Trợ giúp pháp lý - những điều cần biết

Trợ giúp pháp lý (TGPL) là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí của các tổ chức thực hiện TGPL cho người nghèo, người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn và một số đối tượng có hoàn cảnh khó khăn khác theo quy định của pháp luật.

Một buổi trợ giúp pháp lý cho người dân ở xã Vĩnh Trạch Đông (TP. Bạc Liêu). Ảnh: M.Đ

Các tổ chức TGPL Nhà nước và các tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức tư vấn pháp luật của các tổ chức chính trị - xã hội, chính trị - xã hội - nghề nghiệp đều có thể thực hiện TGPL.

Theo quy định của Luật TGPL, người thực hiện TGPL bao gồm: Trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên, luật sư, tư vấn viên pháp luật. Đối tượng được hưởng TGPL miễn phí là người thuộc hộ nghèo, người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số thường trú ở các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, người già cô đơn, người tàn tật, trẻ em không nơi nương tựa. Bên cạnh đó, trong khuôn khổ Dự án hợp tác quốc tế về TGPL ở Việt Nam thì một số đối tượng khác như người chưa thành niên, đồng bào dân tộc nói chung, phụ nữ, trẻ em là nạn nhân của bạo lực trong gia đình và tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em cũng được TGPL miễn phí.

Hoạt động TGPL được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng và một số hình thức khác. TGPL được thực hiện đối với tất cả các vụ việc có liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL trong hầu hết các lĩnh vực pháp luật, trừ các vụ việc có liên quan đến lĩnh vực kinh doanh, thương mại. Hoạt động TGPL hoàn toàn miễn phí đối với người được TGPL. Người yêu cầu TGPL không phải trả bất kỳ một khoản lệ phí hay thù lao nào dưới bất kỳ hình thức nào. Kinh phí hoạt động TGPL do ngân sách Nhà nước cấp và nguồn tài trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.

Hoạt động TGPL có quan hệ mật thiết với hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Tổ chức thực hiện TGPL ngoài nhiệm vụ thực hiện TGPL miễn phí còn tham gia phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng này. Thông qua hoạt động TGPL, bằng các hình thức TGPL như: tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, TGPL lưu động, sinh hoạt câu lạc bộ TGPL... người thực hiện TGPL phổ biến, giáo dục pháp luật cho người được TGPL, giúp họ nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật để xử sự phù hợp với các quy định của pháp luật và biết vận dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân và gia đình khi bị xâm phạm.

Phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động TGPL có tính trực tiếp, cụ thể. Nó khác với các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật vẫn thường được áp dụng như tuyên truyền miệng về pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, các loại hình báo chí... mang tính chất đại trà, hướng vào số đông. Theo đó, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động TGPL có mức độ ảnh hưởng sâu sắc hơn đến người được TGPL, đồng thời có sức lan tỏa tới những người xung quanh.

Thông qua hoạt động TGPL, những người được TGPL sẽ biết cách thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật. Từ đó có những ứng xử phù hợp với pháp luật, biết sử dụng pháp luật để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân khi bị xâm phạm.

Kim Kim