Trắng tay với giấc mơ… “vàng trắng”

Bỏ ra hàng trăm triệu, thậm chí là hàng tỷ đồng để xây dựng nhà dẫn dụ chim yến trong khu dân cư với hy vọng làm giàu từ “vàng trắng” đang là phong trào thu hút người dân ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh hiện nay. Thế nhưng, tiền thu về từ “vàng trắng” chẳng thấy đâu, nhiều hộ nuôi lại phải đối mặt với cảnh tay trắng khi đã trót mang hết của cải, vốn liếng gửi vào… cánh chim trời.

Một hộ cơi nới nhà để nuôi chim yến trong khu dân cư trên đường Trần Huỳnh (TP. Bạc Liêu). Ảnh: C.L

Kiếm “lộc trời”… đâu có dễ!

Từ xưa, tổ yến được xếp vào hàng các món ăn “đại bổ” và chỉ có giới quý tộc hoặc những người lắm của, nhiều tiền mới có được món ăn này trong thực đơn. Một phần bởi, tổ yến khi ấy chỉ có thể khai thác được ngoài thiên nhiên, với số lượng khá ít và giá bán thường cao ngất ngưởng, sánh ngang với vàng nên tổ yến còn được biết đến với tên “vàng trắng”. Ngày nay, khi xã hội phát triển, đời sống được nâng lên, nhu cầu về “ăn ngon, mặc đẹp” cũng phát triển theo và việc sử dụng tổ yến ngày càng được nhiều người lựa chọn. Nắm bắt xu hướng này, đầu tư xây nhà dẫn dụ yến để khai thác tổ với hy vọng có thể kiếm nguồn thu nhập khủng lên đến hàng tỷ đồng mỗi năm đang được nhiều người dân quan tâm. Thế nhưng, để có được “lộc trời” đâu phải dễ!

Từ khoảng năm 2004, nhiều tỉnh, thành ở khu vực Nam Bộ, trong đó có Bạc Liêu đã bắt đầu “đua nhau” xây nhà dẫn dụ yến. Tuy nhiên, sau một thời gian nở rộ, vài năm gần đây nghề khai thác tổ yến trong nhà đã trở thành một nghề đầy tính rủi ro. Hiện tại, để có được một nguồn thu nhập tốt từ nhà yến đòi hỏi rất nhiều yếu tố, từ vốn, vị trí xây nhà, kỹ thuật nuôi chim yến lấy tổ đến giá thu mua, sức cạnh tranh thị trường, thậm chí là yếu tố may mắn “trời cho”. Đã có rất nhiều trường hợp dồn vốn mua đất xây nhà, chờ nhiều năm chỉ được vài đôi yến… lượn vào rồi đi; nếu có tổ thì số lượng thu hoạch chỉ đếm trên đầu ngón tay. Ông N.V.P (TX. Giá Rai) tâm sự: “Năm 2018, thấy một số người đầu tư tiền tỷ xây nhà dụ yến cho thu nhập “khủng”, để bắt kịp “phong trào” tôi về bàn với gia đình quyết định đầu tư lĩnh vực này. Tôi dự tính khoảng 2 năm là có thể thu về mỗi tháng vài chục triệu từ việc thu và bán tổ yến. Nào ngờ, từ đó cho đến nay, yến chỉ về vài cặp rồi cũng lượn đi mất”.

Xây nhà dẫn dụ yến không đơn giản chỉ là “xây nhà rồi đợi yến vào ở” mà đòi hỏi kiến thức và kỹ thuật rất cao. Nhà yến muốn thành công phải thỏa mãn rất nhiều điều kiện khắt khe về mùi, độ ẩm, ánh sáng, gió và cường độ âm thanh… Chính vì các yêu cầu này, theo cùng sự phát triển của nghề xây nhà dụ yến, có một nghề mới cũng “lên” theo, đó là tư vấn xây dựng nhà yến. Giá thuê tư vấn xây nhà yến hiện nay cũng không thấp, chi phí thường được tính theo diện tích nhà, dao động tầm 1 - 2 triệu đồng/m². Giá cao nhưng những người làm công việc tư vấn thiết kế ít khi được kiểm chứng về thực lực mà chủ yếu là qua lời quảng cáo “đã từng xây nhiều nhà yến thành công trước đây”.

Quy hoạch để phát triển bền vững

Trước thực trạng nuôi chim yến tự phát, tỉnh đã xây dựng “Quy hoạch vùng nuôi chim yến trong nhà trên địa bàn tỉnh”. Mục đích trọng tâm của quy hoạch là hướng đến an sinh xã hội, bảo vệ sức khỏe cộng đồng; đồng thời khoanh vùng kiểm soát đàn chim yến, qua đó kiểm soát và xử lý dịch bệnh nếu xảy ra. Theo các hộ nuôi chim yến, việc quy hoạch vùng nuôi chim yến là cần thiết nhằm tránh tình trạng phát triển tràn lan, tự phát, không hiệu quả. Tuy nhiên, quy hoạch nghề nuôi chim yến cần hướng đến phát triển tốt hơn, bền vững hơn chứ không nên thu hẹp theo kiểu “không quản được thì cấm”. Bên cạnh đó, cần tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc đầu tư, xây dựng nhà nuôi chim yến cùng với việc đào tạo kỹ thuật, hướng dẫn cách nuôi và thu hoạch tổ cho người nuôi. Bởi, hiện nay người nuôi chủ yếu chỉ làm theo kinh nghiệm được truyền tai nhau và đúc kết từ thực tế.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh cho biết: “Để nghề nuôi yến thật sự phát triển và phát triển bền vững, hiện Chi cục đang có phương án xây dựng các kế hoạch hỗ trợ người nuôi như tập huấn kỹ thuật, cách phòng và trị bệnh… Cùng với đó, Chi cục cũng đã tích cực vận động thành lập hiệp hội nuôi chim yến Bạc Liêu. Đây sẽ là kênh thông tin thiết yếu để mọi người tham khảo, học hỏi kinh nghiệm, hướng đến phát triển nghề nuôi chim yến bền vững”.

Chí Linh

Theo các nhà khoa học, tốc độ tăng trưởng, phân đàn của quần thể chim yến Việt Nam chỉ có hạn. Việc số lượng nhà yến bùng phát quá nhanh trong thời gian ngắn khi đàn chim yến tăng trưởng, phân đàn không kịp gây ra tình trạng mất cân bằng. Đây là một trong những lý do vì sao dù xây dựng nhà yến ở khu vực có mật độ chim yến cao nhưng lại khó dẫn dụ chim bởi đã có quá nhiều nhà yến dựng lên trước đó, tạo nên rủi ro cho nghề nuôi chim yến.