Tết Thanh minh: Tổ chức gọn nhẹ, vẫn giữ văn hóa truyền thống

Cuối tháng 3 hàng năm, người dân một số tỉnh tỉnh miền Tây, trong đó có Bạc Liêu lại tổ chức tết Thanh minh - dịp để người còn sống tưởng nhớ người quá cố, phận cháu con làm trọn đạo hiếu với tổ tiên, ông bà. Diễn ra trong bối cảnh phòng chống dịch COVID-19, nên tập tục cúng mộ được mọi nhà tổ chức giản đơn, tiết kiệm hơn nhưng vẫn giữ được nét văn hóa độc đáo.

Người dân cúng Thanh minh tại nghĩa địa Phường 1 (TP. Bạc Liêu). Ảnh: H.T

NÉT ĐẸP TẾT HIẾU ĐẠO

Từ một lễ hội dân gian của cộng đồng người Hoa, tết Thanh minh dần trở thành nét đẹp văn hóa ăn sâu vào đời sống tinh thần các dân tộc anh em trên quê hương Bạc Liêu. Sau tết Nguyên đán, nhà nhà, người người lại có thêm một cái tết đặc biệt dành cho người đã khuất.

Trong cái nắng như thiêu như đốt của tháng 3, người dân tìm về các nghĩa địa, nghĩa trang để tảo mộ, dọn dẹp nơi yên nghỉ của người thân cho thật sạch đẹp. Sau khi tân trang “ngôi nhà” của người quá cố, mỗi nhà chọn một ngày thích hợp nhất, không nhất thiết phải là ngày chính để cả gia đình cùng đi cúng viếng. Với ý nghĩa là ngày bày tỏ sự nhớ thương, lòng biết ơn tổ tiên nên tết Thanh minh còn là cách để người lớn giáo dục cháu con trong gia đình. Bởi thế mà dịp này, thanh niên, trẻ em luôn được giao cho nhiệm vụ làm cỏ, đắp đất, sơn bia mộ, dán giấy ngũ sắc.

Lễ vật cúng viếng nhiều hay ít, thịnh soạn hay đơn sơ là tùy vào điều kiện mỗi nhà nhưng không thể thiếu bánh trái, trà hoa, miếng thịt quay. Song, điều quan trọng hơn vẫn là gia đình luôn vui vầy, yêu thương để hướng lòng về tổ tiên - đây cũng là giá trị cốt lõi của tết Thanh minh. Cho nên, dù ai có làm gì, đi đâu cũng sẽ thu xếp trở về cố hương để cùng người thân đón tết Thanh minh. “Khi tôi còn bé, bà và mẹ tôi vẫn thường răn dạy không bao giờ được quên tết Thanh minh. Giờ đây, tôi lại nhắc nhở con cháu mình phải giữ tết Thanh minh không chỉ là ngày làm tròn đạo hiếu, nhớ về nguồn cội mà còn là lúc để sum vầy, sẻ chia mọi điều trong cuộc sống và gắn kết tình thân”, bà Phạm Tuyết Thủy (Phường 5, TP. Bạc Liêu) chia sẻ.

VÌ MÙA TẾT AN TOÀN

Đây là năm thứ hai liên tiếp, tết Thanh minh diễn ra trong tâm thế phòng chống dịch COVID-19. Ý thức trách nhiệm vì cộng đồng, tinh thần “vui thôi đừng vui quá” một lần nữa được người dân phát huy, góp phần làm cho cái tết Thanh minh gọn nhẹ nhưng vẫn giữ nét văn hóa truyền thống.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh, không có những đoàn xe, đoàn người tấp nập đến cúng viếng như tết Thanh minh những năm trước. Thay vào đó, mỗi gia đình chỉ cử vài thành viên đại diện đến thắp hương, bày ít lễ vật, trà nước trước mộ rồi mời tổ tiên về nhà hưởng lộc cùng con cháu.

Năm nay, anh Trần Ngọc Linh (thị trấn Hòa Bình, huyện Hòa Bình) tiếp tục thay mặt gia đình đi cúng viếng người ông là liệt sĩ có mộ phần tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh. Khấn vái ông xong, anh nhanh chóng thu dọn đồ đạc trở về nhà. “Hầu hết mọi người đến nghĩa trang đều thực hiện thông điệp “5K” theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh. Vì vậy, tôi cũng cúng kiến thật gọn, chủ yếu vẫn là con cháu luôn giữ trong lòng sự thành kính với ông bà, tổ tiên”.

Còn ở các nghĩa địa, không khí tết Thanh minh có phần náo nhiệt hơn nhưng người dân vẫn giữ ý thức phòng ngừa dịch bệnh. Nhiều nhà chỉ có người lớn đi cúng và tất nhiên không quên mang khẩu trang, hạn chế tập trung đông người để đảm bảo an toàn. Không chỉ vậy, các gia đình cũng không tổ chức ăn uống tại mồ mả, kéo loa hát hò và không mời xóm giềng, mà tiệc vui chỉ dành cho các thành viên trong nhà.

Có thể thấy, tết Thanh minh trong mùa dịch dù cho giản đơn, nhưng vẫn an toàn không mất đi nét đẹp, những giá trị nhân văn vốn có.

HỮU THỌ