Tham gia bảo hiểm xã hội: Nhiều lợi ích thiết thực

Những năm gần đây, cuộc sống phát triển nên nhiều người dân tham gia các loại hình bảo hiểm. Song, không phải loại hình bảo hiểm nào cũng mang lại những lợi ích thiết thực, nhất là các bảo hiểm “núp bóng” bảo hiểm nhân thọ (BHNT) hay tích lũy đầu tư. Nhiều người đã trở thành nạn nhân từ việc tham gia các loại hình bảo hiểm thương mại để rồi bị đẩy vào cảnh tiền mất tật mang.

Tham gia BHXH giúp người lao động an tâm khi mất sức lao động. Trong ảnh: Lao động tại doanh nghiệp sản xuất kinh doanh đồ nhựa huyện Phước Long. Ảnh: L.D

BHXH: Đậm tính nhân văn

Chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) là chính sách rất nhân văn của Đảng và Nhà nước ta nhằm đảm bảo mọi công dân có quyền được hưởng an sinh xã hội. Theo đó, người lao động khi làm việc được người sử dụng lao động đóng BHXH để hưởng đủ các chế độ khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất; người đủ 15 tuổi mà không thuộc trường hợp được người sử dụng đóng BHXH thì được tham gia BHXH tự nguyện để hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Chính sách này hoàn toàn khác với loại hình BHNT hay các loại hình bảo hiểm thương mại khác.

Nếu so sánh về quyền lợi giữa BHNT và BHXH là rất khó, do BHNT có nhiều gói quyền lợi khác nhau; đồng thời các công ty bảo hiểm này thường đưa ra những quyền lợi hấp dẫn và những chính sách hậu mãi để “ru ngủ” khách hàng. Song, khi người tham gia BHNT không còn khả năng tài chính, hoặc gặp khó khăn không thể tiếp tục đóng bảo hiểm thì coi như thua lỗ, bởi những quy định, điều khoản mà chỉ có “luật sư” mới hiểu!?

Do vậy, giữa BHXH và BHNT thương mại có nhiều điểm khác biệt lớn. Về mục đích, BHXH là loại hình bảo hiểm phi lợi nhuận, còn BHNT nhằm mục đích sinh lời. Như vậy, khoản lời của BHNT được lấy từ chính tiền của người tham gia. Cần lưu ý là thù lao cho đại lý của BHNT là rất lớn (từ 20 - 25% trong năm đầu và giảm dần trong các năm về sau nhưng không dưới 5%). Đặc biệt, về điều kiện, mức phí tham gia: đối tượng tham gia BHXH là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc với mức đóng xác định trước là 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất. Nhưng đối với BHNT, mặc dù nhìn thoáng qua các gói quyền lợi thì thấy có vẻ hấp dẫn nhưng họ đặt ra điều kiện khá ngặt nghèo về tuổi đời, sức khỏe tại thời điểm giao kết hợp đồng bảo hiểm để giảm thiểu rủi ro. Và gần như các công ty BHNT sẽ “khóa cửa” đối với những người có nguy cơ mắc bệnh cao, hoặc gia đình có tiền sử mắc các bệnh hiểm nghèo.

BHXH: Có nhiều quyền lợi

Về quyền lợi, tham gia BHXH sẽ mang lại nhiều lợi ích và đảm bảo hơn so với BHNT. Vì tiền đóng vào quỹ BHXH đều được điều chỉnh tăng tương ứng với chỉ số giá tiêu dùng từng năm (CPI) theo quy định của Chính phủ được công bố tại năm mà người tham gia hưởng chế độ (chỉ số CPI tăng bình quân 8,1%/năm, tính từ năm 2008 đến nay). Còn BHNT thì tính theo lãi suất thị trường.

Bên cạnh đó, người đang tham gia BHXH khi chết, hoặc bị thương tật vì bất cứ lý do gì thì thời gian đã đóng BHXH đều được ghi nhận để tính hưởng BHXH. Còn đối với BHNT có doanh nghiệp quy định không phải trả tiền bảo hiểm trong một số trường hợp: chết do tự tử trong thời hạn 2 năm kể từ ngày nộp khoản phí bảo hiểm đầu tiên hoặc kể từ ngày hợp đồng bảo hiểm tiếp tục có hiệu lực; chết hoặc bị thương tật vĩnh viễn do lỗi cố ý của bên mua bảo hiểm hoặc lỗi cố ý của người thụ hưởng; người được bảo hiểm chết do bị thi hành án tử hình.

Điều đáng quan tâm là người tham gia BHXH khi hưởng lương hưu thì mức lương hưu được điều chỉnh định kỳ theo chỉ số giá tiêu dùng và mức tăng trưởng kinh tế. Trong thực tế, gần như hàng năm Nhà nước đều điều chỉnh tăng lương hưu. Chỉ tính riêng giai đoạn từ năm 2003 đến nay, Chính phủ nhiều lần điều chỉnh lương hưu với mức tăng từ khoảng 7,5 - 9,3 lần (tùy theo nhóm đối tượng) so với mức lương hưu tại thời điểm năm 2002. Ngoài ra, trong toàn bộ thời gian hưởng lương hưu, người lao động được quỹ BHXH trả kinh phí để cấp thẻ bảo hiểm y tế và được hưởng các quyền lợi về khám, chữa bệnh bình đẳng với mọi người khác mà không phụ thuộc vào mức phí tham gia, loại bệnh... Khi người hưởng BHXH qua đời, người lo mai táng còn được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở tại thời điểm chết, thân nhân được hưởng chế độ tử tuất (trợ cấp hàng tháng hoặc một lần). Đây là ưu điểm vượt trội của BHXH so với các loại hình BHNT khác. Đối với BHNT, quyền lợi được hưởng theo hợp đồng đã ký kết; cũng như trong trường hợp rủi ro mà doanh nghiệp bảo hiểm phá sản thì người tham gia có thể mất hết quyền lợi.

Từ những khác biệt về quyền lợi giữa BHXH và BHNT cho thấy tham gia BHXH là giải pháp bền vững và mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đồng thời, đây còn là điểm tựa cho những người hưởng lương hưu khi về già, góp phần thực hiện tốt công tác an sinh xã hội.

Trung Ngọc

(Theo tài liệu của BHXH tỉnh)