Thương nhớ ô môi

Chẳng hiểu vì sao, loài hoa, trái bình dị như ô môi lại đi vào thơ ca, văn chương nhiều đến vậy. Trong kho tàng vọng cổ của Nam Bộ, có hẳn một bài với tựa đề “Bông ô môi” của cố soạn giả tài hoa - Viễn Châu, với phần mở đầu lý con sáo nghe da diết: “Bông ô môi, gió cuốn rụng đầy trên sông. Nhìn mây trời mêng mông, kẻ ly hương nay đã quay về, sao trong dạ não nề. Hồi chuông buồn từ xa vẵng đưa, trong khói sương thêm tái tê hồn ta. Ngồi bên bờ nhìn hoa lá rơi, cơn gió đưa theo nước sông buồn trôi…”.

Cây ô môi. Ảnh: C.T

Trong ký ức tuổi thơ tôi, bông ô môi không nhiều ấn tượng, chỉ có trái ô môi mới để lại những kỷ niệm thôi. Thời đó ở chốn đồng quê, cái ăn cái mặc đâu đủ đầy, sung sướng như bây giờ. Hàng quán không nhiều, tiền bạc cũng không có nên những món ăn của tụi nhỏ thường là những món… trời cho. Nói vậy là vì những cây me keo, cây điệp, ô môi, dường như không có ai trồng cả. Chúng lớn lên hồi nào cũng chẳng hay, chỉ biết rằng mỗi mùa hoa trái, lũ trẻ quê lại ra gốc to sau vườn, trong xóm mà đón sản vật của cây. Trong số những loại đó, tôi thích nhất là trái ô môi. Không biết nó trổ hoa hồi nào, chỉ biết rằng trong cái tiết trời oi bức này, độ chừng tháng 4, tháng 5 gì đó là chúng tôi có trái ô môi để ăn. Trái ô môi màu đen, dài cỡ cây thước đo quần áo của mấy người thợ may, nhưng nó không thẳng thớm mà cong vòng, ẹo qua ẹo lại. Những trái tốt thì đường kính của trái chừng 5 phân, cây èo uột thì sẽ cho trái èo uột, ốm hơn. Nhưng dù ốm hay… mập, thì hương vị của trái vẫn chỉ có một. Nó thơm nức mũi và mang vị ngọt thanh rất dễ chịu. Ngon là vậy nên bọn trẻ tụi tôi thấy là ăn miết, nhưng thứ trái ngon mà lại hại người ta: ăn nhiều sẽ bị chảy máu cam. Cho nên, đứa nào cũng bị cha mẹ nhắc chừng. Ăn xong phần thịt của trái là tới phần hột, cái hột hình tựa trái tim có đường kẻ sọc ở giữa, nhìn rất xinh xắn, tụi tôi đem bỏ nó vô lu (khạp) nước qua một đêm. Sáng hôm sau vớt lên, hột  sẽ nở mềm và ăn sừng sực rất thơm ngon.

Đến lúc lớn lên, khi không còn quá thèm thuồng trái ô môi nữa thì tôi mới bắt đầu để ý tới cái lúc ô môi trổ hoa. Nhìn màu hoa cánh hồng mong manh, dịu dàng, tôi mới hiểu vì sao loài hoa này mang theo tâm tư, tình cảm của nhiều người, hình như nó gợi lên hình ảnh người con gái duyên dáng, e ấp với đôi môi hồng xinh như cánh hoa ô môi vậy. Phải chăng vì vậy mà kẻ tha phương quay về nhìn bông rụng đầy trên sông lại nhớ người xưa, tình cũ?!

Cây ô môi bây giờ không còn nhiều, tôi cũng không thấy ở đâu bán giống cây này. Cách đây vài năm, trên đường quê, tôi thấy màu hoa hồng phơn phớt của một cây ven đường, dừng xe lại nhìn thì mới hay thì ra đó là cây ô môi. Thế mà một thời gian không lâu sau đó, cây ô môi đã bị ai chặt đi…

Ô môi, loài cây dân dã, bình dị là thế cũng đủ gieo thương nhớ cho những người ở thời thơ bé đã từng biết đến hương vị trái ô môi và yêu thích màu hoa dịu dàng ấy.

Nhật Quỳnh