Tháng Giêng và mùa lễ hội

Tháng Giêng - tháng đầu tiên của năm mới luôn làm nức lòng người bằng các lễ hội tâm linh được duy trì qua bao đời nay. Những lễ hội này thể hiện lòng tri ân của người dân đối với các vị thánh thần, đồng thời ghi nhớ công đức của các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước qua các thời kỳ lịch sử. Việc duy trì lễ hội trong thời gian qua là hành động đẹp trong cách ứng xử văn hóa đối với tổ tiên. 

Lễ hội Nghinh Ông ở xã Vĩnh Thịnh (huyện Hòa Bình) diễn ra vào mùng 9 tháng Giêng vừa kết thúc, “chở” biết bao ước nguyện đầu năm của người dân. Hàng ngàn ngư dân trong tỉnh và một số tỉnh, thành phố khu vực ĐBCSL đã đổ về đây dự hội để cầu may mắn, những chuyến ra khơi mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu trong năm mới. 
Ít ngày nữa, các đình, miếu trong tỉnh sẽ rộn ràng tiếng trống, tiếng hát báo hiệu mùa lễ Kỳ yên mở màn. Lễ hội này kéo dài đến nửa đầu tháng 3 âm lịch, tùy theo điều kiện thực tế mà mỗi địa điểm có thể khác về thời gian tổ chức. Vậy là người dân lại có thêm “cái cớ” để hưởng thụ chút hương xuân còn sót lại trong những tháng đầu năm. Có thể nói, mùa lễ hội trong tháng Giêng chính là “đặc sản văn hóa” của người Bạc Liêu.

Phật tử đến chiêm bái tại khu Quán âm Phật đài (phường Nhà Mát, TP. Bạc Liêu). Ảnh: H.T

Vui tươi, rộn ràng là thế! Song, những bất cập trong các lễ hội vẫn luôn là nỗi trăn trở đối với người làm công tác quản lý văn hóa. Tuy không phải là lễ hội chính thức, nhưng Khu Quán âm Phật đài (phường Nhà Mát, TP. Bạc Liêu) luôn là “điểm nóng” tâm linh thu hút hàng ngàn lượt du khách tứ phương đổ về chiêm bái trong những ngày đầu năm. Chính vì thế vào đầu tháng Giêng, nơi đây luôn trong tình trạng quá tải. Như một thời điểm “đến hẹn lại lên”, khu du lịch tâm linh này luôn rơi vào tình trạng khó kiểm soát và quản lý. Vừa rồi, khi đến đây chiêm bái, mẹ của chị Trần Thị Tâm (phường 3, TP. Bạc Liêu) đã bị giật sợi dây chuyền. Chị Tâm bày tỏ băn khoăn: “Quá đông người đến cùng lúc, nên tình trạng mất an ninh là điều khó tránh khỏi. May là bắt được kẻ giật đồ chứ không là mẹ tôi suýt mất của rồi. Nhiều người cũng mất đồ mà không bắt được kẻ giật dọc, móc túi…”. Tình trạng mất đồ tại Khu Quán âm Phật đài nói riêng, những nơi diễn ra lễ hội nói chung không phải là mới, nhưng để khắc phục triệt để thì không phải chuyện dễ. Bởi theo ngành chức năng thì lực lượng quản lý quá mỏng, tình trạng trộm cắp ngày càng tinh vi và do người ở nơi khác đến, nên khó quản lý. Không chỉ có nạn trộm cắp, nhiều người còn lợi dụng lễ hội để tổ chức đánh bạc, cá độ ăn tiền…, làm các lễ hội thêm bát nháo, khiến cho việc quản lý lễ hội càng thêm khó khăn.
Trước thực trạng này, để đưa hoạt động lễ hội vào nền nếp, bảo đảm việc tham gia lễ hội thật sự là nhu cầu cần thiết của người dân, nhất là giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc, ngành chức năng cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Thực tế, việc chấn chỉnh các hoạt động lễ hội, tăng cường công tác quản lý lễ hội luôn được ngành chức năng quan tâm trong thời gian qua, nhưng để các lễ hội trong tháng Giêng diễn ra an toàn, đặc biệt là để người dân cảm nhận một cái “hậu” của tết thật sự an toàn và vui tươi, ngành Văn hóa cần tập trung thực hiện một số giải pháp như: tăng cường công tác tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh tại những nơi diễn ra lễ hội; tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức cho người dân tham gia lễ hội; có phương án xử lý kịp thời những trường hợp gây mất trật tự an ninh tại khu vực diễn ra lễ hội, những hiện tượng gây rối, trộm cắp, xô đẩy, đánh nhau trong lễ hội; đề xuất khung chế tài phù hợp để nâng cao tính răn đe cho người khác; hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng đốt vàng mã trong lễ hội để tăng tính tiết kiệm trong dân, góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường… 
Thực hiện tốt công tác quản lý lễ hội trong tháng Giêng để tạo đà cho những lễ hội tiếp theo diễn ra trong năm sẽ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa và góp phần phát triển du lịch Bạc Liêu. 
Ngọc Vũ