Thương thay hạt muối Bạc Liêu!

Chưa năm nào diêm dân lại gặp khó khăn như năm nay, mới vào đầu vụ muối mà nhiều người đã trắng tay, nợ nần. Nếu như năm trước, đây là thời điểm diêm dân bắt đầu cào vụ muối đầu tiên để kiếm tiền xài tết, thì nay chẳng mót được tí muối nào. Bà con nhìn những cánh đồng muối mênh mông nước mà đứt cả ruột!

TRẮNG TAY ... VÌ MƯA TRÁI MÙA

Trong dáng vẻ buồn rầu, ông Lâm Ngọc Thủy (hộ sản xuất muối ở ấp Vĩnh Mới, xã Vịnh Thịnh, huyện Hòa Bình) nói: “Tôi làm nghề muối gần 25 năm, nhưng chưa thấy năm nào sản xuất muối lại khó khăn như năm nay. Từ tháng 10 (năm 2015 âm lịch) diêm dân đã cải tạo lại ruộng muối, tháng 11 bắt đầu lấy nước vào, nhưng đến nay nước vẫn chưa đủ độ mặn để làm muối. Vào thời điểm này năm trước, nước đo hơn 23 chữ (cách đo độ mặn của diêm dân), chỉ cần phơi vài ngày là có muối cào, còn bây giờ thời tiết cứ lạnh hoài, đo đi đo lại chỉ có 6 - 8 chữ nên khó có thể kết thành muối”. Ông Nguyễn Hữu Hiền, diêm dân cùng ấp với ông Thủy cũng than thở: “Chỉ tính riêng tiền dầu bơm nước, chi phí sinh hoạt, mướn nhân công cho 5ha sản xuất muối, tôi đã tốn hơn 10 triệu đồng. Vậy mà chẳng thu được hạt muối nào”.

* Anh Lưu Thanh Hiền và anh Đào Hoàng Vũ (ấp Vĩnh Tiến, xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình) bên cánh đồng nước mênh mông sau hai trận mưa vừa qua.

* Diêm dân vất vả làm ra hạt muối nhưng luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro. Trong ảnh: Diêm dân huyện Đông Hải thu hoạch vụ muối 2014 - 2015. Ảnh: P.Đ

Thêm một khó khăn khác là cùng với thời tiết lạnh, mấy ngày gần đây còn xuất hiện những cơn mưa bất thường. Do vậy, nhiều hộ sau khi tháo bỏ nước cũ, vừa lấy lại nước mới đã gặp ngay trời mưa. Anh Lưu Thanh Hiền (diêm dân ấp Vĩnh Tiến, xã Vĩnh Thịnh, huyện Hòa Bình) nói: “Chưa đầy 10 ngày mà diêm dân ở đây mất mùa đến hai lần. Lần thứ nhất lấy nước vào thì gặp mưa và không khí lạnh nên phải tháo nước ra. Để tiếp tục sản xuất chúng tôi phải lấy nước ót trữ lại từ vụ muối trước cho vào ruộng với hy vọng có nắng thì sẽ làm kịp vụ muối tết. Kết quả là không có nắng mà còn bị thêm một trận mưa dầm biến cả đồng muối thành đồng nước. Mất hết nước ót coi như trắng tay và chuyện có muối trước tết là điều gần như không thể”.

Ở các đồng muối từ huyện Hòa Bình về Đông Hải là cái không khí trầm lắng cùng với những trăn trở của diêm dân. Ánh mắt họ nhìn về phía trời xanh với ước mong trời đừng mưa nữa, hãy nắng lên đi.

NĂM NAY KHÔNG CÓ TẾT

Đối với diêm dân, mọi chi phí sinh hoạt hay trang trải hàng ngày đều trông chờ vào hạt muối. Không thu được muối cũng đồng nghĩa với việc không có tiền và năm nay nhiều người sẽ không có tết. Bà Lê Thị Nhị (ấp Vĩnh Mới) bộc bạch: “Gia đình tôi có 12ha đất sản xuất muối. Năm nay mà không thu được muối thì không biết có tiền cho con đi học nữa hay không. Vả lại, bây giờ mà có thu hoạch muối cũng chưa chắc có lãi, vì giá muối hiện chỉ còn 10.000 đồng/giạ”.

