Thiếu hụt lao động tại các doanh nghiệp: Cần đào tạo theo nhu cầu xã hội

Được đánh giá là địa phương có tỷ lệ dân số “vàng”, với số người trong độ tuổi lao động cao, song chính lực lượng đông đảo này lại không đáp ứng nhu cầu tuyển dụng gây nên tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng tại các doanh nghiệp (DN). Nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn lao động chất lượng, có kỹ năng, tác phong công nghiệp cao, tỉnh đã có nhiều giải pháp tháo gỡ và từng bước hoàn thiện hơn trong công tác đào tạo, hỗ trợ người lao động với mục tiêu “đã đào tạo thì ít nhất 70% lao động có việc làm”.

Hướng dẫn kỹ thuật cho người lao động tại Nhà máy may Vinatex  Bạc Liêu. Ảnh: T.Q

Tăng cường kết nối nhà trường và DN

Mặc dù mạng lưới cơ sở đào tạo nghề được phát triển rộng khắp trên địa bàn tỉnh nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của các DN. Còn có khoảng cách khá lớn giữa yêu cầu của DN và khả năng đáp ứng của các cơ sở đào tạo về chất lượng đầu ra. Mặt khác, do sự cạnh tranh ngày càng gay gắt nên các DN phải liên tục thay đổi máy móc, thiết bị công nghệ, trong khi các trường đào tạo nghề lại không đủ năng lực tài chính lẫn năng lực giảng dạy để theo kịp sự thay đổi đó. Từ sự rời rạc, thiếu liên kết giữa nhà trường và DN nên các cơ sở đào tạo không bám kịp nhu cầu của DN. Khảo sát tại các DN cho thấy, bình quân ở mỗi DN, chỉ 30% lao động đã qua đào tạo nghề được tuyển dụng, trong khi lực lượng lao động do DN tự đào tạo là 70%.

Để tạo bước đột phá đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu DN, các trường đào tạo và các cơ sở dạy nghề đã chủ động quan hệ hợp tác với DN thông qua việc ký kết các hợp đồng đào tạo theo đặt hàng của DN. Tiến sĩ Trần Công Chánh - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật (KT-KT) Bạc Liêu, cho biết: “Muốn thực hiện tốt mục tiêu “đào tạo theo nhu cầu xã hội” thì nhà trường và DN phải có những cái bắt tay theo chiến lược Win - Win (đôi bên cùng có lợi). Cái bắt tay đó mang lại rất nhiều lợi ích cho sinh viên, nhà trường và DN. Sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau thành công thì sẽ đào tạo được nguồn lao động chất lượng và đòi hỏi khắt khe của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Việc kết nối với DN không chỉ là nơi thực tập, đầu ra của sinh viên mà nhà trường còn được đầu tư các trang thiết bị hiện đại do các DN cung cấp”.

Trong buổi tham gia tọa đàm “Tư vấn, hướng nghiệp tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp theo nhu cầu xã hội năm 2017” do Trường cao đẳng KT-KT Bạc Liêu tổ chức, ông Phạm Quốc Chinh - Giám đốc kinh doanh Công ty USFEED (kinh doanh thức ăn chăn nuôi của Mỹ) tại Đồng Tháp, chia sẻ: “Việc liên kết với nhà trường để tạo ra nguồn lao động chất lượng là điều rất cần thiết. DN đầu tư hỗ trợ nhà trường, nhà trường đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng, chất lượng giúp DN nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh, đồng thời hạn chế lãng phí tiền bạc, thời gian do phải đào tạo lại”.

