Quyết lấy lại uy tín cho con tôm Bạc Liêu

Trong 3 năm trở lại đây, các thị trường nhập khẩu tôm liên tục đưa ra những cảnh báo về an toàn thực phẩm, kể cả việc cấm nhập tôm từ nước ta; do đó việc đặt ra mục tiêu kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 10 tỷ USD vào năm 2025, gấp hơn 2 lần hiện nay khiến nhiều ngành băn khoăn. Là địa phương có sản lượng tôm đứng thứ hai cả nước, trước tình hình này, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu đã yêu cầu Chủ tịch UBND cấp huyện ký cam kết ngăn chặn, tiến tới cơ bản chấm dứt tình trạng này vào cuối năm 2018 để lấy lại uy tín con tôm Bạc Liêu nói riêng, con tôm Việt Nam nói chung…

Lãnh đạo 7 huyện, thị xã, thành phố ký cam kết ngăn chặn tôm tạp chất trước sự chứng kiến của Chủ tịch UBND tỉnh. Ảnh: N.Q

Có sự bao che cho hành vi bơm chích tạp chất vào tôm?!

Chỉ đứng sau tỉnh Cà Mau trong khu vực ĐBSCL, với diện tích nuôi trồng thủy sản chiếm gần 50% tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh, Bạc Liêu xác định thế mạnh lớn nhất của mình là phát triển nuôi tôm, sản lượng hàng năm khoảng 105.000 tấn, mang lại giá trị gần 11.500 tỷ đồng. Thế nhưng, hành vi đưa tạp chất vào tôm nguyên liệu ngày một tăng, tinh vi, diễn biến phức tạp đã khiến ngành xuất khẩu chủ lực của tỉnh phát triển không bền vững.

Việc nuôi tôm thâm canh - bán thâm canh (TC-BCT) bắt đầu xuất hiện ở tỉnh vào những năm 2000 với diện tích khoảng 400ha, sản lượng 840 tấn. Năm 2010, diện tích này tăng lên 10.771ha, chiếm 8,6% tổng diện tích nuôi trồng thủy sản của tỉnh. Đến năm 2014, tăng lên 16.866ha, chiếm 13,2% tổng diện tích nuôi trồng thủy sản, giá trị sản xuất 9.600 tỷ đồng. Như vậy nuôi tôm TC-BCT đạt những thành tựu to lớn và có vị trí đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Song, các địa phương nuôi tôm theo phương thức này cũng là nơi xảy ra hành vi đưa tạp chất vào tôm và tiêu thụ tôm chứa tạp chất phổ biến.

Khu nuôi tôm công nghệ cao của Tập đoàn Việt - Úc tại xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình). Ảnh: N.Q

Là huyện có nguồn tôm nguyên liệu đứng nhất, nhì của tỉnh, Phước Long hiện có trên 100 cơ sở thu gom, thu mua dù địa phương không có nhà máy chế biến thủy sản. Các cơ sở này đi vào các ngõ ngách, khu vực ở nông thôn để thu gom tôm, về đưa tạp chất vào tôm, đưa đến các doanh nghiệp, các nhà máy để bán. Thượng tá Châu Quốc Huy - Trưởng Công an huyện Phước Long bức xúc: “Tình hình hoạt động mua bán tôm ở Phước Long rất phức tạp, lực lượng công an có mời các doanh nghiệp, các chủ cơ sở thu mua để vận động, làm cam kết không đưa tạp chất vào tôm. Tuy nhiên, tình hình vẫn không cải thiện được bao nhiêu, việc đưa tạp chất vào tôm vẫn còn xảy ra”.

Như vậy, hành vi đưa tạp chất vào tôm không qua mắt được chính quyền địa phương, cơ sở. Song, vì sao đã biết vi phạm mà không ngăn chặn được, cứ để tình hình diễn biến phức tạp và phạm vi hoạt động ngày càng lớn? Theo ông Trịnh Hoài Thanh - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh, hành vi bơm chích tạp chất ngày càng tinh vi gây khó khăn cho công tác kiểm tra, xử lý. Và còn nhiều nguyên nhân khách quan nữa được các lực lượng có liên quan đưa ra, nhưng có một lý do chưa thấy nêu ở các báo cáo, đó là có sự bao che. Ông Dương Văn Thới - Chủ tịch UBND huyện Hòa Bình, cho biết: “Anh em ở cơ sở ngại va chạm bởi thực tế đã qua, sau khi vô kiểm tra, làm mạnh thì có người này gửi, người kia gửi...”.

