Thực hiện giảm nghèo đa chiều: Cần tính đúng, tính đủ

Một thành tựu quan trọng và mang nhiều ý nghĩa trong 5 năm qua chính là tập trung làm tốt công tác giảm nghèo. Theo đó, Bạc Liêu giảm hơn 30.745 hộ nghèo, tương đương 15,99% và 15.427 hộ cận nghèo, tương đương 8,1%, vượt kế hoạch đề ra. Thành tích đáng tự hào này sẽ là tiền đề quan trọng trong thực hiện công tác giảm nghèo cho giai đoạn 2016 - 2020.

* Khám chữa bệnh và cấp thuốc miễn phí cho các hộ nghèo xã Minh Diệu (huyện Hòa Bình).

* Chế biến thủy sản là một trong những nghề người lao động khó tiếp cận được các dịch vụ xã hội cơ bản.

Ảnh: Kim Trung

TỪ ĐƠN CHIỀU SANG ĐA CHIỀU

Một trong những điểm mới đáng ghi nhận trong công tác giảm nghèo từ nay đến năm 2020 là thay đổi phương pháp xác định tiêu chí hộ nghèo và hộ cận nghèo. Đó là phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn chiều sang đa chiều. Nếu như trước đây, tiêu chí đánh giá hộ nghèo và hộ cận nghèo chỉ đơn thuần dựa vào mức thu nhập, thì hiện nay theo phương pháp mới, ngoài mức thu nhập còn có thêm tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội gồm 5 dịch vụ cơ bản như: tiếp cận về y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch - vệ sinh môi trường và tiếp cận thông tin. Cũng như có đến 10 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt như: trình độ giáo dục người lớn, tình trạng đi học của trẻ em, tiếp cận các dịch vụ y tế, bảo hiểm y tế (BHYT), chất lượng nhà ở, diện tích nhà ở bình quân đầu người, nguồn nước sinh hoạt, hố xí hợp vệ sinh, sử dụng dịch vụ viễn thông và tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

Với phương pháp mới trong xác định hộ nghèo, đã thể hiện đầy đủ nhu cầu vốn có của các hộ nghèo, cận nghèo bị bỏ quên lâu nay. Đồng thời tạo điều kiện cho các hộ nghèo phát triển toàn diện. Riêng tiêu chí thu nhập cũng đã được thay đổi từ 700 ngàn đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn và 900 ngàn đồng/người/tháng đối với khu vực thành thị. Rồi chuẩn mức sống tối thiểu từ 1 triệu đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn và 1,3 triệu đồng/người/tháng đối với khu vực thành thị.

Theo thống kê của Ban chỉ đạo giảm nghèo tỉnh, với phương pháp tiếp cận đa chiều, toàn tỉnh hiện có 30.610 hộ, chiếm tỷ lệ 15,42%. Với số hộ nghèo còn khá nhiều này, để giúp họ thoát nghèo và được tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản không phải là chuyện dễ làm, nhất là trong điều kiện nguồn lực đầu tư từ ngân sách và huy động từ các doanh nghiệp có hạn.

TÍNH TIÊU CHÍ NGHÈO KHÔNG DỄ

Qua điều tra hộ nghèo, cận nghèo theo phương pháp mới cho thấy mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản vẫn còn là vấn đề đáng trăn trở. Trong đó, tập trung nhiều ở bốn tiêu chí như: BHYT, chất lượng nhà ở, hố xí hợp vệ sinh và trình độ giáo dục người lớn.

Cụ thể như chất lượng nhà ở, tuy thời gian qua Bạc Liêu đã huy động nhiều nguồn lực đầu tư xây dựng mới nhiều nhà ở, khu dân cư, nhưng qua thống kê chất lượng nhà ở mức thiếu hụt (gồm kiên cố, bán kiên cố, diện tích nhà bình quân dưới 8m²/người), hộ nghèo chiếm đến 84,47% (25.859 hộ) và 52,04% hộ cận nghèo (7.260 hộ). Hay ở tiêu chí hố xí hợp vệ sinh, mức thiếu hụt hộ nghèo có đến 85,87% (26.288 hộ) và hộ cận nghèo 46,92% (6.546 hộ).

