Tác động của cải cách tiền lương đến Luật Bảo hiểm xã hội

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quốc hội - Trần Thị Hoa Ry (Đoàn ĐBQH tỉnh Bạc Liêu) trong buổi thảo luận tại hội trường Quốc hội ngày 27/5 về dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) sửa đổi đã có ý kiến băn khoăn về tác động của cải cách tiền lương đối với dự thảo luật này. Theo đại biểu, hầu hết các quy định trong dự thảo luật đều có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến chính sách tiền lương, bởi đây là căn cứ để thu, chi và thực hiện chế độ BHXH.

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Hoa Ry phát biểu tại nghị trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh cung cấp.

“Có thể nói, hầu hết các quy định trong dự thảo luật đều liên quan gián tiếp hoặc trực tiếp về vấn đề tiền lương, vì đây là căn cứ để thu, chi các chế độ BHXH, kể cả tiền lương của cán bộ, công chức, người lao động (NLĐ) ngành BHXH Việt Nam theo chế độ tiền lương mới nằm trong chi phí tổ chức và hoạt động BHXH tại Điều 125 dự thảo luật, đặc biệt là vấn đề bãi bỏ mức lương cơ sở theo Nghị quyết 27 về cải cách tiền lương”, đại biểu Trần Thị Hoa Ry nêu quan điểm.

Cụ thể, qua nghiên cứu các báo cáo của các cơ quan trình dự thảo Luật về Điều 76, mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH để tính lương hưu, trợ cấp một lần và Điều 77 điều chỉnh tiền lương làm căn cứ đóng BHXH chưa thống nhất trong các báo cáo tiếp thu giải trình. Điều này cho thấy, việc đánh giá tác động và chuẩn bị chính sách này còn nhiều bất cập; cho đến nay, chưa có báo cáo đánh giá đầy đủ tác động của chính sách gửi tới đại biểu Quốc hội theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Toàn bộ các chức danh, vị trí việc làm, tiền lương của các nhóm cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang chưa kịp lấy ý kiến. Đặc biệt, kể cả trong 2 lần điều chỉnh chính sách, Chính phủ đều chưa lấy ý kiến NLĐ là đối tượng chịu tác động trực tiếp của chính sách này theo đúng Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Đại biểu cũng cho rằng, Quỹ BHXH cũng là Quỹ An sinh xã hội, ngoài ngân sách lớn nhất, với kết dư khoảng 1 triệu tỷ đồng, do trực tiếp NLĐ và người sử dụng lao động đóng góp, vì vậy việc thay đổi chính sách không thể không lấy ý kiến rộng rãi NLĐ trong bối cảnh thực hiện cải cách tiền lương. Không thể cho rằng, việc giữ nguyên cơ bản Điều 62, 63 Luật BHXH 2014 và dịch chuyển sang Điều 76 và 77 dự thảo luật mới thì không có tác động. Đây hoàn toàn không phù hợp vì tiền lương đã có sự thay đổi căn bản từ ngày 1/7/2024.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry còn lưu ý, chính sách BHXH là sự chia sẻ giữa các thế hệ, không chỉ là nguyên tắc đóng - hưởng của mỗi cá nhân, do đó, người đang làm việc đóng BHXH hôm nay, sẽ có tác động đến lương hưu của những người đã nghỉ hưu.  Sự chia sẻ giữa các thế hệ cần phải được quan tâm trong quá trình cải cách tiền lương để cho người đang làm việc và người nghỉ hưu không có khoảng cách quá xa về tiền lương, lương hưu và thu nhập theo quan điểm của Nghị quyết 28 về cải cách chính sách BHXH.

Với những lý do trên, nhất là sự thay đổi chính sách không có đánh giá đầy đủ tác động thì chưa thể thông qua Luật BHXH, đại biểu đề nghị nên tiếp tục thảo luận và thông qua tại kỳ họp thứ 8. Chính sách BHXH là chính sách an sinh xã hội dựa trên nền tảng chính sách tiền lương, do đó, khi cải cách tiền lương chưa triển khai (tháng 7/2024 mới bắt đầu) thì chưa thể thông qua Luật BHXH vào tháng 6/2024. Bởi không đánh giá được về sự ổn định, rõ ràng, minh bạch với thang, bảng lương của các nhóm chức danh, vị trí việc làm theo cải cách tiền lương thì không thể tính toán cụ thể, chính xác, ổn định các chế độ BHXH. Nếu vội vàng thông qua Luật BHXH thì có thể luật mới ban hành đã phải sửa đổi ngay và hậu quả là hàng triệu lao động, cả người đang làm việc và người nghỉ hưu đều phải ảnh hưởng, niềm tin vào chính sách bị giảm sút. Đại biểu đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thấu đáo, khoa học, sát thực tiễn và cần lấy ý kiến rộng rãi NLĐ về những vấn đề mới phát sinh.

K.P (thực hiện)