Thanh tra Sở NN&PTNT kiểm tra xe vận chuyển tôm bơm tạp chất. Ảnh: M.Đ

Cùng đồng hành trách nhiệm

Dù vấn nạn tôm bơm chích tạp chất chưa lắng dịu nhưng cũng ghi nhận nỗ lực của chính quyền các cấp, các ngành. Cách đây chưa lâu, lực lượng Công an tỉnh phát hiện xe khách Hòa Hiệp, BKS 72LD-004.24 vận chuyển 1 tấn tôm có chứa tạp chất từ Cà Mau ra Nha Trang tiêu thụ. Còn từ năm 2010 đến ngày 10/5/2017, Sở NN&PTNT cùng các lực lượng trong và ngoài tỉnh đã phát hiện 217 trường hợp vi phạm với gần 74 tấn tôm có chứa tạp chất (chủ yếu là bơm agar (rau câu) vào tôm nguyên liệu). Các ngành, địa phương cũng tổ chức cho tất cả nhà máy chế biến thủy sản, cơ sở thu mua, sơ chế tôm nguyên liệu ký cam kết “nói không với tạp chất”. Thế mà họ vẫn phớt lờ lời cam kết.

Do đó, chiều 10/5/2017, trước sự chứng kiến của Chủ tịch UBND tỉnh - Dương Thành Trung, Chủ tịch UBND các huyện, thị xã và thành phố đã ký cam kết thực hiện tốt công tác này. Phát biểu tại buổi ký cam kết, Chủ tịch UBND tỉnh - Dương Thành Trung cho biết: “Vì sao tôi phát động việc Chủ tịch huyện ký cam kết với Chủ tịch UBND tỉnh? Mình làm là trách nhiệm với quốc gia, với chính bản thân mình, trách nhiệm trước nhân dân mình…”. Bạc Liêu được Chính phủ cho xây dựng thương hiệu con tôm, được chọn là địa phương trọng điểm sản xuất tôm, do đó phải làm quyết liệt để lấy lại uy tín cho con tôm Bạc Liêu, đó cũng chính là cứu người dân mình!

Trước đó, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch 15/KH-UBND ngày 7/3/2017 “Thực hiện đề án kiểm soát ngăn chặn hành vi đưa tạp chất vào tôm nguyên liệu và sản xuất, kinh doanh sản phẩm tôm có tạp chất trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu”. Kế hoạch đặt mục tiêu đến hết năm 2018, cơ bản chấm dứt 2 hành vi gây phương hại đến hình ảnh con tôm. Thực hiện Kế hoạch này, các huyện đã tổ chức cho Chủ tịch UBND cấp xã ký cam kết với Chủ tịch UBND huyện, còn Trưởng ấp thì chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND xã. Riêng thị xã Giá Rai lập tổ chỉ đạo về công tác an toàn thực phẩm trên lĩnh vực tôm và sản phẩm thủy sản, đồng thời ra quân thực hiện.

Để thực hiện thắng lợi Kế hoạch 15, các địa phương đề nghị đối với cơ sở thu mua, chế biến tôm có quy mô lớn, phức tạp, có hành vi chống trả, các ngành của tỉnh phải hỗ trợ và cần thiết ban hành quy chế phối hợp với các huyện để phân định rõ trách nhiệm của mỗi bên. Đồng thời đề nghị mạnh dạn rút giấy phép, sau khi kiểm tra, phát hiện, xử lý 2 lần mà đối tượng vẫn tiếp tục vi phạm. “Và mấu chốt vấn đề là phải làm mạnh với các doanh nghiệp chế biến thủy sản lớn do tỉnh quản lý, người dân không bán được thì sẽ không bơm chích tạp chất vào tôm nữa”, ý kiến của bà Nguyễn Cẩm Tú - Phó Chủ tịch UBND TX. Giá Rai được lãnh đạo các huyện khác đồng tình.

Nguyễn Quốc