Truyền hình
Nghệ thuật Đờn ca tài tử (ĐCTT) Nam Bộ trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào cuối năm 2013. Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021 - 2025” (gọi tắt là Đề án) đã được Bạc Liêu ban hành ngay sau đó. Đây là “bệ phóng” để phong trào tiếp tục được củng cố và phát triển ngay trên địa bàn cơ sở, nơi mà ĐCTT được gìn giữ và phát huy giá trị.
Một buổi sinh hoạt của CLB ĐCTT xã Châu Thới (huyện Vĩnh Lợi). Ảnh: C.T
Hơn nữa, phát huy giá trị ĐCCT cũng như vai trò các câu lạc bộ (CLB) ĐCTT tại địa bàn cơ sở chính là trợ lực để phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TDĐKXDĐSVH) đi vào chiều sâu.
Về xóm ấp nghe tài tử ngân nga
Một buổi sáng cuối tuần, không gian xung quanh trụ sở UBND xã Châu Thới (huyện Vĩnh Lợi) như sâu lắng hơn bởi tiếng đờn kìm, tiếng gõ nhịp song lang, rồi làn hơi tài tử ngân lên trong điệu thức Đảo ngũ cung ngọt ngào, tha thiết của chị Ngọc Còn. Đó là tiết mục khởi động, “chào sân” của một buổi sinh hoạt ĐCTT của gần 10 thành viên trong CLB ĐCTT xã. CLB này có số thành viên gần gấp đôi nhưng do bận việc gia đình, ruộng nương nên ít có buổi sinh hoạt đủ đầy thành viên, dù đam mê ở các cô chú, anh chị luôn có thừa. Những bài trong 20 bản tổ như Giang nam, Ngũ đối hạ... lần lượt được trau chuốt làn hơi, điệu đờn để cùng nhau giao lưu qua các thành viên Hoàng Tho, Ngọc Thơ, Thanh Phong, Tư Tếu, Văn Ngoan...
Dù chưa được tổ chức định kỳ nhưng những buổi sinh hoạt của CLB ĐCTT xã Châu Thới nói riêng, nhiều CLB ĐCTT trên địa bàn tỉnh nói chung cũng đã góp phần thực hiện nhiệm vụ giữ lửa cho phong trào, bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT Nam Bộ, vốn không ít khó khăn trong bối cảnh hiện nay.
Cô Ngọc Thơ (ấp Bà Chăng B, một thành viên của CLB) mê ca tài tử từ năm 8 tuổi, giờ tóc điểm sương vẫn còn tham gia đờn ca mỗi khi CLB sinh hoạt. “Hồi còn nhỏ nghe ba má đờn ca, tôi tập hát theo rồi mê luôn cho tới giờ. Nhưng gia đình tôi giờ chỉ có tôi tham gia CLB, con cháu tôi bận bịu làm ăn kinh tế, học hành nên cũng không theo con đường này”, cô Thơ tâm sự. Và đó cũng là mối băn khoăn lớn hiện nay. Nếu cứ đà “tre già măng… chưa mọc” hoặc chỉ mọc... lai rai thì phong trào sẽ khó phát triển theo thời gian. Một di sản của nhân loại nhất định phải được bảo tồn, phát triển, đó là câu chuyện cần sự phối hợp giữa người có đam mê và người có trách nhiệm!
Trang bị những dàn âm thanh, thiết bị để tiếp tục khuấy động phong trào ĐCTT ở cơ sở đã được ngành Văn hóa quan tâm. Và bản thân địa phương, cụ thể ở đây là Phòng VH-TT huyện và UBND xã Châu Thới cũng đã “liệu cơm gắp mắm” mà đề xuất trang bị món gì để phù hợp với nhu cầu địa phương, kể cả tính toán bàn giao trang thiết bị đó cho CLB ĐCTT của xã để các thành viên sử dụng đúng mục đích. Đây cũng là một cách làm thiết thực để gói hỗ trợ này góp phần phát triển phong trào ngay từ hạt nhân là các CLB cơ sở.
