Thương nhớ mù u

Chiều nay ngọn chướng thổi sòng, dòng sông quê lăn tăn sóng nước khơi lên một nỗi niềm khó tả. Tôi nhớ ngày nhỏ, cứ mỗi lần xuôi chiếc xuồng ba lá về thăm quê ngoại, tôi lại được thấy hàng mù u xanh nghiêng mình soi bóng nước. Hình ảnh đó tuy bình dị, chân quê mà chất chứa bao kỷ niệm dấu yêu của một thời thơ trẻ.

Hàng mù u ấy chẳng biết có tự bao giờ mà xanh cả khúc sông quê, mấy cội cây to có khi tôi ôm cả một vòng tay không siết nổi, dáng dấp thì xù xì, đã thế còn cao vút làm ngày đó tôi phải hì hục cả buổi trời mới leo tới ngọn. Từ trên đó nhìn xuống tôi thấy quê mình thật đẹp, nào những cánh đồng vàng trĩu hạt, những mái nhà tranh tỏa khói lam chiều, những rặng dừa xanh mướt và cả bóng dáng mù u vươn cao trên từng bãi đất. 

Mới ngày tháng Ba nào mù u còn trổ màu hoa trắng muốt, ấy thế mà khi cơn chướng đã len qua mấy rặng dừa thì trái mù u đã rụng đầy mặt nước. Tôi có sở thích là đi nhặt mấy trái mù u chín về chơi cùng chúng bạn. Trái mù u chín có màu đen, tròn như viên đạn, thay vì ngày đó tìm mua đạn keo từ chợ về thì tụi con nít bọn tôi dùng trái mù u để thi nhau bắn đạn. Tuổi thơ là thế, cứ vô tư rồi thời gian cứ lặng lẽ trôi mau. Đám con nít ngày nào đã rời bỏ miệt quê yên tĩnh, giờ nhắc lại biết còn ai nhớ cái thời tìm nhặt trái mù u.
Riêng tôi còn giữ cho mình một khoảng ký ức mênh mông về mùa mù u chín. Không chỉ là trò chơi trẻ nhỏ, mà những hôm tối trời còn có đuốc mù u soi sáng. Ngẫm lại bỗng thấy ngày đó vất vả trăm bề, nhà thiếu dầu, nội phải cặm cụi ngồi nheo mắt giã nát vỏ mù u, có lẽ công việc này nội đã làm từ suốt thời trẻ đến bấy giờ nên nội tỉ mỉ qua từng chi tiết. Chiếc đuốc bằng nguyên liệu mù u trộn với bông gòn khi cháy nghe tiếng tí tách mà vui tai, tới mãi bây giờ âm thanh ấy còn quanh quẩn trong tâm trí tôi vào những hôm gian phòng mất điện. Nội đã không còn, nên cũng chẳng có ai ngồi cặm cụi hàng giờ để nắn đuốc mù u và cũng chẳng ai để tôi thắc mắc cây mù u trên bến sông kia đã có tự bao giờ.
Khi người ta dời gót về với đô thành thì phía vàm sông ngày đó mù u vẫn âm thầm lặng lẽ vươn cao, cứ đều đặn qua mỗi mùa, mù u ra hoa đơm trái rồi mọc lên từng chồi non xanh mướt. Mù u làm tôi nhớ hoài một kiếp người cơ cực, chẳng một lần vướng bụi phồn hoa, cứ lầm lũi một góc yên bình, dãi dầu mưa nắng vun cho đời tôi chuỗi ngày no ấm. Mù u cũng thế, mặc cho người đời chẳng nâng niu chìu chuộng, mù u vẫn xanh và cho đi những tinh túy của thân mình.
Về với thị thành, chẳng có kỷ niệm gì vui như ngày cùng chúng bạn quây quần bắn đạn, khi bỏng nhẹ lại thèm sức dầu mù u cho mát, thớt trên này toàn thớt nhựa nên chẳng bình dị thân thương như thớt mù u của quê mình... Rồi mấy đêm không ngủ, lại thầm mơ nội hát “con nước lên sông sâu à ơi mù u chưa chín, con nước lên sông sâu à ơi mù u đã rơi…”.
HỨA PHÁT ĐẠI
(ấp Vĩnh Thành, xã Vĩnh Mỹ A, huyện Hòa Bình)