Đó là những tiêu chí thống kê xác định được, còn những tiêu chí khác thì việc thống kê chỉ mang tính tương đối và chắc chắn sẽ có thêm nhiều người bị rơi vào hộ nghèo theo cách tính đa chiều, vì không tiếp cận được nhiều dịch vụ xã hội cơ bản.

Đơn cử đối với tiêu chí thu nhập, với mức lương của công nhân ở các nhà máy chế biến xuất khẩu hiện nay khoảng 3 triệu đồng/tháng, nhiều người sẽ không còn là hộ nghèo hay cận nghèo. Song, với tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nhiều người vẫn còn là hộ nghèo, thậm chí còn khổ hơn hộ nghèo. Chẳng hạn, đối với tiêu chí BHYT, nếu như hộ nghèo, cận nghèo được Nhà nước hỗ trợ mua BHYT, còn lao động bị xếp vào nhóm thời vụ thì không. Bởi nhiều doanh nghiệp hiện nay không đóng BHYT cho người lao động, nhất là các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản, cơ sở sản xuất hộ gia đình, các hàng quán kinh doanh dịch vụ...

Còn với tiêu chí về nhà ở, tình trạng 3 - 4 lao động “góp gạo nấu cơm chung”, hay cả gia đình phải sống trong những căn hộ, khu nhà trọ ọp ẹp không đến 12m² vẫn khá phổ biến. Đặc biệt là các hộ nghèo nông thôn phải bỏ xứ đi lên các đô thị để lao động kiếm sống. Rồi đa số con em lao động nghèo đều ít học, hay phải bỏ học cũng phải được tính vào tiêu chí giáo dục...

Từ thực trạng trên cho thấy, công tác giảm nghèo cho giai đoạn tiếp theo sẽ đối diện với nhiều khó khăn và cần được tính đúng, tính đủ. Muốn làm được điều này, cùng với sự hỗ trợ tích cực từ Nhà nước, cộng đồng, cũng cần phát huy cho được vai trò, trách nhiệm của các doanh nghiệp trong thực hiện tốt các chính sách cho người lao động. Điều đó sẽ góp phần tích cực cho công tác giảm nghèo, hạn chế tình trạng “dính bẫy” nghèo, làm tăng thêm hộ nghèo, tạo thêm nhiều áp lực trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

TÚ ANH

Theo Ban chỉ đạo giảm nghèo tỉnh, trong điều kiện kinh tế - xã hội có nhiều khó khăn, khả năng tự cân đối thấp, nguồn lực hạn chế, do vậy, một trong những quan điểm chỉ đạo chung có tính xuyên suốt là lồng ghép giữa các chương trình, dự án, chính sách để thực hiện đạt mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới, ưu tiên nguồn lực hỗ trợ cho các địa bàn có tỷ lệ hộ nghèo cao. Đồng thời phát huy nội lực bao gồm các điều kiện, khả năng của chính bản thân hộ nghèo, dòng họ, anh em, cộng đồng xã hội, từ đó tạo ra nếp nghĩ, cách làm mới; tăng cường hoạt động dạy nghề trên cơ sở chuyển dịch cơ cấu kinh tế, với hình thức dạy nghề phong phú, phù hợp với từng đối tượng, từng yêu cầu của công việc, tạo cho mỗi người một nghề để tự tạo việc làm tại chỗ hoặc tham gia vào thị trường việc làm có thu nhập cao.

Về mục tiêu chung là tạo điều kiện cho người nghèo phát triển sản xuất, tăng thu nhập; tạo cơ hội để người nghèo tiếp cận trực tiếp các dịch vụ xã hội; nâng cao năng lực và nhận thức cho người nghèo; ưu tiên địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, có tỷ lệ hộ nghèo cao; nâng cao vai trò trách nhiệm của các cấp làm cho chương trình giảm nghèo bền vững trở thành phong trào thật sự của toàn xã hội; triển khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo, xem đầu tư nhân lực là nhân tố lâu dài, quyết định thành công của định hướng giảm nghèo bền vững; đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành chương trình; phân cấp mạnh cho cấp huyện và cơ sở trong quá trình thực hiện.

Với mục tiêu trên, Bạc Liêu phấn đấu hàng năm giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 2% trở lên và dự kiến đến cuối năm 2020 giảm tỷ lệ hộ nghèo còn lại 4,98%.