Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Khmer: Nhìn từ vai trò và trách nhiệm của thế hệ trẻ

Ngày nay, thanh niên nói chung, thanh niên đồng bào dân tộc Khmer nói riêng đang ít nhiều chịu sự tác động của các luồng văn hóa, tư tưởng ngoại lai. Chính việc thay đổi về mặt nhận thức đã khiến một bộ phận giới trẻ ở phum sóc đã và đang “quay lưng” với văn hóa truyền thống được bao thế hệ cha ông dày công xây đắp.

Trong dòng chảy văn hóa Việt Nam, đồng bào Khmer đã hun đúc cho riêng mình một “kho tàng” văn hóa vô cùng độc đáo. Tuy nhiên, sự du nhập ồ ạt của những “luồng gió” ngoại lai đang vô tình đẩy văn hóa dân tộc Khmer đứng trước nguy cơ mai một. Thực trạng này đặt ra một thách thức không nhỏ trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống cho đồng bào Khmer. Đặc biệt, giới trẻ vừa là chủ thể chính chịu tác động, đồng thời là nhân tố có vai trò và trách nhiệm nặng nề nhất.

Trước đây, đi tu báo hiếu cha mẹ được xem là nghĩa cử đẹp mà mỗi thanh niên dân tộc cần phải thực hiện mỗi khi đến tuổi. Điều đó vừa thể hiện lòng biết ơn vô hạn đối với đấng sinh thành, vừa là cơ hội để thanh niên trui rèn bản thân. Còn giờ đây, một số bạn trẻ cho rằng tu đạo là việc làm phí thời gian, mất tự do. Chẳng những không tu báo hiếu, nhiều thanh niên dân tộc còn không chăm chỉ học hành, ham chơi lêu lỏng và chạy theo lối sống “thời thượng”. Sa di D. Kh (một chùa Khmer thuộc huyện Phước Long) cho rằng: “Hiện tại, phum sóc vẫn còn một bộ phận thanh niên bị “tiêm nhiễm” bởi lối sống thực dụng, thiếu hoài bão và tinh thần trách nhiệm vì cộng đồng. Do đó, họ thờ ơ với văn hóa dân tộc, hoặc đi ngược lại những gì thuộc về truyền thống tốt đẹp như: ăn nói văng tục, không biết đọc và viết tiếng mẹ đẻ, chưa hiểu ý nghĩa các lễ hội, trò chơi dân gian... Đây thật sự là mối nguy hại cần phải được sửa chữa kịp thời”.

Thanh niên Khmer tham gia trò chơi kéo co nhân dịp tết cổ truyền của dân tộc. Ảnh: H.T

Khi nhắc đến biểu diễn nghệ thuật của đồng bào Khmer thì múa Lâm thôn, Apsara, Dù kê, nhảy Khỉ ngựa… chính là những loại hình mang đậm bản sắc văn hóa phum sóc nhất. Thế nhưng, hiện nay có rất ít bạn trẻ hiểu được ý nghĩa và thể hiện được những thể loại hình nghệ thuật của dân tộc mình. Vấn đề không hoàn toàn là do thế hệ trẻ mà một phần nằm ở trách nhiệm của người lớn và các ngành chức năng. Nguyên nhân là do việc trao truyền chưa được quan tâm, đầu tư đúng mức. Hầu hết, công tác đào tạo, phát triển các loại hình nghệ thuật dân tộc Khmer còn gặp nhiều bất cập, thiếu chuyên nghiệp, nên không thu hút sự tham gia của giới trẻ. Hiện nay, ngoài Đoàn nghệ thuật tổng hợp Khmer Bạc Liêu, Đội văn nghệ chùa Xiêm Cán (xã Vĩnh Trạch Đông, TP. Bạc Liêu) thì hầu như không có một tổ chức chuyên nghiệp nào đào tạo các loại hình nghệ thuật Khmer cho giới trẻ. Bên cạnh đó, các câu lạc bộ của chùa và các đội, nhóm nghệ thuật khác chỉ hoạt động theo hình thức đơn lẻ, chưa phát huy hiệu quả như mong muốn.

Chị Thạch Mỹ Kiều (xã Vĩnh Trạch, TP. Bạc Liêu) nêu ý kiến: “Để bản sắc văn hóa dân tộc Khmer không bị mai một, ngành chức năng và chính quyền địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ; đầu tư và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa - nghệ thuật nhằm tạo sân chơi bổ ích cho thanh niên. Đặc biệt, giới trẻ phải chủ động trong hành động của mình để “kho tàng” văn hóa phum sóc được lưu truyền mãi mãi”.

HỮU THỌ