Phát huy văn hóa truyền thống trong xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới (NTM) đã kiến tạo vẻ đẹp “ngoại hình” cho nhiều vùng quê. Đó là những con đường với cây xanh rợp bóng, hàng rào hoa rực rỡ sắc màu hai bên lối đi; nhà văn hóa ấp, trung tâm văn hóa - thể thao xã khang trang tạo nơi sinh hoạt, hội họp, vui chơi cho người dân; cầu bê-tông vững chắc nối liền đôi bờ…

Gìn giữ những nét đẹp nội tại thuộc về truyền thống văn hóa phi vật thể, các phong tục tập quán đẹp đẽ của làng quê trong phong trào xây dựng NTM cũng được chính quyền và Nhân dân ở từng địa bàn quan tâm.

Sinh hoạt đờn ca tài tử ở xã Ninh Hòa (huyện Hồng Dân). Ảnh: H.T

Nguồn lực của lòng dân

Thời gian qua từ nguồn vốn Trung ương, vốn đối ứng của địa phương và sự góp sức của Nhân dân đã tạo nên nhiều thay đổi, làm sáng lên diện mạo những làng quê mang tên NTM. Kết cấu hạ tầng nông thôn bao gồm giao thông, điện lưới quốc gia, nước sạch sinh hoạt, trạm y tế xã, nhà văn hóa ấp… được đầu tư đồng bộ, khép kín.

Đáng trân trọng hơn cả là nguồn vốn huy động trong Nhân dân (gồm đóng góp bằng tiền mặt, ngày công lao động, hiến đất…) đạt hơn 1.470 tỷ đồng. Cận cảnh vào sự chung tay này mới thấy rằng, ở đâu quy tụ được lòng dân thì ở đó sẽ huy động được nguồn lực, bao gồm cả sức người, sức của và sự đồng thuận để hợp thành sự thành công của một phong trào! Phong trào xây dựng đời sống văn hóa gắn liền với xây dựng NTM thời gian qua ở Bạc Liêu đã quy tụ được nguồn lực của lòng dân! Và đó là sức mạnh đoàn kết, nội lực mạnh mẽ, cũng là truyền thống văn hóa quý giá của dân tộc, của người dân Bạc Liêu từ xa xưa đến nay. Trong bất kỳ thời đại nào, ở bất cứ cuộc cách mạng nào thì truyền thống ấy vẫn luôn được phát huy để hợp thành sức mạnh nội tại làm nền tảng cho sự thành công, mà phong trào xây dựng NTM ở Bạc Liêu với những thành tựu bước đầu đã là minh chứng.

Đoàn kết chung tay đóng góp xây dựng NTM là một vế quan trọng. Vế còn lại quan trọng không kém chính là việc gìn giữ, phát huy những nét đẹp thuộc về truyền thống văn hóa, sức mạnh mềm trong đời sống tinh thần của Nhân dân. Truyền thống văn hóa tốt đẹp ấy là những mỹ tục được hình thành từ xa xưa, cấu thành nét đẹp văn hóa trên từng mảnh đất, bờ ruộng, mái trường… ở làng quê. Nét đẹp văn hóa ấy còn là tập quán vần công trong lao động sản xuất, sinh hoạt thường ngày của bà con, chẳng hạn như mùa thu hoạch lúa, thu hoạch tôm thì bà con hàng xóm cùng kéo nhau từ nhà này đến nhà kia hỗ trợ nhau, hoặc nhà ai có hữu sự thì láng giềng cùng sẻ chia, phụ hợ; tết nhứt đầu trên xóm dưới lại cùng nhau gói bánh, làm mứt, phơi khô tạo nên sinh khí tết quê đầm ấm. Nét đẹp văn hóa truyền thống còn được lưu truyền bởi việc giữ gìn ngọn lửa ấm hạnh phúc trong mỗi gia đình. Đó là đạo nghĩa thủy chung của vợ - chồng, hiếu đạo của con - cháu với ông - bà, cha - mẹ, sự thuận hòa yêu thương nhau của anh - em ruột thịt, chan hòa các mối quan hệ bà con xa, láng giềng gần… Gia đình là tế bào của xã hội, mỗi gia đình vững chải chính là tế bào lành mạnh, khỏe khoắn tạo nên bức thành trì bảo vệ văn hóa làng quê.

Giữ vững giá trị văn hóa truyền thống

Gìn giữ, phát huy những nét đẹp văn hóa của phong tục, tập quán sinh hoạt ở làng quê cũng đặt ra nhiều nhiệm vụ đối với chính quyền sở tại, nhất là việc tổ chức các mô hình sinh hoạt, giải trí lành mạnh phục vụ đời sống văn hóa tinh thần cho Nhân dân. Hầu hết các điểm sinh hoạt văn hóa (trung tâm văn hóa - thể thao xã, nhà văn hóa ấp…) đều được trang bị bàn ghế, âm thanh loa đài, sân khấu… Theo thống kê của ngành Văn hóa, toàn tỉnh có đến vài trăm câu lạc bộ đờn ca tài tử ở các địa bàn ấp - khóm, xã - phường, bởi đờn ca tài tử là “ngón nghề” sinh hoạt khá phổ biến và ăn sâu vào đời sống tinh thần của khá đông người dân nông thôn. Đã được đầu tư bước đầu về vật lực, đã có sẵn nhân lực (là những con người thừa niềm đam mê với nghệ thuật truyền thống) thì việc còn lại là trách nhiệm người đầu tàu trong việc bày những sân chơi, gắn kết những con người đam mê ấy vào cùng một sân chơi, gặp nhau ở những cuộc vui lành mạnh, vừa giúp bà con có nơi sinh hoạt, vui chơi, giải trí, vừa góp phần đắc lực gìn giữ và phát huy giá trị một loại hình văn hóa phi vật thể của nhân loại ngay trên quê hương mình.

Cùng với việc huy động nguồn vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng, khang trang hóa diện mạo nông thôn bằng các công trình văn hóa, cầu, đường, trường, trạm… thì phong trào xây dựng NTM (tới đây là tiến lên NTM nâng cao,  NTM kiểu mẫu), thiết nghĩ phải chú ý thực hiện hài hòa giữa cái cũ và cái mới để bảo tồn nét văn hóa đặc trưng của mỗi làng quê. Tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường sinh thái, trồng cây xanh ở các trục đường tạo mảng xanh, bóng mát cho xóm làng, bảo vệ môi trường sống… phải luôn đi đôi với việc gìn giữ những phong tục tốt đẹp từ xa xưa mà mỗi làng quê đã có.

Khoác áo NTM tinh tươm mà vẫn giữ được hồn cốt của làng quê truyền thống đẹp đẽ vốn có bao đời nay, khi ấy chúng ta mới xây dựng được những vùng quê văn hóa - NTM lấy chất lượng làm đầu.

Cẩm Thúy