Thiệt thòi lao động tự do

Công việc bấp bênh, thu nhập thấp, làm việc trong môi trường độc hại, dễ mắc bệnh nghề nghiệp và tai nạn lao động (TNLĐ)… thế nhưng vì mưu cầu cuộc sống, nhiều lao động tự do (LĐTD) chấp nhận rủi ro, thiệt thòi để đổi lấy những đồng lương ít ỏi.

Lao động tự do làm việc trên địa bàn xã Phong Tân (TX. Giá  Rai). Ảnh: T.Q

Đối tượng LĐTD hiện chiếm tỷ lệ khá lớn trên thị trường lao động của tỉnh. Phần nhiều trong số họ phải làm việc với cường độ lao động cao, trong môi trường độc hại nhưng thiếu các phương tiện bảo hộ lao động thiết yếu, thiếu kỹ năng về vệ sinh an toàn lao động. Mặt khác, do không được chủ sử dụng ký kết hợp đồng lao động nên khi không may xảy ra TNLĐ thì LĐTD phải tự lo, trong khi đó các cơ quan quản lý nhà nước về lao động, tổ chức Công đoàn cũng khó có thể đứng ra bảo vệ quyền lợi chính đáng cho họ vì không có bất cứ ràng buộc nào để người chủ hay tổ chức chịu trách nhiệm.

Đơn cử như trường hợp của em Trần Quang Vinh (ngụ phường 1, TP. Bạc Liêu), trong lúc chạy xe đi giao hàng cho khách tại thị trấn Phước Long (huyện Phước Long), do không rành địa hình, khi thả dốc cầu bị mất tay lái, mấy tấm tôn kẽm chở phía sau xe làm đứt một phần lưng đến tủy sống của em. Vì là LĐTD, không được chủ sử dụng mua bảo hiểm y tế, nên sau khi tai nạn xảy ra, gia đình em phải vất vả ngược xuôi lo chi phí điều trị. Từ lao động chính, chỉ vì tai nạn nghề nghiệp mà cuộc sống của gia đình em bị đảo lộn, bản thân Vinh phải gắn bó suốt đời với chiếc xe lăn, hoàn cảnh gia đình vốn khó khăn nay càng khó khăn bội phần.

Những năm gần đây, Nhà nước đã thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện và bảo hiểm y tế giúp LĐTD có cơ hội được hưởng lương hưu dựa trên nguyên tắc có đóng, có hưởng. Tuy nhiên, hiện số LĐTD tham gia bảo hiểm rất ít, ngoài việc chưa thấy được lợi ích còn có nguyên nhân thu nhập của họ quá thấp, công việc không ổn định, nên việc có tiền để tham gia bảo hiểm xã hội trong khoảng thời gian dài là điều khó thực hiện. Và cũng chính vì không tham gia bảo hiểm nên LĐTD chịu rất nhiều thiệt thòi trong việc sử dụng các dịch vụ xã hội cũng như các chế độ chính sách về an sinh xã hội.

Trường hợp của chị Trần Ngọc Mai (ngụ phường 1, TX. Giá Rai) là một ví dụ điển hình. Là công nhân thời vụ tại Công ty TNHH thủy sản Nigico, để có thêm tiền trang trải cuộc sống, chị Mai tranh thủ làm thêm ở một số công ty khác, cường độ làm việc cao lại thường xuyên đứng trong môi trường lạnh…, nhưng do là LĐTD nên chị không tham gia bất cứ loại bảo hiểm nào. Chị Mai chia sẻ: “Vì không có khả năng tham gia bảo hiểm nên dù bản thân hiện mắc các bệnh: viêm thấp khớp, viêm xoang, đau cột sống… tôi cũng cố gắng chịu đựng, bởi đi khám bệnh hay điều trị đều rất tốn kém”.

Ngoài đối điện với bệnh tật, TNLĐ, thì LĐTD còn phải đối diện với nhiều khó khăn khác như: sớm mất sức lao động, bị buộc thôi việc vì đa phần chủ doanh nghiệp, cơ sở chỉ thuê người trẻ, có sức khỏe; hoặc nếu có việc làm thì cũng chỉ được trả công với mức lương thấp.

Trước những khó khăn mà LĐTD đang đối mặt, thiết nghĩ, cần có tổ chức đứng ra đại diện quyền lợi cũng như những chính sách hỗ trợ LĐTD, tạo điều kiện để họ được tham gia các loại hình bảo hiểm. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền giúp LĐTD nâng cao hiểu biết, kiến thức về pháp luật lao động, vệ sinh an toàn lao động. Và trên hết, cá nhân người lao động cũng cần phải tự bảo vệ quyền lợi của mình, yêu cầu chủ sử dụng lao động ký hợp đồng lao động, bảo hiểm TNLĐ… để bảo vệ quyền lợi bản thân nếu không may gặp rủi ro trong sức khỏe và nghề nghiệp.

Minh Luân