Truyền thống gia đình thời hiện đại

Bài cuối: “Chất keo” để gia đình là nơi kết nối yêu thương

>>Bài 1: Chân dung gia đình truyền thống
>>Bài 2: Nét đẹp truyền thống gia đình - những bờ vực mai một

Một gia đình giữ được tôn ti trật tự, nền nếp, gương mẫu không chỉ là điểm tựa yêu thương để mỗi người trưởng thành với nhân cách cao đẹp, mà còn là những thiết chế văn hóa hạt nhân, những tế bào khỏe mạnh để xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ.

Đưa ra mẫu hình gia đình truyền thống và những bờ vực mai một nét đẹp truyền thống gia đình, chúng tôi muốn lọc ra “chất keo” để gia đình thật sự là nơi kết nối yêu thương.

Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Rất quan tâm đến gia đình là đúng, vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình. Chính vì muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải chú ý hạt nhân cho tốt”. Gia đình, vì thế còn là sự quyết định đến vấn đề tồn vong của một quốc gia, dân tộc!

Phát huy những giá trị truyền thống

“Đừng bắt chước như đồ ngu dại/ Mà về nhà trợn mẹ mắng cha/ Đừng hung hăng theo đảng nghịch tà/ Mà mắng mưa chửi gió/ Ơn cốt nhục biết bao nhiêu là khó…”, dùng những câu thơ, bài hò vè làm bài học đạo đức răn dạy con cháu mình là kiểu dạy con cháu của những ông bà già xưa. Những câu thơ được học từ tấm mẵn ấy, cô Phạm Thu Ba (phường 7, TP. Bạc Liêu) đã từng dạy dỗ hai đứa con trai nên người. Giờ đây, cô lại tiếp tục dùng những lời giáo huấn ấy mà truyền cho các cháu. Và đó cũng chính là điểm mạnh, là nét đẹp cần phát huy ở một gia đình truyền thống nhiều thế hệ cùng chung sống!

Hội thi gia đình trẻ hạnh phúc năm 2013 do Tỉnh đoàn tổ chức. Ảnh: H.Thọ

Nền nếp gia đình có thể xem là gia tài quý để chúng ta cùng nhau tạo dựng, gìn giữ làm nền tảng vững chắc xây một mái ấm. Thời phong kiến, ông bà ta thường dùng câu “Quốc có quốc pháp, gia có gia quy” hoặc cụm từ “gia phong lễ giáo” bắt buộc trong một gia đình cần có những nguyên tắc ứng xử rõ ràng. Chúng ta không ôm khư khư những tro tàn của quá khứ là tư tưởng trọng nam khinh nữ, gia trưởng, sự bất bình đẳng giới trong gia đình, nhưng cái sự gọi là gia phong lễ giáo ở những gia đình xưa còn rất nhiều nét đẹp phải gìn giữ! Đó là sự chung thủy, sắt son, đạo hiếu thuận, lễ độ, phép tắc giữa người lớn kẻ nhỏ phải đâu ra đó. Nền nếp trong gia đình còn thể hiện ngay trên mâm cơm! Ngồi vào bàn ăn phải “ăn coi nồi, ngồi coi hướng”, người lớn ngồi ở vị trí nào, con cháu ngồi ở đâu, trước khi ăn, con cháu phải mời ông bà cha mẹ, khi bới cơm phải đưa hai tay… Chỉ là những nguyên tắc ứng xử nhỏ nhặt nhưng sẽ tạo nên nền nếp trong một gia đình. Phải nền nếp từ việc nhỏ mới chuẩn mực trong việc lớn.

Những phân tích của thím Mười Tẻo ở bài viết trước (đại diện cho những người vợ trong các gia đình truyền thống ngày xưa) như “chồng giận thì vợ bớt lời” nghe có vẻ như người phụ nữ chịu “lép vế” trước chồng, nhưng cốt lõi nằm ở chỗ: không phải ai hơn ai mà là sự điều chỉnh của mỗi người để vun vén cho gia đình. Tương tự như vậy, câu “phu xướng phụ tùy” đôi khi không nên hiểu một cách cực đoan là sự nhu nhược của người phụ nữ, thế gia trưởng của một anh chồng, mà nên được hiểu là sự đồng thuận của hai vợ chồng. Và để có được chữ “đồng” này, mỗi người phải xuất phát từ cái tâm vun vén cho hạnh phúc gia đình mình!

Ở góc độ vừa là người cán bộ Hội LHPN, vừa là “nội tướng” trong gia đình, chị Phạm Thị Mỹ Linh (Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh) chia sẻ: “Xây dựng gia đình hạnh phúc là trách nhiệm và quyền lợi của mọi thành viên trong gia đình, trong đó vai trò người phụ nữ là rất quan trọng. Chất keo gắn kết yêu thương trong một gia đình hạnh phúc, theo tôi là tình yêu thương, quan tâm chăm sóc, sự chia sẻ, tin tưởng, tôn trọng lẫn nhau và lòng vị tha, độ lượng”.

Nhóm lửa yêu thương có khi chỉ từ những hành động, cử chỉ vô cùng nhỏ nhặt. Một câu ân cần sẻ chia của người chồng đối với người vợ sẽ là liều thuốc tinh thần mầu nhiệm giúp người vợ bản lĩnh hơn, vượt qua khó khăn để làm tròn thiên chức của mình bên cạnh trăm cái khó của một người phụ nữ thành đạt ngoài xã hội. Hay lời động viên, một cử chỉ dịu dàng của vợ cũng làm cho chồng cảm thấy mình có một hậu phương vững chắc để phấn đấu là người đàn ông thành đạt và một trụ cột vững chắc trong gia đình.

Tình yêu thương, lòng chung thủy là nền tảng quan trọng ban đầu cấu thành nền móng vững chắc của một gia đình hạnh phúc. Sau đó, cha mẹ phải là gương sáng cho con cái noi theo, cha mẹ dạy con đôi khi phải biết lắng nghe ý kiến của con mình, mỗi người có chính kiến riêng do tuổi tác lệch nhau, nhưng quan trọng là sự ngồi lại, cùng bàn luận để tìm ra một kết luận hài hòa, tốt đẹp. Ở gia đình có nhiều thế hệ chung sống, nếu ông bà là những nhà giáo già đầy tinh thần trách nhiệm thì con cháu phải biết thảo hiền, thương yêu cha mẹ ông bà. Quan trọng nhất là người trẻ phải đọc được những cảm xúc, tâm tư của những người cao tuổi. Một cử chỉ chăm sóc tận tình, một câu hỏi thăm sức khỏe ngây ngô của đứa cháu thơ, hay một món quà nho nhỏ lâu lâu con cháu tặng ông bà sẽ là những liều thuốc bổ cho tuổi già được sống vui, sống khỏe và không còn thấy sự cô đơn trong cái tuổi về chiều…

Dù là mẫu hình gia đình nhiều thế hệ thời xưa hay hình mẫu gia đình hạt nhân thời hiện đại thì một gia đình hạnh phúc là gia đình được xây dựng bằng nền tảng của tình yêu thương; chỉ có tình yêu thương mới kết nối được những yêu thương! Khi ấy, gia đình truyền thống thời hiện đại mới gìn giữ được truyền thống văn hóa tốt đẹp của gia đình Việt Nam: Một gia đình có nền nếp, đạo đức, gia phong, là tổ ấm yêu thương để có đi đâu, làm gì, là ai thì mỗi con người vẫn mong muốn quay về nơi ấy!

Cẩm Thúy