Thị trường SIM điện thoại kích hoạt sẵn: Khó quản lý?!

Nhằm siết chặt thị trường thuê bao di động trả trước, thời gian qua, Bộ TT-TT đã áp dụng nhiều biện pháp ngăn chặn nạn SIM rác, số thuê bao ảo, tăng cường bảo vệ bí mật thông tin cá nhân người sử dụng dịch vụ và ngăn chặn việc mua bán, lưu thông SIM di động trái quy định… Mặc dù đã thực hiện nhiều giải pháp, song thực tế cho thấy, tình trạng kinh doanh SIM kích hoạt sẵn vẫn diễn ra công khai, rầm rộ, bất chấp quy định pháp luật.

SIM kích hoạt sẵn được bày bán tràn lan. Ảnh: M.L

Theo Sở TT-TT, hiện nay toàn tỉnh có 213.000 thuê bao trả trước, 18.000 thuê bao trả sau. Tỉnh có 3 doanh nghiệp viễn thông lớn là Viettel, VNPT và Mobiphone. Có 2 doanh nghiệp viễn thông chưa có văn phòng đại diện là Gmobile, Vietnam mobile.

Đối với một thuê bao mới, muốn kích hoạt SIM “chính chủ”, phải qua 2 kênh chính thức là đăng ký tại các điểm giao dịch của doanh nghiệp hoặc đại lý ủy quyền của doanh nghiệp. Ở mỗi xã, phường đều có 1 đại lý ủy quyền chính thức. Theo quy định của Bộ TT-TT, thuê bao di động trả trước khi kích hoạt dịch vụ đều phải đăng ký thông tin cá nhân chính chủ (người nào sử dụng thì đăng ký tên người đó) và khi kích hoạt, không được kèm tài khoản; mỗi cá nhân không được sở hữu quá 3 SIM/mạng.

Mặc dù có những quy định rõ ràng, chặt chẽ về quản lý thuê bao di động trả trước, thế nhưng, vì ngán ngại việc đăng ký thuê bao rườm rà, mất thời gian nên người tiêu dùng không mặn mà thực hiện. Còn các doanh nghiệp vì muốn chiều lòng khách hàng, hơn hết là vì lợi nhuận nên họ tự kích hoạt SIM sẵn, chỉ cần khách hàng chọn là họ giao SIM ngay.

Không chỉ ở các quán cà phê, điểm bán nhỏ lẻ, các trang mạng mới công khai rầm rộ bán SIM kích hoạt sẵn, mà ngay ở các đại lý, tình trạng bán SIM kích hoạt vẫn diễn ra, ai cũng có thể dễ dàng mua SIM với số lượng tùy ý.

SIM kích hoạt sẵn đa phần là giá rẻ cùng với nhiều chương trình hấp dẫn nên thu hút người tiêu dùng, đặc biệt là học sinh - sinh viên. Em Phong Thiên (sinh viên Trường đại học Bạc Liêu) chia sẻ: “Chúng em là sinh viên xa gia đình, thường xuyên gọi về nhà, nếu sử dụng 1 SIM thì không đủ tiền mua card. Trong khi đó, các SIM kích hoạt sẵn giá rẻ, có nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn. Do vậy, ngoài SIM chính, em còn mua thêm nhiều SIM khuyến mãi để có thể gọi thoải mái”.

Với số lượng lớn SIM đã kích hoạt sẵn bán ra ngoài thị trường, đó chính là nguyên nhân để một số đối tượng lợi dụng nhằm phát tán tin nhắn rác làm phiền người tiêu dùng bất kể ngày đêm.

Theo ông Bùi Thanh Toàn, Phó Giám đốc Sở TT-TT thì hiện nay, Sở chỉ quản lý được thuê bao điện thoại trả sau, còn thuê bao trả trước chỉ có thể quản lý số lượng đã kích hoạt SIM do nhà mạng thông báo (đa phần các nhà mạng thông báo cho có hình thức, chứ thực tế nhà mạng luôn kích hoạt SIM tung ra thị trường số lượng lớn hơn rất nhiều). Do Sở không có số liệu, cho nên quản lý đầu vào của việc mua SIM còn hạn chế.

