Thăng trầm đời văn nghệ sĩ

Năm 2012 là năm bội thu “vàng” của Bạc Liêu trên đấu trường khu vực và cả nước ở lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật! Từ những thành công này, tên tuổi của các văn nghệ sĩ Bạc Liêu lại tỏa sáng và được khẳng định. Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang kia vẫn còn biết bao điều trăn trở, là những lo toan thường nhật để họ tiếp tục theo đuổi nghiệp duyên.

Được lãnh đạo tỉnh quan tâm, ưu ái cũng là một trong những lý do để văn nghệ sĩ cống hiến và trụ lại Bạc Liêu. Trong ảnh: Đồng chí Nguyễn Văn Út - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy (người thứ hai từ phải sang), thăm và chúc Tết NSƯT Khưu Minh Chiến. Ảnh: K.C

Trải qua bao thăng trầm, được cọ xát, mài giũa từ những đấu trường trong tỉnh, khu vực và cả nước, những “viên ngọc thô” của Bạc Liêu đã bắt đầu phát lộ, tỏa sáng!

Đó là hàng loạt HCV ở các liên hoan, hội thi, hội diễn toàn quốc: HCV của nghệ sĩ Ngọc Đợi tại Giải Trần Hữu Trang lần thứ XI; HCV của Đội Thông tin - Văn nghệ Khmer tại Liên hoan nhạc cụ truyền thống lần thứ I với tiết mục “Âm vang ngày hội”; HCV tại Hội thi tuyên truyền lưu động Biên giới - Hải đảo Việt Nam toàn quốc khu vực Tây Nam bộ với tiết mục tốp ca “Trường Sa - Hoàng Sa”. Tiếp đến là thành công của cô đào sáng giá Huyền Trang khi đoạt cú “đúp”: Chuông vàng vọng cổ và giải thưởng do Hội đồng Báo chí bình chọn. Tại Liên hoan sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc vừa qua, Bạc Liêu lại được vinh danh với 2 HCV (của Ngọc Đợi và Mỹ Hạnh), cùng 2 giải thưởng danh giá khác là Nhạc công xuất sắc (Ngọc Cần), giải Tác giả trẻ (Quốc Khánh). Bạc Liêu càng tự hào hơn khi có thêm 2 nghệ sĩ ưu tú (NSƯT) với nhiều thành tích và cống hiến cho nghệ thuật sân khấu cải lương: Khưu Minh Chiến và Hoàng Nhất. Ở lĩnh vực nhiếp ảnh, 2 tay máy là Đỗ Hiếu Liêm và Phan Thanh Cường cũng được kết nạp vào Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh (NSNA) Việt Nam, nâng tổng số NSNA Việt Nam của tỉnh lên con số 16.

Năm 2012 cũng đồng thời là năm bội thu “vàng” của nhiếp ảnh Bạc Liêu. Tại Liên hoan ảnh nghệ thuật ĐBSCL lần thứ 27 vừa qua, Bạc Liêu đoạt 2 HCV và giải Nhất đồng đội với tác phẩm “Vươn cao đón gió” (NSNA Lâm Thanh Liêm) và “Đường nét công trình” (NSNA Lê Đức Toại).

… Và thực tại đáng buồn

Văn nghệ sĩ tỏa sáng trên sân khấu, trên các đấu trường, được bạn bè, khán giả thán phục bằng ánh mắt đầy ngưỡng vọng, nhưng khi trở về với thực tại thì họ lại phải vật lộn với cuộc mưu sinh để theo đuổi nghiệp duyên. Tình yêu nghề, yêu nghệ thuật đã tiếp thêm cho họ nguồn sức mạnh vô hình để đối diện với muôn vàn khó khăn, trắc trở!

