Thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Lao động: Cần đẩy mạnh công tác kiểm tra, tuyên truyền

Theo thống kê của Sở LĐ-TB&XH, tính đến cuối năm 2013, toàn tỉnh có hơn 31.000 lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), chiếm 6,5%, và hơn 24.000 lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), chiếm 5,7% tổng số lao động của tỉnh. Những con số trên cho thấy, việc thực hiện Luật BHXH và Luật Lao động chưa nghiêm, các chủ doanh nghiệp còn phớt lờ, và dường như ngành quản lý vẫn chưa có giải pháp đủ mạnh để chấm dứt tình trạng này.

Hằng năm, tỉnh đều tổ chức các hoạt động hưởng ứng “Tuần lễ quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động và phòng chống cháy nổ” và mở các lớp huấn luyện kỹ thuật an toàn lao động cho hàng trăm cán bộ quản lý, chủ doanh nghiệp. Đơn cử như năm 2013, đã tập huấn cho hơn 3.000 cán bộ quản lý, chủ doanh nghiệp và người lao động theo Chương trình quốc gia an toàn lao động. Đồng thời thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để kiểm tra việc thực hiện Luật BHXH, Luật Lao động tại các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, công tác thanh, kiểm tra lâu nay mới chỉ tập trung ở “phần nổi” của “tảng băng chìm”. Nghĩa là chỉ tập trung thanh, kiểm tra chủ yếu ở những doanh nghiệp lớn như các công ty chế biến thủy sản xuất khẩu, xây dựng, xây lắp điện... Trong khi đó, vẫn còn nhiều lĩnh vực khác có sử dụng nhiều lao động và những lao động này luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro. Như các doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng, thu mua, chế biến thủy hải sản, chủ thầu xây dựng dân dụng, các hợp tác xã… Mỗi doanh nghiệp thường xuyên sử dụng từ vài chục đến hằng trăm lao động, nhưng không tham gia BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT) và cả BHTN cho người lao động.

Đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh kiểm tra an toàn thiết bị tại một nhà máy chế biến thủy sản xuất khẩu (huyện Giá Rai). Ảnh: K.T

Nắm được nhu cầu cần việc làm của người lao động, nên nhiều doanh nghiệp không quan tâm đến nghĩa vụ của mình. Khi bị kiểm tra, họ cho rằng đó là lao động công nhật nên không phải tham gia các loại hình bảo hiểm. Lao động này không làm thì họ thuê người khác, vì ở những doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh theo quy mô hộ gia đình thì làm gì có tổ chức công đoàn? Vả lại, nếu họ có các quyền lợi, cũng chưa chắc được tổ chức công đoàn đứng ra bảo vệ!

Điều đáng nói, những doanh nghiệp gần như “nằm ngoài vùng phủ sóng” này chiếm số lượng khá lớn, do doanh nghiệp của tỉnh chiếm hơn 90% là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây cũng đồng nghĩa với việc có đến hàng ngàn lao động bị mất quyền lợi và chưa được ngành chức năng quan tâm bảo vệ.

Sự bất hợp lý này cần được tập trung giải quyết trong năm 2014, nhằm đảm bảo tính công bằng của pháp luật và đảm bảo các quyền lợi chính đáng, hợp pháp của người lao động và cả doanh nghiệp sử dụng lao động.

Đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền

Năm 2013, cơ quan BHXH tỉnh tập trung làm tốt công tác tuyên truyền với nhiều nội dung và hình thức phong phú. Qua công tác tuyên truyền, nhiều chủ trương, chính sách pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN đến tận khóm, ấp, vùng sâu, vùng xa. Đó là phát hành hàng chục ngàn tờ gấp về BHXH, BHYT, BHTN đến tay người dân và đẩy mạnh tuyên truyền trực quan thông qua các băng-rôn trên các tuyến đường chính... Bên cạnh đó, Sở LĐ-TB&XH cũng đã tham mưu cho UBND tỉnh ra quyết định thành lập Ban chỉ đạo cấp tỉnh và xây dựng kế hoạch thực hiện Đề án 31 của Thủ tướng Chính phủ về tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người lao động và người sử dụng lao động giai đoạn 2 (2013 - 2016). Đây là những nội dung quan trọng để đẩy mạnh và phát huy hơn nữa công tác vận động, tuyên truyền.

Song, để nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác này, cần có sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, đặc biệt là ngành LĐ-TB&XH và tổ chức công đoàn. Đồng thời, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền bằng cách kết hợp với nhiều chương trình, như cùng với công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn, xuất khẩu lao động, tập huấn kỹ thuật... Làm được việc này sẽ giúp người lao động thấy được các quyền và lợi ích hợp pháp của mình được pháp luật bảo vệ, buộc các chủ doanh nghiệp phải thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Mặt khác, qua công tác tuyên truyền còn trang bị thêm kiến thức pháp luật, tác phong lao động, ý thức phòng chống tai nạn cho người lao động...

TÚ ANH