Quản lý trẻ vị thành niên nghiện ma túy: Vướng quy định pháp luật

Thời gian qua, công an các phường, xã của TP. Bạc Liêu đã phải đau đầu với hơn 20 trẻ em (dưới 18 tuổi) nghiện ma túy (MT) mà không thể đưa đi cai nghiện bắt buộc (CNBB) do vướng quy định pháp luật. Nghĩa là cứ để những đứa trẻ này nghiện ngập và lôi kéo người khác cùng nghiện… cho đến khi đủ 18 tuổi mới có pháp luật điều chỉnh.

Tuổi trẻ TP. Bạc Liêu dự lễ mít-tinh nhân ngày Toàn dân phòng chống MT. Ảnh: T.Đ

NGƯỜI NGHIỆN DƯỚI 18 TUỔI ĐANG BỊ BỎ NGÕ

Đại úy Nguyễn Hoàng Danh - Trưởng Công an Phường 5 (TP. Bạc Liêu) cho biết, địa bàn phường hiện có 5 trẻ vị thành niên nghiện MT. Năm ngoái, thậm chí ở một ngôi trường THPT trên địa bàn phường có 2 học sinh bị nghiện. Công an và nhà trường đã mời phụ huynh 2 em đó lên đề nghị phối hợp quản lý, giáo dục, cai nghiện tại gia đình.

Đại úy Nguyễn Hoàng Danh dẫn chứng, trước năm 2014, người nghiện chưa thành niên từ 12 đến dưới 18 tuổi thuộc diện CNBB. Từ ngày 1/1/2014 (thời điểm Luật Xử lý vi phạm hành chính có hiệu lực), chỉ người đủ 18 tuổi trở lên mới bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở CNBB. Và từ đó đến nay, việc đưa người nghiện dưới 18 tuổi vào diện cai nghiện MT đi cơ sở CNBB không thực hiện được. Trong khi cai nghiện tự nguyện không mang lại hiệu quả, nên vấn đề người nghiện MT dưới 18 tuổi hiện nay đang bị bỏ ngỏ, không được xử lý dứt điểm.

Theo Công an Phường 5, bức xúc nhất là mặc dù biết rõ các em này đã nghiện MT nhưng không thể lập hồ sơ cai nghiện hoặc có giải pháp gì khác, trừ khi các em vi phạm pháp luật. Biện pháp duy nhất hiện nay là công an địa phương phối hợp với các ngành, đoàn thể và gia đình quản lý, giáo dục đối tượng nghiện. Trong khi đó, đa số những đứa trẻ này đều xuất thân từ gia đình không hạnh phúc, cha mẹ bỏ bê con cái hoặc vi phạm pháp luật…

Hiện nay, với sự xuất hiện ngày càng phổ biến, đa dạng về chủng loại MT, giá thành ngày càng rẻ, dễ cất giấu, sử dụng, nhiều em 12 - 13 tuổi đã sử dụng MT. Với kinh nghiệm nhiều năm phòng chống tệ nạn và tội phạm MT, Đại úy Nguyễn Hoàng Danh cho rằng, chỉ cần một hoặc vài ngày thì gia đình, xã hội đã đủ mệt mỏi, nhưng đằng này phải chờ 5 - 6 năm sau mới được đưa đi CNBB thì pháp luật đã tạo ra một khoảng trống quá lớn để “con nghiện trẻ” tự do lộng hành. Hệ lụy của khoảng trống đó là không có tiền mua MT nên trẻ nghiện ra đường trộm cắp, bỏ nhà đi lang thang, tụ tập đánh nhau, rủ rê, lôi kéo người khác cùng “phê” MT với mình và thậm chí đe dọa, đánh cha mẹ, đốt nhà…, mỗi khi được khuyên nhủ đi cai nghiện.

CẦN CÓ CHẾ TÀI PHÙ HỢP

Ông Nguyễn Vũ Phong - Trưởng phòng Phòng chống tệ nạn xã hội thuộc Sở LĐ-TB&XH phân tích về thực tiễn bất hợp lý, đã là người nghiện MT thì được xem là bệnh lý chứ không phải hành vi, nhưng pháp luật lại không cho phép đem đi chữa bệnh những đối tượng này?! Ông Phong cho rằng, nếu không được cai nghiện sớm thì liều lượng MT sử dụng hàng ngày tăng lên, sự lệ thuộc thể chất và tâm lý, tính chất bệnh lý tâm thần, sự lệch chuẩn hành vi ngày càng trầm trọng, các bệnh khác từ MT ngày càng phát triển nặng nề… sẽ khiến cho việc cai nghiện, phục hồi rất khó khăn.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, tình trạng sử dụng trái phép chất MT diễn biến ngày càng phức tạp, có xu hướng gia tăng và trẻ hóa, chủ yếu tập trung vào đối tượng thanh thiếu niên. Vấn đề đặt ra là cần sớm có chế tài để giúp trẻ em cai nghiện phục hồi sức khỏe, nhân cách, góp phần hạn chế lây lan nghiện MT nhưng vẫn bảo đảm quyền trẻ em. UBND tỉnh đề xuất, cần phục hồi điều khoản trước đó của Luật Xử lý vi phạm hành chính, nhưng cần có khu vực cai nghiện riêng dành cho trẻ vị thành niên. Trường hợp họ tự nguyện hoặc được gia đình làm đơn xin cai nghiện thì cũng được nhận vào cơ sở cai nghiện này; đồng thời, biện pháp cai nghiện này không được coi là việc xử lý hành chính. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, trường hợp này chỉ nên xử phạt vi phạm hành chính (đối với hành vi sử dụng trái phép chất MT) hoặc áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn mà không nên “cách ly” họ khỏi xã hội…

Mọi đề xuất, kiến nghị đang được Quốc hội xem xét, cân nhắc trước khi sửa đổi, bổ sung các đạo luật có liên quan đến đối tượng này trên nguyên tắc bảo đảm quyền trẻ em theo Công ước Quốc tế về quyền trẻ em mà Việt Nam là thành viên.

TẤN ĐẠT