CLB ĐCTT xã Vĩnh Trạch Đông (TP. Bạc Liêu) trong buổi sinh hoạt. Ảnh: H.T
Trợ lực để phát triển phong trào
Anh Nguyễn Xuân Khởi - Phó Phòng VH-TT huyện Vĩnh Lợi, cho biết: “Châu Thới có 14 ấp nhưng chỉ khoảng 50% số ấp có phong trào mạnh, điển hình như Giồng Bướm A, Giồng Bướm B, Bà Chăng A, Bàu Sen, Trà Hất... Cái khó chung hiện nay là nghệ nhân tài tử đa số đã lớn tuổi nhưng lớp người kế thừa thì chỉ đếm trên đầu ngón tay; đời sống kinh tế chi phối lửa phong trào; trang thiết bị tuy có sự hỗ trợ nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu. Các nghệ nhân có điều kiện sẽ tự trang bị, vừa dùng để phục vụ đám tiệc rồi sử dụng để sinh hoạt CLB tại địa phương. Đối với các dàn âm thanh, trang thiết bị của Sở VH-TT-TT&DL đầu tư, chúng tôi có kế hoạch giao trực tiếp cho các CLB ĐCTT để họ sử dụng, bảo quản, kể cả đem đi hát ở đám tiệc để tạo nguồn kinh phí trang trải cho hoạt động sinh hoạt giao lưu của CLB, nghĩa là bên cạnh đầu tư của nhà nước phải kết hợp nguồn xã hội hóa”. Theo anh Khởi, một đội ngũ quản lý có chuyên môn, tâm huyết và kinh phí để phong trào duy trì hoạt động là 2 yếu tố quan trọng.
Vĩnh Lợi có 3 nghệ nhân ưu tú, đó là Lâm Duy Minh, Từ Duy Toàn, Nguyễn Hoàng Trắng. Như vậy, việc truyền dạy cho người nối nghiệp ở địa phương này đã có những bậc thầy. Thế nhưng, truyền dạy như thế nào, chiêu sinh ra sao, học phương pháp nào hiệu quả còn là câu chuyện của sự gắn kết giữa người quản lý văn hóa, chính quyền địa phương và đam mê, trách nhiệm của chính thầy lẫn trò. Mở một lớp đại trà dạy và học chung chung vài ba ngày chắc chắn sẽ không luyện được những tài tử đúng nghĩa, đó là chia sẻ của những người hiểu biết, đam mê và có trách nhiệm gìn giữ loại hình di sản này. Một trung tâm giảng dạy, truyền nghề chính quy, ở đó người thầy có tâm, có tầm, trò đam mê muốn được nối nghiệp và tiếp tục truyền đi giá trị di sản cho thế hệ đi sau đã được Đề án của tỉnh nhắc đến. Đây cũng là tín hiệu vui nếu sớm triển khai thực hiện!
Kế hoạch thực hiện Đề án có nhiều nội dung để phong trào cơ sở có điểm tựa phát triển. Kế hoạch thực hiện Đề án năm 2022 do UBND tỉnh ban hành cũng có rất nhiều nội dung cụ thể. Đó là: giao UBND các huyện, thị xã, thành phố chỉ đạo, thực hiện một số nội dung như xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Đề án tại địa phương, đơn vị đạt hiệu quả; chỉ đạo và hỗ trợ các CLB ĐCTT của các địa phương, đơn vị duy trì sinh hoạt, tập luyện và bổ sung lực lượng tài tử đờn, tài tử ca trẻ tuổi vào các CLB; đầu tư trang thiết bị sinh hoạt ĐCTT cho CLB, Nhà văn hóa trên địa bàn quản lý; đưa nội dung tuyên truyền về ĐCTT vào nội dung tuyên truyền trong phong trào TDĐKXDĐSVH; dành một phần kinh phí chi cho công tác thi đua, khen thưởng, đào tạo, bồi dưỡng và tổ chức các hoạt động nhằm duy trì thường xuyên công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật ĐCTT của các địa phương, đơn vị mình.
Việc gìn giữ và phát huy giá trị nghệ thuật ĐCTT không chỉ mang ý nghĩa cùng chung tay giữ gìn một di sản của nhân loại, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc trợ lực cho phong trào TDĐKXDĐSVH. Một mô hình sinh hoạt cộng đồng lành mạnh, phát huy giá trị văn hóa bản sắc, bên cạnh niềm đam mê bấy lâu vẫn đang rất cần động thái vào cuộc hiệu quả của mỗi địa phương khi chủ trương đã có, đèn xanh đã bật.
CẨM THÚY
Xem thêm bình luận