Thương cả đường đi...

Người ta có thể đau đáu nhớ về một miền quê, một thị xã, thành phố nào đó, rồi nhớ luôn những con đường, vì nó đẹp, thân quen, vì có những kỷ niệm khó quên; những con đường đến trường ngày xưa, những con đường uốn lượn bên triền đồi, men theo hàng rào dâm bụt, ven sông, hay những con đường đi qua những khu phố sầm uất trong thành phố với những hàng cây phượng vĩ, bằng lăng thẳng tắp... Người ta yêu nơi “chôn nhau cắt rốn”, yêu cái thị trấn heo hút rồi yêu luôn những con đường xinh xắn từng đi qua đó, hay cũng có khi bắt đầu yêu một con đường với đầy những kỷ niệm rồi thương mến luôn cái nơi có con đường ấy; giống như yêu một nụ cười, một đôi mắt đẹp, rồi yêu luôn một người con gái!

Tôi và bạn cũng đã từng đi qua những phố phường, qua những con đường rợp bóng cây, đi qua những đền đài, kinh thành cổ kính, những vùng đất ven đô, những miền quê xa lắc..., mỗi nơi đi qua đều đã bước lên những con đường, với những cảm xúc mới lạ, quen thuộc, hoặc ngỡ ngàng, thú vị, nhưng chắc chắn có chung những cảm nghĩ giống nhau về hình ảnh, kiến trúc, về không gian, thời gian, những giá trị lịch sử, văn hóa do con đường đem lại. Thấy “lối xưa xe ngựa hồn thu thảo...” nơi từng là kinh đô xưa ngàn năm văn vật; thấy những viên đá lát bên hoàng thành nhuốm màu thời gian, rêu phong, trầm mặc; nghe bước chân người xưa vọng lại bên những hàng cây vẫn “trơ gan cùng tuế nguyệt”. Lịch sử phát triển của một quốc gia, của một vùng đất làm nên những con đường; những cung đường trải theo chiều dài đất nước, theo năm tháng, làm nên hình ảnh, diện mạo của những miền quê, thành thị, biến những vùng xa xôi, heo hút thành trù phú, những đô thị ngày càng đông đúc, phồn vinh. Và, có những con đường để giữ gìn biên cương Tổ quốc; những con đường trong ruột gan, tâm khảm, trong ký ức bi tráng của một thời chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Những con đường cho ta niềm ước vọng, những kỷ niệm ngọt ngào, đẹp đẽ, những dấu ấn thời gian hằn sâu trên từng phiến đá, khắc vào cuộc đời những tâm cảm khó quên. 

Rợp bóng. Ảnh: C.T
“Thương ai, thương cả đường đi…”! Khi nhớ về một khu “phố nhỏ, ngõ nhỏ nhà tôi ở đó”, người ta cũng thương nhớ luôn những con đường ngoằn ngoèo trong những ngõ, ngách đầy hơi ấm tình người, có nhau lúc hoạn nạn, tối lửa tắt đèn; khi nhớ về quê ngoại, ta nhớ con đường làng có mùi rơm rạ, mùi khói đốt lá khô mờ đục sau vườn… Ở đô thị, người ta còn làm những khu phố đi bộ và diễn ra các hoạt động nghệ thuật đường phố, để phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần; những ca khúc được trình diễn, vũ điệu nồng nhiệt, cuốn hút, những ban nhạc hòa tấu sôi động, hoặc có khi là một bản nhạc trữ tình được độc tấu violon hay saxsophone… để làm bùng lên hơi thở ấm áp, rộn ràng của khu phố, con đường, khoác lên một hình ảnh đầy cảm xúc cho cái không gian đường phố trước kia vốn rất đơn điệu.
Mỗi cách cư xử của con người tạo cho con đường có một sắc thái riêng, rồi tác động trở lại cảm xúc, thành một “di sản” trong tình yêu quê hương, xứ sở. Những hàng cây cổ thụ rợp bóng mát; những công trình hiện đại cho con đường sự trẻ trung, năng động; những tượng đài, di tích lịch sử, văn hóa làm con đường lung linh bản sắc và niềm tự hào dân tộc. Những cảm xúc ấy bồi đắp tâm hồn, tình cảm, làm cho cuộc sống thêm ý nghĩa và thi vị.
Thành phố tôi cũng có những con đường rất đẹp, những con đường phượng vĩ, bằng lăng chạy suốt một tuyến đường, mùa hoa nở làm phố xá trở nên rực rỡ và đáng yêu. Có cả hoa ban Tây Bắc đến mùa bung nở đẹp lung linh một góc quảng trường; bây giờ còn có thêm những cánh hoa dầu xoay tít bay bay, làm xao xuyến những buổi chiều đầy gió. Tôi yêu thành phố này, không chỉ đẹp vì những hàng cây đã bắt đầu rợp bóng, những mùa hoa nao lòng, mà còn bởi cảm xúc tự hào về một vùng đất giàu bản sắc văn hóa, thấm đẫm nghệ thuật đờn ca tài tử, cùng với tính cách hiếu khách, trượng nghĩa và nhân hậu của những cư dân vùng đất gần cuối phương Nam đầy nắng gió này.
Dù mang một sắc thái, hình ảnh, dáng vẻ thế nào thì mỗi con đường vẫn có một giá trị riêng, một nét đẹp đầy mỹ cảm, trữ tình hoặc cổ kính, những con đường chiến lược, hiện đại, tác động đến sự phát triển của đời sống xã hội trên một hoặc nhiều phương diện, như là một thành tố của kiến trúc hạ tầng, góp cho đời những giá trị vật chất, tinh thần, làm cuộc sống thêm phong phú và không ngừng phát triển. Hãy trân quý những con đường, với những cảm xúc đẹp đẽ, sâu sắc, để cùng nhau tiếp tục xây dựng, bồi đắp những con đường thân yêu của quê hương, xứ sở ngày càng đẹp hơn lên trong sự phát triển chung của đất nước.
Nguyên Đạt