Thái Lan mua gạo Việt Nam để xuất khẩu?

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu gạo tại ĐBSCL, gần đây có một lượng lớn gạo của Việt Nam “chảy” ngược sang thị trường Thái Lan. Tuy nhiên, lượng gạo này không phải do thương nhân hay doanh nghiệp của Thái Lan mua trực tiếp từ các doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong nước mà thu gom từ hàng xáo sau khi họ chuyển lúa gạo đến biên giới Campuchia.

Bình luận về vấn đề này, một chuyên gia xuất khẩu gạo ở ĐBSCL cho biết: Theo hãng tin Reuters, nhu cầu gạo trắng chất lượng thấp của các nhà nhập khẩu châu Phi đã buộc các doanh nghiệp xuất khẩu gạo của Thái Lan phải mua thêm gạo dự trữ từ Việt Nam và Campuchia để đáp ứng các đơn hàng vì Thái Lan đang thiếu hụt nguồn cung do chương trình mua thóc giá cao của chính phủ. Chính phủ Thái Lan kéo dài chương trình mua thóc giá cao 15.000 baht (480 USD Mỹ)/tấn đến hết tháng 9/2012 và có thể tiếp tục gia hạn chương trình trong tháng 10/2012 khi mùa thu hoạch bắt đầu.

Chiều ngày 1/9, ông Nguyễn Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) cho biết, xuất khẩu tiểu ngạch sang Thái Lan cũng là một trong những nguyên nhân đẩy giá lúa gạo trong nước tăng lên trong thời gian gần đây. “Tuy nhiên, việc thu gom lúa gạo đẩy qua biên giới không kiểm soát sẽ dẫn đến bất lợi nếu nguồn cung trong nước thiếu hụt”, ông Kiên cảnh báo.

Một doanh nghiệp xuất khẩu gạo cho biết đa phần gạo xuất qua Campuchia là xuất lậu nên khó có thể thống kê được lượng gạo chính xác nhập từ Việt Nam và Campuchia. Thông thường, Việt Nam mua từ 500.000 đến 1 triệu tấn gạo từ Campuchia mỗi năm. Nhưng năm nay, Việt Nam đã xuất khẩu ít nhất 500.000 tấn gạo sang Campuchia, dẫn tới sự thiếu hụt nguồn cung gạo trong nước và đẩy giá gạo lên cao hơn.

Theo TS Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, trước đây, lúa gạo từ Campuchia “chảy” về Việt Nam. Đây là chuyện bình thường bởi người Việt sang Campuchia thuê đất trồng lúa rất nhiều. Chính phủ Thái Lan có chương trình trợ giá cho nông dân của họ. Còn ta có chính sách thu mua tạm trữ là để điều tiết thị trường đảm bảo hài hòa lợi ích của người dân, doanh nghiệp, cũng như Nhà nước. Tuy nhiên, đến nay chính sách này hiệu quả chưa tương xứng. Khi giá gạo thị trường lên cao, doanh nghiệp xuất gạo bán, thu lợi nhuận, nhưng không chia sẻ lợi ích này với nông dân.

Như vậy, chỉ một số ít doanh nghiệp có lợi, còn nông dân hầu như không được gì cả.

TS Lê Văn Bảnh cho rằng việc lúa gạo “chảy” từ Việt Nam sang Thái Lan có thể không ảnh hưởng đến vấn đề an ninh lương thực Việt Nam. Qua chuyện này cho thấy, chính sách thu mua tạm trữ của Việt Nam bộc lộ nhiều yếu kém. Bộ Công thương, ngành lương thực vẫn chưa làm tốt công tác thu mua và nông dân vẫn chưa được hưởng lợi. Sự yếu kém này không chỉ gây thất thu cho nông dân mà còn thất thu cho ngân sách Nhà nước.

Theo SGGPO