Tiếp cận gói vay mua nhà ở xã hội: Dễ hay khó?

Bài 2: Triển khai gói hỗ trợ ở các ngân hàng

Trao đổi với phóng viên Báo Bạc Liêu, ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) - Chi nhánh tỉnh Bạc Liêu cho biết: “Hiện nay, 5 ngân hàng thương mại (NHTM) trên địa bàn tỉnh được giao nhiệm vụ triển khai gói hỗ trợ vay mua nhà ở xã hội đã sẵn sàng. Việc hướng dẫn nghiệp vụ đã được tiến hành khẩn trương trên toàn hệ thống. Chúng tôi quyết tâm không để lãng phí chính sách, lãng phí thời gian”.

Ông Lê Thanh Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh phát biểu tại buổi họp tổng điều tra nhà ở trên địa bàn tỉnh. Ảnh: M.Đ

Tìm hiểu công tác chuẩn bị ở 5 NHTM trong tỉnh được biết, mặc dù việc cho vay này ngân hàng không có lợi gì (chênh lệch lãi suất đầu vào và lãi suất đầu ra chỉ 1,5%), nhưng các NHTM đều xác định là nhiệm vụ chính trị cần phải chung tay gánh vác. Theo đại diện NHNN - Chi nhánh tỉnh Bạc Liêu, hiện tại, các NHTM đã được giao vốn và đủ điều kiện thực hiện cho vay kể từ ngày 1/6/2013. Từng NHTM sẽ có hướng dẫn riêng dành cho hệ thống của mình dựa trên các quy định khung. Riêng với khách hàng doanh nghiệp làm chủ đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở thương mại chuyển đổi công năng thì việc cho vay chỉ được thực hiện khi có danh mục dự án do Bộ Xây dựng công bố cho từng tỉnh. NHNN tỉnh cũng cho biết thêm, sẽ không phân bổ chỉ tiêu cụ thể cho từng ngân hàng. Về cơ bản, các ngân hàng cứ tiến hành cho vay, tùy vào khả năng.

Lãnh đạo Ngân hàng Phát triển nhà ĐBSCL (MHB) - Chi nhánh Bạc Liêu cho biết: Đã có động thái chuẩn bị thực hiện chủ trương trên ngay từ khi chưa có Thông tư hướng dẫn của Bộ Xây dựng và NHNN. Khi đó, MHB đã khảo sát thị trường, nhu cầu nhà ở xã hội cũng như rà soát khách hàng tiềm năng trong tỉnh báo cáo về Hội sở chính (tại TP. HCM) để có bước chủ động trước. Tuy nhiên, muốn vay ở ngân hàng nào vẫn là quyền của khách hàng.

Liên quan chủ trương này, ông Du Minh Sến, Giám đốc Chi nhánh Ngân hàng Công thương (VietinBank) - Chi nhánh Bạc Liêu cho rằng, để kịp triển khai gói hỗ trợ tới tay đối tượng thụ hưởng, chúng tôi phải tập huấn cả ban đêm. Theo nhận định của ông Sến, giao dịch ngân hàng liên quan nhà ở xã hội (theo Nghị quyết 02 của Chính phủ) tại Bạc Liêu phải cần một thời gian nữa thì mới sôi động. Bởi vì hầu hết doanh nghiệp làm chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội chỉ mới bắt đầu báo cáo dự án và đăng ký tiếp cận vốn với Bộ Xây dựng.

Nhiều tiện lợi dành cho “thượng đế”

Qua khảo sát cho thấy, triển khai gói hỗ trợ cho người mua nhà cũng như doanh nghiệp, mỗi ngân hàng đều có một cách làm riêng tạo tiện lợi cho “thượng đế” dựa trên Thông tư của Bộ Xây dựng và NHNN.

Theo cách của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) tại Bạc Liêu, đối với khách hàng cá nhân, thời hạn cho vay mua nhà ở xã hội kéo dài tới 15 năm và lãi suất tính trên dư nợ thực tế giảm dần. Điều này góp phần làm giảm áp lực trả nợ cho khách hàng. Đặc biệt, để hỗ trợ khách hàng tối đa, Vietcombank sẽ miễn tất cả các loại phí đối với khách hàng trả nợ trước hạn.

