Về thăm chiến khu Việt Bắc

Lên chiến khu Việt Bắc, về An toàn khu (ATK) Định Hóa (tỉnh Thái Nguyên), chúng tôi không khỏi bồi hồi, xúc động. Là người Việt Nam, ai cũng đều biết đến vùng đất từng là nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày cả dân tộc chống thực dân Pháp xâm lược. Một vùng đất lịch sử với biết bao huyền tích, vùng đất đã từ rất lâu đi vào tình cảm, tâm thức của đồng bào, chiến sĩ cả nước, đi vào thơ ca, văn học - nghệ thuật. 

Tôi và các anh chị em văn nghệ sĩ đã rất xúc động khi lần đầu đến đây. Thăm đồi Khau Tý, nơi Bác Hồ đặt chân đầu tiên đến ATK Định Hóa, chúng tôi đi lên đồi, qua một quãng dốc dưới những tán lá cọ và cổ thụ, đến bên ngôi nhà sàn nhỏ của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong kháng chiến chống Pháp, khung cảnh làm tôi liên tưởng đến bài thơ “Cảnh khuya” Bác viết ở đây. Một đêm trăng giữa rừng, dù bộn bề việc nước nhưng trước thiên nhiên hùng vĩ, giàu thi tứ, khoáng đãng và đẹp như một bức tranh, Bác đã cảm tác viết nên những câu thơ chan chứa: “Tiếng suối trong như tiếng hát xa/ Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa/ Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ/ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà”.

Phong cảnh khu vực đồi Khau Tý, nơi Bác Hồ đã cảm tác và viết bài thơ “Cảnh khuya”. Ảnh: N.V
ATK ở Việt Bắc có nhiều di tích lịch sử cách mạng. Chúng tôi đã đến đồi Tỉn Keo, nơi Bác Hồ và Bộ Chính trị Trung ương Đảng họp bàn chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Trong ngôi nhà nhỏ trên đồi và bên chiếc bàn gỗ đơn sơ như vẫn còn đây không khí sôi động của những ngày ở chiến khu, Bác Hồ và Trung ương Đảng bận rộn với những kế hoạch, chiến lược, sách lược và đường lối của cuộc kháng chiến. Chúng tôi đến Đồi Cọ (xã Điềm Mặc, huyện Định Hóa) nơi Bác ký Sắc lệnh thành lập ngành Điện ảnh và Nhiếp ảnh Việt Nam, đi qua đồi Phong Tướng - một di tích lịch sử, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh phong quân hàm Đại tướng cho Tổng tư lệnh quân đội nhân dân Việt Nam Võ Nguyên Giáp, vị tướng huyền thoại của Việt Nam chiến thắng quân viễn chinh Pháp trong trận đánh Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, và về thăm Khu di tích đặc biệt quốc gia Tân Trào, nơi Ðảng Cộng sản Việt Nam tiến hành hội nghị toàn quốc ngày 13/8/1945 để quyết định tổng khởi nghĩa. Ðại hội quốc dân đã họp tại đây ngày 16/8/1945, thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, bầu ra một Chính phủ lâm thời do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch và Việt Nam Giải phóng quân đã làm lễ xuất quân.
Vùng đất thật đẹp và nên thơ, dù đã từng là một chiến khu nổi tiếng, nơi được xem là “thủ đô của kháng chiến”. Chúng tôi đi qua những con đường uốn lượn giữa những đồi cọ xanh ngắt và trùng điệp, những ngôi nhà sàn thấp thoáng sau những rặng tre của đồng bào dân tộc đơn sơ và ngăn nắp; những hàng cau giăng giăng như dưới miền xuôi, gợi hình ảnh những miền quê thôn dã yên bình. Những bà con dân tộc Tày, Mông, Dao tiếp chúng tôi thật hiền lành, vui vẻ, chân chất. Ngồi uống trà trên ngôi nhà sàn xinh xắn của một gia đình người Tày, nhìn xuống triền đồi có mấy hàng rào thưa thớt là những thửa ruộng đang mùa gieo hạt, từng mảng lúa đã bắt đầu xanh non, chưa đủ che hết những quả đồi nghiêng nghiêng xanh đầy lá cọ in vào ngấn nước, đẹp như một bức tranh thủy mặc. Anh Doanh, người dân tộc Tày, Chủ tịch Hội VH-NT tỉnh Thái Nguyên đi cùng chúng tôi trong suốt cuộc hành trình đọc mấy câu thơ của nhà thơ Tố Hữu viết về chiến khu Việt Bắc: “Ta về mình có nhớ ta/ Ta về, ta nhớ những hoa cùng người/ Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi/ Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng/ Ngày xuân mơ nở trắng rừng/ Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang/ Ve kêu rừng phách đổ vàng/ Nhớ cô em gái hái măng một mình…”, và nói, hình ảnh đó trong thơ chân xác đến đầy xúc động mỗi khi ta nhìn thấy, khi đi qua vùng đất này. 
Tôi và đoàn văn nghệ sĩ Bạc Liêu từ giã mọi người để tiếp tục chuyến đi sáng tác thực tế ở Đông Bắc và Tây Bắc, đứng dưới vòm lá của cây hải đường trước sân một ngôi nhà sàn của đồng bào dân tộc, nhìn những đóa hoa đỏ thắm trong buổi sáng mùa xuân của đất nước thanh bình, lòng bồi hồi nghĩ về thời gian lao của đất nước, hình ảnh Bác Hồ cùng với Trung ương Đảng vượt qua bao khó khăn, gian khổ, lãnh đạo toàn dân kháng chiến, và tấm lòng kiên trung của đồng bào các dân tộc ở vùng đất này, hiền hậu, chân chất, một lòng một dạ theo Đảng và Bác Hồ đến ngày kháng chiến thành công!
Nguyễn Vũ