Cũng theo ông Toàn, nhiều doanh nghiệp viễn thông vì muốn mở rộng thị trường, chạy theo chỉ tiêu doanh số và lợi nhuận mà phát triển thuê bao di động trả trước một cách ồ ạt, không thực hiện đúng quy trình đăng ký và lưu trữ thông tin khách hàng theo quy định. Tình trạng tích trữ SIM tại các điểm bán vẫn diễn ra, trong khi công tác kiểm tra tại các điểm bán lẻ lại khó khăn. Ngoài ra, thị trường SIM kích hoạt sẵn bị thả nổi như hiện nay là vì công tác thanh tra, kiểm tra chưa thường xuyên (do thiếu kinh phí hoạt động và thiết bị hỗ trợ).

Thiết nghĩ, để có thể siết chặt tình trạng mua bán SIM kích hoạt sẵn, ngoài sự quyết liệt vào cuộc của cơ quan chức năng, các nhà mạng cần nêu cao vai trò, trách nhiệm của mình trong việc hạn chế SIM kích hoạt sẵn ra thị trường. Điều quan trọng hơn hết là các cơ quan chức năng cần tăng cường xử lý các doanh nghiệp kích hoạt sẵn trái với quy định nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. Qua đó giúp người tiêu dùng không còn phiền lòng, bức bối vì tin nhắn rác hoành hành.

MINH LUÂN

Trước tình hình SIM kích hoạt sẵn khó kiểm soát như hiện nay, mới đây, Bộ trưởng Bộ TT-TT có Chỉ thị 11 về việc tăng cường bảo vệ bí mật thông tin cá nhân người sử dụng dịch vụ và ngăn chặn việc mua bán, lưu thông SIM di động trái quy định.

Theo đó, Bộ TT-TT đề nghị nghiên cứu, đề xuất, sửa đổi bổ sung Nghị định 174/2013 của Chính phủ theo hướng tăng chế tài xử phạt để nâng cao tính răn đe, phòng ngừa đối với các hành vi thu thập, sử dụng, phát tán và kinh doanh trái phép thông tin cá nhân người sử dụng dịch vụ viễn thông; mua bán, lưu thông SIM đã được kích hoạt sẵn khi chưa đăng ký thông tin thuê bao.

Yêu cầu Thanh tra Bộ, Thanh tra các Sở TT-TT phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ Công an, cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương để triển khai hoạt động thanh tra, kiểm tra, xác minh và xử lý các sai phạm trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về mua bán thông tin cá nhân và mua bán SIM đã kích hoạt sẵn tại các tổng đại lý, đại lý bán SIM, các điểm đăng ký thông tin thuê bao... để xử lý theo quy định. Kết quả xử lý sẽ được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Bộ TT-TT cũng chỉ rõ trách nhiệm nhà mạng tổ chức triển khai các biện pháp để kiểm tra, giám sát và quản lý chặt chẽ việc tuân thủ các quy định về bảo vệ bí mật thông tin cá nhân của người sử dụng, cũng như việc mua bán, lưu thông trên thị trường SIM đã được kích hoạt sẵn trong hệ thống các tổng đại lý, đại lý bán SIM và các điểm đăng ký thông tin thuê bao. Những tổng đại lý, đại lý, các điểm đăng ký thông tin thuê bao, hoặc nhân viên nào của nhà mạng có hành vi vi phạm sẽ phải bị xử phạt và xử lý nghiêm.

Nhà mạng phải rà soát, hoàn thiện các quy định, quy trình bảo vệ thông tin và ngăn ngừa việc truy cập, sử dụng, tiết lộ, sửa đổi, phá hoại trái phép cơ sở dữ liệu thông tin cá nhân người dùng.