Thừa kế theo pháp luật

Hỏi: Ông bà nội tôi có tài sản gồm 2 căn nhà tại TP. Bạc Liêu và gần 1ha đất ruộng. Ngoài ra, ông bà còn có nhiều tài sản là động sản khác (tiền gửi ngân hàng, vàng) khá giá trị. Ông bà nội có tất cả 4 người con, 2 trai 2 gái, nhưng có người con út bị tật nguyền và chậm phát triển, đến nay đã hơn 40 tuổi vẫn sống cùng với ông bà.

Năm ngoái, bà nội tôi mất, ông tôi nay cũng đã già yếu. Ông muốn lập di chúc để phân chia tài sản. Bác Hai tôi muốn ông tôi lập di chúc chia đều tài sản, nhưng phần của cô Út thì giao luôn cho bác (vì cô tôi ngớ ngẩn nên không thể quản lý tài sản) để tiện việc chăm sóc.

Xin được hỏi, nếu ông tôi nghe lời bác tôi, giao phần thừa kế của cô tôi cho bác tôi hưởng thì có được không? Luật có quy định nào khác đối với người được hưởng thừa kế như cô tôi không? Nếu sau này, khi nhận được thừa kế, mà bác tôi không thực hiện nghĩa vụ chăm sóc cho cô tôi thì cô tôi phải làm sao?

(Lê Ngọc Bích, phường Nhà Mát, TP. Bạc Liêu)

Trả lời: Việc ông nội bạn quyết định lập di chúc khi còn minh mẫn để phân chia thừa kế là hoàn toàn hợp lý và nên làm. Điều này tránh việc sau khi cha mẹ qua đời, các con tranh chấp tài sản thừa kế.

Tuy nhiên, vấn đề ở đây liên quan đến việc hưởng thừa kế của người cô Út (bị tật nguyền, không tự chăm sóc bản thân được). Như bạn trình bày, bác Hai bạn nhận phần chăm sóc cô Út nên đề nghị ông nội bạn giao luôn kỷ phần thừa kế của cô ấy cho mình. Nhưng bạn không nói rõ là giao để quản lý, trông nom hay cho hưởng thêm phần thừa kế của người cô luôn (tức là trong trường hợp này, người cô không còn quyền thừa kế nữa). Nếu chỉ giao cho bác của bạn quản lý trông coi kỷ phần thừa kế của cô bạn thì không có gì sai. Nếu bác bạn vì lý do gì đó, không thực hiện đúng nghĩa vụ đã được người lập di chúc giao phó thì những người khác có thể khởi kiện yêu cầu thực hiện đúng nội dung di chúc. Còn nếu ông bạn tước quyền thừa kế của con gái giao cho con trai, thì theo quy định của Bộ luật Dân sự (Điều 669) quy định về quyền của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc nằm trong trường hợp của cô bạn.

“Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, nếu di sản được chia theo pháp luật. Trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất đó, trừ khi họ là những người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 642, hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại Khoản 1, Điều 643 của Bộ luật này. Đó là: 1. Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng; con đã thành niên mà không có khả năng lao động”.

Luật gia Kim Phượng