Về rừng xem đổ đục

Gần như không có đêm nào yên ả khi con nước ròng đổ về trên các tuyến kênh vùng biển Cà Mau. Trong bóng tối tĩnh mịch của rừng ngập mặn, ánh đèn soi cầm tay loang loáng quét xuống mặt nước, hoà cùng tiếng gọi nhau í ới, tiếng lưới quẫy, tiếng kéo đục và giặt đục vang vọng. Tất cả tạo thành nhịp lao động quen thuộc mỗi khi vào vụ đổ đục đêm, kiểu mưu sinh đặc thù đã gắn bó với cư dân xứ vuông Cà Mau.

• Chứng nhận ASC Group mô hình tôm - rừng đầu tiên lớn nhất Việt Nam và thế giới
• Hiệu quả từ mô hình tôm - rừng
• Hướng đến mô hình tôm - rừng thân thiện với môi trường

Nghề sống nhờ con nước

Với người nuôi tôm Cà Mau, thuỷ triều chính là “cuốn lịch” của nghề. Những đêm rằm, 29, 30 âm lịch, lúc nước ròng mạnh nhất, cũng là thời điểm bà con ra miệng cống xả nước để đổ đục. Mỗi người một việc: xách thùng, giặt đục, chờ vớt tôm... tất cả diễn ra trong ánh đèn soi cầm tay. Tôm sú, tôm thẻ, cua lớn theo dòng ra và mắc lại trong tấm đục đặt ngoài cống. Lật tấm lưới nặng trĩu, ai cũng hồi hộp chờ xem thu hoạch được bao nhiêu.

Ðổ đục đêm là nhịp lao động quen thuộc của người dân xứ vuông - rừng.

Ông Trần Tiến Khởi, người gắn bó hơn 30 năm với nghề nuôi tôm ở ấp Thuận Tạo, xã Tân Tiến, chia sẻ: “Gia đình tôi canh tác hơn 50 công tầm lớn, nuôi quảng canh kết hợp tôm sú và cua. Mỗi con nước sổ cũng kiếm được vài triệu đồng. Hồi trước tôm, cua tự nhiên nhiều lắm, trúng con nước là lựa con lớn bắt, con nhỏ thả lại. Cua phải cỡ 3 con/kg mới bắt. Giờ nguồn lợi giảm nên bà con phải thả giống thêm”.

Phụ nữ thường được giao khâu phân loại sản phẩm.

Ở ấp Chánh Tài (xã Tân Tiến), cách Thuận Tạo không xa, anh Nguyễn Thanh Sang cũng tất bật chuẩn bị lưới trước mỗi con nước. Anh trầm ngâm khi nói về công việc truyền đời: “Làm vuông vùng này ai cũng vậy thôi. Ðổ đục đêm là thói quen, bỏ một đêm thấy thiếu. Hồi xưa khỏi thả giống cũng có tôm ăn, giờ phải mua giống, trúng được con nước là đủ xoay xở chuyện nhà cửa. Người dân vùng này sống nhờ nước, nhờ rừng, nhờ con tôm, con cua”.

Anh Nguyễn Thanh Sang chuẩn bị xả nước trong vuông.

Anh Sang cho biết, có những đêm phải đổ đục tới 2, 3 lần. Nước rút bao nhiêu, lưới kéo nặng bấy nhiêu. Có lúc tôm ít, cua nhiều, có lúc ngược lại. Nhưng dù ít hay nhiều, họ vẫn vui vì đó là thành quả lao động của mình.

Nguồn lợi giảm, nỗi lo tăng

Nguồn tôm cá tự nhiên suy giảm khiến người dân phải mua thêm giống để duy trì vụ nuôi. Chi phí tăng, áp lực môi trường lớn hơn, nhưng đa số vẫn bám nghề vì mô hình tôm - cua quảng canh phù hợp nhất với vùng rừng ngập mặn.

Nguồn tôm, cua thu được mỗi con nước giờ không còn nhiều như trước.

Gần đây, nhiều chương trình tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật, vốn vay... giúp bà con cải thiện sản xuất. Một số vuông tôm sản xuất theo quy trình đạt chuẩn quốc tế và được chứng nhận cung ứng cho doanh nghiệp lớn, giá tôm ổn định hơn. Và đổ đục đêm vẫn là khâu không thể thiếu để vừa thu hoạch, vừa giữ nước sạch cho vuông nuôi.

Người dân phấn khởi với thành quả thu hoạch được.

Ðêm xuống, ánh đèn soi rải khắp bờ vuông. Người dân miệt mài với con nước, hy vọng mùa tôm thuận lợi. Họ tin rằng, chỉ cần còn giữ được rừng, góp phần bảo vệ được nguồn nước, thì còn giữ được nghề nuôi tôm, giữ được nếp văn hoá đổ đục của xứ vuông - rừng./.

Hoàng Vũ