Ngay cả 2 đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp của tỉnh là Đoàn cải lương (ĐCL) Cao Văn Lầu và Nghệ thuật Tổng hợp Khmer Bạc Liêu từng gặt hái khá nhiều thành tích, vinh quang, được bạn bè cả nước mến mộ cũng phải đối diện với những khó khăn về điều kiện chỗ ở, sinh hoạt của văn nghệ sĩ; về cơ sở vật chất, trang thiết bị và khó khăn lớn nhất vẫn là vấn đề kinh phí. Để có được những chuyến lưu diễn thành công, các thành viên trong đoàn phải ra sức luyện tập vất vả trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn. Vậy mà, thù lao cho mỗi buổi tập có khi không đủ cho bữa điểm tâm sáng! NSƯT Khưu Minh Chiến (Trưởng ĐCL Cao Văn Lầu) đã từng than thở: “Xe tải chuyên dùng chở đạo cụ và nghệ sĩ lưu diễn của đoàn đang xuống cấp, hư hỏng trầm trọng nên chúng tôi rất mong nhận được sự hỗ trợ…”. Mỗi lần lưu diễn là mỗi lần nghệ sĩ của đoàn phải tự túc, hoặc nhờ sự hỗ trợ của bà con các địa phương vùng sâu, và sẵn sàng chi ra những khoản bù lỗ trên tinh thần “biểu diễn phục vụ bà con miễn phí”, mang lời ca tiếng hát làm đẹp cho đời!

Còn với những văn nghệ sĩ là nhạc sĩ, soạn giả, NSNA… cũng không nằm ngoài thực tế đáng buồn ấy! Với những nghệ phẩm, ấn phẩm được “đặt hàng” thì họ sẽ nhận được một khoản chi phí hỗ trợ để gọi là khích lệ tinh thần; còn đa số thì phải có thêm nghề “tay trái” để phụ giúp gia đình và nuôi dưỡng niềm đam mê! Nhưng với những đam mê “tốn kém” như nhiếp ảnh thì đòi hỏi người cầm máy phải thật sự giỏi, giành được nhiều giải thưởng để “lấy ngắn nuôi dài”, như một NSNA từng thổ lộ.

Cần nhiều hơn nữa những chính sách đãi ngộ

Bạc Liêu đã xác định lấy văn hóa làm nền tảng, làm động lực để phát triển nên những năm gần đây đời sống, điều kiện sáng tác của các văn nghệ sĩ rất được tỉnh đầu tư, ưu ái. Đó cũng là lý do mà nhân tài ở lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật của Bạc Liêu không “chảy máu”, “bốc hơi” như nhiều tỉnh bạn. Nghệ sĩ Ngô Quốc Khánh (Liên hiệp Hội VHNT tỉnh) cho biết: “Lâu nay, tôi nhận được rất nhiều lời mời, đề nghị của các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp ở TP. HCM với thù lao, chế độ đãi ngộ khá hấp dẫn nhưng tôi đều quyết liệt từ chối. Bởi Bạc Liêu là quê hương, là nơi nuôi dưỡng, chăm bồi nghiệp duyên và cũng là nơi cho tôi nguồn cảm hứng sáng tác. Tôi không thể phụ rẫy quê hương, phụ rẫy những tấm chân tình mà lãnh đạo tỉnh, bạn bè, đồng nghiệp đã kỳ vọng!”.

Thương yêu, trân trọng, nguyện gắn bó là một chuyện, còn mưu sinh lại là chuyện khác nên nhiều văn nghệ sĩ phải chạy “sô”, sáng tác theo đơn đặt hàng theo kiểu “lấy ngắn nuôi dài” âu cũng là điều dễ hiểu. Vậy thì tìm đâu ra những vai diễn, những sáng tác để đời, những chương trình quy mô, chất lượng để chinh phục khán giả?!

Thời gian gần đây, lĩnh vực âm nhạc của Bạc Liêu ít thấy xuất hiện những tác phẩm gợi thương, gợi nhớ và đủ sức trụ lại trong lòng khán giả, có chăng chỉ là thoáng chốc rồi sớm rơi vào lãng quên! Chúng ta không thiếu nhân tài, mà ở đây là thiếu cơ chế đãi ngộ, thiếu đội ngũ kế thừa thật sự có tâm huyết. Bởi họ vừa phải bám nghề, vừa vật lộn với cuộc mưu sinh thì khó có thể đòi hỏi ở họ những sáng tác thật sự có tầm!

Rút kinh nghiệm từ việc “chảy máu nhân tài” ở các tỉnh bạn, thiết nghĩ Bạc Liêu cần có nhiều hơn nữa những chính sách đãi ngộ hợp lý để giữ chân văn nghệ sĩ, ươm mầm cho đội ngũ kế thừa và để họ dốc tâm sức mà cống hiến, sáng tạo.

Kim Trúc