Có thể thấy, việc dạy nghề trong các cơ sở đào tạo nghề gắn với nhu cầu của các DN là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo, cũng như chất lượng lao động. Tuy nhiên, để việc liên kết này hiệu quả, thì tỉnh nên có cơ chế và chính sách khuyến khích thông qua các dự án khởi nghiệp, đầu tư đổi mới công nghệ. Riêng đối với DN thì cần phải chủ động liên hệ, chia sẻ thông tin về vị trí việc làm và yêu cầu công việc cho các trường. Cùng với đó, hỗ trợ các trường đưa sinh viên tham quan thực tế, thực tập tại DN và tổ chức các buổi tọa đàm, chia sẻ kinh nghiệm và hướng nghiệp cho sinh viên…

Nâng cao chất lượng đào tạo nghề        

Không phải mới đây mà công tác đào tạo nghề gắn với nhu cầu của DN, xã hội đã được quan tâm từ những năm trước đó, được tỉnh đầu tư thực hiện bằng nhiều giải pháp thiết thực như: đào tạo nghề gắn với việc làm, chuyển giao công nghệ kỹ thuật, tư vấn giới thiệu việc làm, mở sàn giao dịch việc làm… nhằm tạo môi trường kết nối cung - cầu lao động, giải quyết nhiều việc làm mới cho lao động.

Hầu hết các trường và cơ sở dạy nghề đều chú trọng dạy những nghề phù hợp với điều kiện theo học và cơ hội tìm kiếm được việc làm của người lao động. Thế nhưng, việc đào tạo nghề cho lao động thời gian qua còn nhiều bất cập, do công tác đào tạo gắn với nhu cầu xã hội trong một thời gian dài chưa được coi trọng. Công tác đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao chưa tương xứng với thị trường lao động của tỉnh. Số lao động được giải quyết việc làm hằng năm tăng, song nhu cầu tìm việc làm của người lao động vẫn còn rất lớn. Công tác xuất khẩu lao động còn yếu do cơ chế, chính sách chưa thỏa đáng. Ngoài ra,  những năm trước, tỉnh chỉ quan tâm đào tạo nghề và đào tạo đạt chỉ tiêu được giao chứ chưa chú trọng đến vấn đề nhu cầu giải quyết việc làm cũng như đòi hỏi của DN. Do đó, sau khi đào tạo, đa phần lao động không có việc làm ổn định, gây lãng phí tiền đầu tư của Nhà nước và nguồn nhân lực cho thị trường lao động trong, ngoài tỉnh.

Theo ông Nguyễn Văn Vũ - Phó Giám đốc Sở LĐ-TB&XH: “Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh quyết tâm nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động, phấn đấu có 70% lao động sau đào tạo sẽ có việc làm. Theo đó, tỉnh tích cực hỗ trợ, tạo mọi điều kiện cho các DN thuận lợi mở doanh nghiệp hoạt động tại Bạc Liêu và chủ động đào tạo nghề theo nhu cầu của DN. Đồng thời làm cầu nối để DN và cơ sở đào tạo có tiếng nói chung trong việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của DN”.

Ngoài các biện pháp về mặt quản lý nhà nước, tỉnh đẩy mạnh xã hội hóa trong lĩnh vực dạy nghề, tập trung xây dựng các trường nghề chất lượng cao; Phát huy tốt vai trò của sàn giao dịch việc làm thông qua các chương trình tư vấn, giới thiệu việc làm lưu động, sàn giao dịch điện tử. Kết hợp với các địa phương thường xuyên thông báo nhu cầu tuyển dụng lao động. Đặc biệt, để khuyến khích các DN mạnh dạn đến đầu tư, tỉnh cố gắng hỗ trợ kinh phí giúp DN đào tạo, nâng cao tay nghề cho người lao động… Bằng những giải pháp quyết liệt, tin rằng thị trường lao động tỉnh sẽ trở nên sôi động hơn. Chất lượng lao động ngày càng được nâng lên, giúp tỉnh thu hút được nhiều DN đến đầu tư, hợp tác kinh doanh, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh với các địa phương trong khu vực cũng như cả nước.

Minh Luân

Năm 2017, tỉnh đặt chỉ tiêu đào tạo 14.000 lao động, giới thiệu việc làm cho 18.000 lao động vào làm tại các trung tâm, xí nghiệp. Riêng trong 2 tháng đầu năm đã có hơn 10 DN ngoài tỉnh liên hệ đăng ký tuyển dụng lao động, tạo việc làm mới cho trên 1.000 lao động. Đó là chưa kể, nhiều DN trong tỉnh tự đăng ký tuyển dụng qua hình thức đăng quảng cáo, treo băng-rôn ngay tại công ty với số lượng hàng ngàn lao động.