Thứ tư, 18-11-26 05:08:50
Cà Mau, 32°C/ 32°C - 33°C Icon thời tiết nắng
Theo dõi Báo điện tử Cà Mau trên

Tháng chạp!

Báo Cà Mau

Hôm nay là ngày rằm tháng 12 âm lịch. Thật ra, khi nói về các tháng của âm lịch, người ta không nói là tháng 12 mà là tháng chạp. Nhưng để giải thích “chạp” ở đây nghĩa là gì thì ít người biết.

Trong vốn từ tiếng Việt, có từ “giỗ chạp”. Người miền Trung gọi là “chạp mả” khi vào tháng 12 âm lịch, ra mả mồ ông bà để sửa sang, dảy cỏ, cúng lễ, nói nôm na là “cúng mả”.

Nhà nghiên cứu An Chi giải thích rằng, do từ này bắt nguồn từ chữ Hán. Tháng 12 âm lịch, chữ Hán gọi là “lạp nguyệt”. Do sự biến âm, “lạp” được gọi thành “chạp”. Lạp, chữ Hán là “lễ tế thần vào dịp cuối năm” (An Chi). Theo Hán - Việt tự điển của Thiều Chửu, “lạp” là “tế chạp”. Từ thời nhà Chu, cứ vào cuối năm làm lễ tế tất niên, gọi là “đại lạp”. Chưa thể khẳng định cách giải thích này là đúng nhưng hiện chưa có cách giải thích nào khác. Viết bằng chữ Nôm, từ “chạp” với nghĩa là cúng chạp, giỗ chạp; tháng chạp được viết bằng chữ “lạp” bộ “nhục” (thịt). Có một từ “chạp” chữ Nôm khác có nghĩa là “làm chạp” (làm theo lệ làng) thì được viết bằng chữ “chấp” bộ “nhục”.

Tập tục cúng lễ cuối năm âm lịch cũng có đối với người Hoa. Nhưng tập tục cúng mả vào dịp cuối năm chỉ có đối với người Việt, còn người Hoa thì không. Người Hoa chỉ sửa sang mồ mả ông bà, cúng mả vào dịp Thanh Minh. Vào dịp Tết, người Hoa rất kỵ ra mả mồ. Nhưng người Việt thì ngược lại.

Cúng lễ trước Tết, đầu tiên là cúng Thần nông, Thổ địa, “đất đai dương trạch” sau khi gặt lúa xong. Kế đến là cúng ông Táo về trời (ngày 23 tháng chạp), rồi đưa ông bà hay các vị thần khác vào những ngày kế tiếp. Ngày 24 tháng chạp là ngày cúng Thầy. Thầy ở đây là các vị tổ nghề hoặc là các vị thần bổn mạng của gia chủ (Tiên sư, Quan Công…).

Cho đến ngày cuối cùng của năm, 30 hoặc 29 Tết - tùy theo năm, lại làm lễ rước ông bà, các vị thần về “nhà”. Ngày mùng một Tết, còn ra mả cúng lễ để ông bà “ăn Tết”.

Ở Bạc Liêu, do có cộng đồng người Hoa sinh sống nên một số tập tục của người Hoa cũng ảnh hưởng đến dân tộc Việt, Khmer. Người Việt vừa cúng mả vào dịp Tết nhưng đồng thời cũng tổ chức cúng lễ Thanh Minh rất chu đáo. Một số người Hoa cũng cúng mả vào dịp Tết, trước hết là sửa sang mồ mả vào trước Tết - thông thường vào ngày đưa ông bà (ngày 25 Tết) như người Việt.

Ở những nghĩa trang của người Việt, kể cả nghĩa trang liệt sĩ, trước Tết và cả trong những ngày Tết đều có người lui tới sửa sang mồ mả, cúng bái. Đây là một phong tục đẹp cần được khuyến khích. Ngoài ý nghĩa tâm linh còn có ý nghĩa về văn hóa - không kiêng kỵ ra mồ mả trong dịp Tết.

T.C

Khai mạc giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam

Chiều tối 14/11, giải Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam chính thức khai mạc, với chủ đề "Điểm hẹn Cà Mau". Giải thu hút gần 7.000 vận động viên tranh tài ở các cự ly.

Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Hồ Trung Việt dự Ngày hội Đại đoàn kết tại Xã Quách Phẩm

Sáng 14/11, tại Nhà văn hoá ấp Xóm Dừa, Đảng uỷ, HĐND, UBND, Uỷ ban MTTQ Việt Nam Xã Quách Phẩm tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026. Ngày hội diễn ra trong không khí rộn ràng cùng nhiều hoạt động ý nghĩa.

THÔNG BÁO

Rà soát công tác chấm ảnh Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026

Sáng 13/11, Ban Tổ chức Cuộc thi “Người đẹp Đất Mũi qua ảnh” lần thứ I, năm 2026 tổ chức cuộc họp với Ban Giám khảo nhằm rà soát hồ sơ và thống nhất quy trình chấm ảnh dự thi.

7 giọng ca xuất sắc vào Chung kết xếp hạng “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 12/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đêm thi thứ hai vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026” diễn ra sôi nổi, khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc. Qua hai đêm tranh tài, Ban Tổ chức đã lựa chọn 7 thí sinh xuất sắc nhất bước vào Vòng Chung kết xếp hạng và trao giải.

Người trẻ và niềm đam mê nhạc cụ dân tộc

Dù âm nhạc đương đại và xu hướng giải trí trên nền tảng số ngày càng chiếm ưu thế, nhưng tiếng đàn kìm, đàn tranh, guitar phím lõm hay những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer vẫn có sức sống riêng trong đời sống văn hoá Cà Mau.

Gần 6.800 vận động viên sẵn sàng chinh phục giải Marathon Cà Mau 2026

Trong hai ngày 14 và 15/11, Giải chạy Marathon Cà Mau 2026 - Cúp Petrovietnam với chủ đề “Điểm hẹn Cà Mau” sẽ diễn ra tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau (đường Lê Duẩn, phường An Xuyên).

Khai mạc vòng Chung kết “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình” Cà Mau

Tối 11/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ và Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức khai mạc vòng chung kết Hội thi “Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026”. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên sóng CTV và phát trên các nền tảng số của đơn vị.

Khóm Công Điền rộn ràng Ngày hội Đại đoàn kết

Chiều 11/11, đồng chí Lâm Văn Bi, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, đã đến tham dự Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hoá Việt Nam năm 2026 cùng bà con Nhân dân Khóm Công Điền (phường Vĩnh Trạch).

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I - năm 2026: 18 thí sinh tranh tài vòng Chung kết

Hội thi Tiếng hát Phát thanh - Truyền hình tỉnh Cà Mau lần thứ I năm 2026, do Báo và phát thanh, truyền hình Cà Mau tổ chức, là sân chơi âm nhạc hấp dẫn, thu hút 140 thí sinh đến từ các địa phương, đơn vị trong tỉnh tham gia. Qua vòng tuyển chọn, 74 thí sinh xuất sắc bước vào vòng Bán kết với 4 buổi thi diễn sôi nổi. Sau 4 buổi thi diễn Bán kết, 18 thí sinh xuất sắc được chọn bước vào Chung kết.