Tháng hành động quốc gia về dân số năm 2013: Báo động tốc độ già hóa dân số nhanh

Chủ đề chính cho Tháng hành động và Ngày Dân số Việt Nam 26/12 năm nay là “Già hóa dân số - những thách thức trong chăm sóc người cao tuổi”. Kiểm soát quy mô dân số để kiểm soát được tốc độ già hóa dân số, đảm bảo an sinh xã hội là nhiệm vụ cấp thiết của địa phương nói chung, ngành Dân số nói riêng…

Tập trung nâng cao chất lượng dân số

Nhiều năm qua, thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) đã đạt những thành tích đáng kể. Riêng tại Bạc Liêu, thời gian qua đội ngũ cán bộ dân số và cộng tác viên của ngành đã được quán triệt và định hướng về sự thay đổi này. Bên cạnh việc duy trì mức sinh thay thế, là nâng cao chất lượng dân số thông qua sàng lọc trước sinh và sơ sinh, chăm sóc sức khỏe sinh sản, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đặc biệt là kiểm soát, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Tuy nhiên, hiện Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số. Do đó, việc đưa những quyết sách để vực dậy công tác dân số là điều tất yếu của các cấp, các ngành liên quan.

Hội nghị triển khai đề án tư vấn chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng. Ảnh: T.T

Bắt đầu từ năm 2009, số lượng và tỷ lệ dân số nước ta từ 60 tuổi trở lên tăng rất nhanh, chỉ trong 1 năm (từ 2009 - 2010), đã tăng từ 8,7% lên 9,4% (tăng 0,7%), gấp 10 lần so với giai đoạn trước đây và xu hướng trong những năm tới, dự báo sẽ còn tăng nhanh hơn. Theo quy ước của Liên Hiệp Quốc, với mỗi quốc gia “già hóa dân số” hay còn gọi là giai đoạn “dân số đang già”, khi tỷ lệ dân số trên 60 tuổi chiếm từ 10% trở lên hoặc tỷ lệ người từ 65 tuổi (chiếm từ 7% trở lên). Riêng ở Bạc Liêu hiện nay, toàn tỉnh có 77.000 người cao tuổi (NCT), chiếm tỷ lệ 8,8%. NCT phần lớn sống ở nông thôn, ít người được hưởng lương hưu, đa số sống phụ thuộc vào con cái nên việc tiếp cận với các dịch vụ y tế là rất hạn chế...

Nhiều hoạt động thiết thực trong tháng hành động

Hưởng ứng Tháng hành động quốc gia về dân số năm nay, tỉnh đã có kế hoạch tuyên truyền và tổ chức nhiều hoạt động thiết thực. 2.000 cuốn tài liệu đã được nhân bản với nội dung “Hỏi đáp về chăm sóc sức khỏe NCT”. Các huyện, thành phố đều tổ chức mít-tinh nhân Ngày Dân số Việt Nam (26/12) có lồng ghép sơ kết thực hiện đề án nâng cao chất lượng dân số, cơ cấu dân số. Tính đến thời điểm này, đề án Chăm sóc sức khỏe NCT dựa vào cộng đồng đã triển khai hoàn tất ở các huyện, thành phố. Và hiện nay, các địa phương đang phối hợp triển khai ở 9 xã, phường, thị trấn: phường 2, phường 8 (TP. Bạc Liêu), xã Hưng Hội, xã Châu Thới (huyện Vĩnh Lợi), thị trấn Ngan Dừa, xã Ninh Quới A, xã Ninh Hòa (huyện Hồng Dân), thị trấn Giá Rai, thị trấn Hộ Phòng (huyện Giá Rai). Đặc biệt, trong tháng cao điểm này, các đơn vị huyện, thành phố sẽ tổ chức hội thảo biểu dương điển hình tiêu biểu NCT trong tuyên truyền, vận động thực hiện chính sách dân số…

Dân số đang biến đổi theo hướng già hóa nhanh trong khi các chính sách, chương trình chăm sóc NCT về sức khỏe, kinh tế còn thay đổi chậm, chưa thật sự thích ứng. Do tỷ suất sinh giảm mạnh, tuổi thọ tăng đáng kể và xu hướng di cư của nhóm người trẻ tuổi từ nông thôn ra thành thị diễn ra mạnh mẽ, nên mô hình gia đình Việt Nam đang thay đổi từ gia đình truyền thống nhiều thế hệ sang “gia đình hạt nhân”, con cái ngày càng có xu hướng sống độc lập với cha mẹ, dẫn đến việc số người có thể chăm sóc NCT trong hộ gia đình ngày càng giảm.

Công tác DS-KHHGĐ đang phải đối mặt với những thách thức không nhỏ trong vấn đề “già hóa dân số”. Muốn vượt qua những thách thức trên và sẵn sàng thích ứng với một xã hội già hóa dân số thì cần có sự chuẩn bị tích cực, đồng bộ nguồn lực, chính sách, cơ chế… đối với NCT.

Tuyết Đình