Quy định về trả lại đơn khởi kiện

Chế định khởi kiện và khởi kiện lại được quy định rõ trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Tuy nhiên, nhiều người dân do chưa hiểu biết hoặc chưa được tư vấn, hướng dẫn nên đã dẫn đến khởi kiện không đúng, bị tòa án trả lại đơn khởi kiện gây ra sự lãng phí về thời gian, chi phí, công việc…

Điều kiện cần và đủ

Nói đến điều kiện khởi kiện thì điều đầu tiên cần được nhắc đến là quyền khởi kiện. Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, quyền khởi kiện được chia ra thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất là khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích của chính mình. Theo đó, khi cá nhân, cơ quan, tổ chức nhận thấy quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm thì có quyền khởi kiện để bảo vệ. Nhóm thứ hai là khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

Thẩm phán TAND TP. Bạc Liêu tiếp nhận đơn khởi kiện vụ án ly hôn của người dân. Ảnh: H.D

Trước hết, trong nội dung đơn khởi kiện, người khởi kiện phải chứng minh được địa chỉ của bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Trường hợp không ghi đúng, đủ và rõ ràng thì tòa án sẽ yêu cầu người khởi kiện sửa đổi, bổ sung. Nếu người đi kiện mà không chứng minh được địa chỉ, nơi ở của bị đơn thì tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện. Nơi ở không nhất thiết là nơi đăng ký hộ khẩu thường trú mà có thể là nơi lưu trú của bị đơn. Còn nếu đơn khởi kiện đã ghi đúng và đầy đủ thì sau khi thụ lý, tòa án sẽ làm thủ tục tống đạt thông báo thụ lý cho phía bị đơn. Quá trình tống đạt, nếu không tìm được bị đơn đó có ở địa phương thì tòa án xác định chưa đủ điều kiện khởi kiện do nguyên đơn đi kiện mà không chứng minh được nơi cư trú của bị đơn. Quy định này còn liên quan đến thẩm quyền giải quyết của tòa án gắn với lãnh thổ, nơi cư trú. Hội đủ các quy định trên được gọi là thỏa điều kiện khởi kiện, khi đó tòa án mới giải quyết.

7 lý do bị trả lại đơn khởi kiện

Thứ nhất, người khởi kiện không có đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự. Năng lực hành vi tố tụng dân sự là khả năng tự mình thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự hoặc ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụng dân sự. Về năng lực hành vi tham gia tố tụng, luật chia thành hai nhóm. Đối với cơ quan, tổ chức: Người đại diện theo pháp luật là người có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng, người đại diện theo pháp luật có thể ủy quyền cho người khác có đủ điều kiện để tham gia tố tụng. Đối với cá nhân: Tùy vào độ tuổi và thể chất thì pháp luật chia ra các trường hợp sau: Người từ đủ 18 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự. Với người dưới 15 tuổi, người bị mất năng lực hành vi dân sự thì việc bảo vệ quyền, nghĩa vụ tố tụng dân sự của họ tại tòa án do người đại diện theo pháp luật thực hiện. Lý do thứ hai là chưa có đủ điều kiện khởi kiện. Ví dụ, khởi kiện vụ án về tranh chấp đất đai nhưng chưa qua hòa giải tại cơ sở… Thứ ba, sự việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của tòa án hoặc quyết định đã có hiệu lực của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thứ tư, hết thời hạn quy định mà người khởi kiện không nộp biên lai thu tiền tạm ứng án phí cho tòa án, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tạm ứng án phí hoặc có trở ngại khách quan, sự kiện bất khả kháng. Thứ năm, vụ án không thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án. Thứ sáu, người khởi kiện không sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo yêu cầu của thẩm phán. Và cuối cùng là người khởi kiện rút đơn khởi kiện.

Khi nào được khởi kiện lại ?    

Theo quy định, người khởi kiện có quyền nộp đơn khởi kiện lại khi đã có đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự, có đủ điều kiện khởi kiện. Người khởi kiện yêu cầu ly hôn, yêu cầu thay đổi nuôi con, thay đổi mức cấp dưỡng, mức bồi thường thiệt hại, yêu cầu thay đổi người quản lý tài sản, thay đổi người quản lý di sản, người giám hộ hoặc vụ án đòi tài sản, đòi tài sản thuê, cho mượn, đòi nhà, đòi quyền sử dụng đất cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ mà tòa án chưa chấp nhận yêu cầu và theo quy định của pháp luật được quyền khởi kiện lại.

Hữu Duyên