Ông Vũ Xuân Sáng, Giám đốc Ngân hàng MHB - Chi nhánh Bạc Liêu cho biết, khách hàng vay mua nhà, ngân hàng không chỉ kéo dài thời hạn cho vay tới 15 năm (Thông tư 11 của NHNN cho phép 10 năm hoặc ngắn hơn tùy theo thỏa thuận) mà mức cho vay có thể lên tới 90% giá trị căn nhà.

Riêng với VietinBank - Chi nhánh Bạc Liêu, lãnh đạo ngân hàng này cho rằng, tùy vào từng đối tượng vay và khả năng đảm bảo trả nợ mà ngân hàng có thể cho vay khách hàng mua nhà từ 10 - 15 năm. Riêng với doanh nghiệp, thời hạn cho vay tối đa là 5 năm.

Tuy nhiên, cái khó mà VietinBank - Chi nhánh Bạc Liêu đưa ra là làm sao xác định chính xác thu nhập của người đi vay mua nhà. Nếu cán bộ thì rất dễ, nhưng với cá nhân hoặc hộ kinh doanh, người lao động tự do có nghề nghiệp và thu nhập không ổn định thì việc xác định thu nhập đảm bảo trả nợ mua nhà là không đơn giản. Đó là một cách lường trước rủi ro nhưng VietinBank - Chi nhánh Bạc Liêu cũng sẽ mạnh dạn cho người mua vay ngay khi nhà ở được xây dựng xong chưa có sổ đỏ.

Ngoài ra, để tạo điều kiện cho cán bộ và người lao động có được căn nhà để ở, các ngân hàng đều cho phép người mua được quyền thế chấp căn nhà hình thành từ nguồn vốn vay mà không cần đảm bảo bằng tài sản khác.

Đề phòng tiêu cực, lợi dụng chính sách

Ngay khi chính sách ưu đãi về nhà ở của Chính phủ có hiệu lực, rất nhiều người đã vui mừng nhưng cũng có không ít người lo ngại. Người ta lo ngại sẽ có trường hợp lợi dụng chính sách, “chạy chọt”, luồn lách để được đưa vào ưu đãi không đúng đối tượng. Bởi vì quy định xác nhận điều kiện mua nhà, nếu là cán bộ hoặc công nhân thì do thủ trưởng cơ quan, đơn vị ký, còn nếu là người lao động tự do sẽ do UBND cấp xã thực hiện.

Mặt khác, doanh nghiệp làm chủ đầu tư mặc dù đã được ưu đãi nhưng làm sao giám sát được tình trạng “rút ruột” công trình, chất lượng nhà ở không đảm bảo. Đại diện của một NHTM trong tỉnh cho rằng, nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ, chính quyền và ngành quản lý chuyên ngành không nhiệt tình tham gia bảo vệ quyền lợi của người mua nhà thì sẽ không tránh khỏi tình trạng doanh nghiệp bắt tay ngân hàng tự nâng giá thành căn nhà lên để trục lợi. Thậm chí sẽ khó tránh khỏi tình trạng người mua chưa trả nợ xong thì căn nhà đã xuống cấp.

Về vấn đề này, đại diện một số ngân hàng cho rằng, để đảm bảo quyền lợi cho người mua, hợp đồng mua nhà phải được ký kết ngay từ khi chưa xây dựng. Trong đó có sự tham gia của cả ngân hàng và chính quyền. Nếu như không có chính quyền tham gia trong giao dịch này thì việc xử lý vi phạm sẽ rất khó.

Để tránh những khiếu kiện nảy sinh có liên quan đến hoạt động cho vay, ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc NHNN - Chi nhánh Bạc Liêu đề nghị các NHTM xem xét đối tượng cho vay phải cực kỳ minh bạch, rõ ràng. Điều này đòi hỏi trách nhiệm cao của chính quyền, UBND xã, phường nơi đóng dấu xác nhận. NHNN cũng yêu cầu các NHTM được giao nhiệm vụ phải theo dõi và lưu riêng hồ sơ các khoản vay phục vụ cho thanh tra, kiểm toán sau này. Những hành vi cố tình làm sai hoặc gian dối để được vay vốn, NHNN sẽ có chế tài nghiêm khắc để xử lý.

Tấn Đạt

Bài cuối: Tiếng nói từ nhà đầu tư và người mua nhà