Đó là đối với hộ có đất còn những hộ phải thuê đất sản xuất theo kiểu lấy công làm lời thì coi như vụ mùa này “lỗ tới xương” và khó tránh khỏi cảnh nợ nần. Ông Đào Hoàng Vũ (ấp Vĩnh Tiến) cho biết: “Tôi thuê 2,6ha đất làm muối với giá 26 triệu đồng/năm. Năm nay tôi chưa thu được hạt muối nào mà còn phải đầu tư thêm 25 triệu đồng để làm lại. Vụ muối này thua lỗ là cái chắc”.

Theo diêm dân, vào thời điểm này năm trước giá muối khoảng 30.000 đồng/giạ (1 giạ bằng 35kg đối với muối trắng và 45kg đối với muối phèn đen), thì nay chỉ hơn 10.000 đồng/giạ. Đó là giá muối bán được ở những nơi giao thông thuận lợi, hay gần các kênh thủy lợi, còn những đồng muối nằm sâu phía trong và xa các kênh nội đồng phải thuê nhân công chuyển muối ra, chi phí sẽ tăng thêm. Nếu tính ra, diêm dân phải cõng hơn 30kg muối mới đổi được 1kg gạo. Thật xót xa!

BAO GIỜ HẾT KHỔ?

Sản xuất muối được coi là một trong những nghề truyền thống lâu đời của diêm dân Bạc Liêu. Bởi ngoài diện tích sản xuất khá lớn, muối Bạc Liêu còn được nhiều nơi biết đến vì chất lượng và mang những hương vị đặc trưng. Vậy mà, đến nay vẫn chưa có ai giúp diêm dân bớt lo, bớt khổ. Có muối rồi, chuẩn bị thu hoạch rồi, cứ tưởng ăn chắc rồi mà vẫn bị tuột khỏi tầm tay. Bởi, chỉ cần một cơn mưa lớn trái mùa là bao công sức, vất vả, dãi nắng, phơi sương cả tháng trời đều tan theo bọt nước. Như vụ mùa vừa qua, gần 15.170 tấn muối bị thiệt hại do mưa trái mùa, và nhìn những diêm dân ở xã Điền Hải (huyện Đông Hải) thay nhau mót những hạt muối còn sót lại trên đồng mà ứa nước mắt.

Thời gian qua, Bạc Liêu đã xây dựng nhiều chương trình và đầu tư cho sản xuất muối, nhưng không hiểu vì sao diêm dân vẫn cứ nghèo!? Kéo theo đó là diện tích sản xuất muối cứ teo dần và diêm dân chẳng còn mặn mà với hạt muối. Một trăn trở khác, mỗi khi muối rớt giá, gặp khó về đầu ra là các câu kết luận trong văn bản của ngành quản lý gần như giống nhau: “lượng muối còn tồn trong dân…” và kiến nghị hỗ trợ, tăng giá thu mua, thực hiện thu mua tạm trữ… Thế nhưng, có ai thống kê được lượng muối còn tồn đọng trong dân thật sự là bao nhiêu? Hay lượng muối tồn đọng ấy đều nằm trong các tu muối của các doanh nghiệp nằm chờ giá!? Bởi, phần lớn diêm dân đều phải ăn trước trả sau, thậm chí phải bán cả muối non, phải chịu ép giá thì lấy đâu ra sức để trữ muối? Do vậy, những chính sách hỗ trợ tăng giá thu mua, hay thu mua tạm trữ thì người hưởng lợi chủ yếu là các doanh nghiệp dự trữ muối, còn diêm dân chẳng được là bao. Việc mang tiếng “oan” này vốn là thực trạng đau lòng từ nhiều năm qua.

Cả tỉnh có hơn 2.640ha đất sản xuất muối, với 1.345 hộ tham gia, nếu ngành sản xuất muối phát triển sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Ngành Nông nghiệp đã xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành muối và đang trình UBND tỉnh phê duyệt với mục tiêu “phát triển ngành muối theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững; đầu tư hoàn chỉnh kết cấu hạ tầng vùng muối; đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa, tự động hóa trong sản xuất và chế biến để phát triển ngành muối theo hướng công nghiệp - hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của diêm dân…”. Hy vọng, đề án này sẽ tạo nên những cú hích cho sản xuất muối và giúp diêm dân giảm được gánh nặng, trút được nỗi lo, ổn định sản xuất.