởng, phát triển bền vững. Do vậy, bảo vệ, giữ gìn tài nguyên nước cũng chính là bảo vệ cuộc sống và việc làm của chính mình!

TÚ ANH (Bài viết sử dụng tài liệu tuyên tuyền của ngành TN-MT)