Xây dựng hệ thống thư viện phục vụ học tập suốt đời

Để góp phần vực dậy văn hóa đọc và đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời (HTSĐ) trong toàn xã hội, vừa qua Sở VH-TT&DL cùng Sở GD-ĐT đã ký kết Chương trình phối hợp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hệ thống thư viện (TV) và đẩy mạnh các hoạt động giáo dục, HTSĐ trong các TV giai đoạn 2016 - 2020. 
Từ thực trạng…
Xây dựng xã hội HTSĐ, phát huy tinh thần tự học, sáng tạo trong toàn xã hội là nhu cầu tất yếu của xã hội hiện đại. Tuy nhiên, để phong trào phát triển mạnh mẽ trong các tầng lớp nhân dân thì cần đến sự hỗ trợ đắc lực của hệ thống TV công cộng (TV tỉnh, TV các huyện, thị xã, thành phố) và TV trường học (TV các trường phổ thông, trung tâm GDTX, giáo dục dạy nghề). Tuy nhiên, trên thực tế hệ thống TV các cấp vẫn chưa phát huy hết “công suất” hoạt động và nhiều người dân vẫn có những suy nghĩ không mấy "thiện cảm" với hệ thống phục vụ này.
Đó là tình trạng một số TV trường học chưa được quan tâm đầu tư đúng mức. Phòng ốc ọp ẹp, xuống cấp; ít sách báo phục vụ nhu cầu đọc của học sinh, giáo viên. Đó là chưa kể, tại một số trường, cán bộ quản thư thường là kiêm nhiệm, ít túc trực tại các phòng đọc hoặc thường xuyên khóa cửa TV, làm hạn chế việc tra cứu, tham khảo tài liệu. Không chỉ vậy, nếu giáo viên, học sinh có nhu cầu mượn sách, tài liệu tham khảo cũng vấp phải không ít khó khăn bởi thủ tục rườm rà, mất thời gian.
“Nhiêu khê” hơn nếu bạn đọc tìm đến với các TV công cộng. Tuy không gian rộng, lượng sách phong phú nhưng nhiều bạn đọc vẫn “hững hờ” vì cách phục vụ thiếu chuyên nghiệp của một số thủ thư. Mặt khác, việc sắp xếp, bố trí các đầu sách, chủng loại sách một số nơi chưa khoa học, gây khó khăn cho bạn đọc trong việc tìm kiếm tư liệu. Với những TV có phục vụ Internet, bạn đọc cũng phải xếp hàng chờ đến lượt, vì nhu cầu lớn nhưng máy móc thì hạn chế… Một số TV thì quanh đi quẩn lại vẫn chỉ là những đầu sách cũ, hoặc sách được luân chuyển mới nhưng chỉ phục vụ được nhu cầu một số ít cán bộ, công chức, nên lượng độc giả cũng giảm dần…

Phòng đọc sách của Trường THPT Phan Ngọc Hiển (TP. Bạc Liêu). Ảnh: Đ.K.C

… Đến giải pháp
Trước thực trạng đó, thời gian tới, Sở VH-TT&DL và Sở GD-ĐT sẽ tranh thủ các nguồn lực, tiềm năng sẵn có để xây dựng các chương trình, hoạt động giáo dục thông qua hệ thống TV công cộng và TV trường học. Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, luân chuyển, phục vụ sách, báo của các TV công cộng đến TV các trường. Từ đó, hình thành thói quen đọc sách và nâng cao ý thức tự học, rèn luyện tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong đổi mới phương pháp học và rèn luyện của người học. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của người dân một cách hiệu quả và thường xuyên.
Bên cạnh đó là việc tổ chức bồi dưỡng, đào tạo, hướng dẫn nghiệp vụ TV cho các thủ thư; triển khai các hoạt động tuyên truyền, phục vụ sách báo, khuyến khích đọc sách, nâng cao các kỹ năng hướng dẫn, khai thác, tìm kiếm thông tin cho học sinh - sinh viên; sử dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả. Có kế hoạch khảo sát, kiểm tra việc thực hiện nội dung Chương trình phối hợp tại các TV. Song song đó, 2 ngành sẽ có cơ chế giúp các TV trường học và TV công cộng trong cùng một khu vực cộng đồng dân cư để hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau về cơ sở vật chất, trang thiết bị TV, kinh nghiệm quản lý, nguồn nhân lực… Các trường phổ thông và trung tâm GDTX, dạy nghề cũng phối hợp chặt chẽ với TV công cộng trong chủ động nguồn kinh phí, đổi mới hoạt động TV và văn hóa đọc, tạo điều kiện để nhân viên TV tham gia tập huấn về nghiệp vụ để nâng cao trình độ…
Ngoài ra, để kịp thời uốn nắn, bổ sung chương trình hoạt động, theo định kỳ, lãnh đạo đầu mối 2 ngành sẽ tổ chức các cuộc họp trao đổi thông tin; sơ - tổng kết để đánh giá, rút kinh nghiệm trong thực hiện; góp ý các vấn đề có liên quan đến nội dung phối hợp… để chương trình thực hiện một cách hiệu quả nhất.
Chương trình phối hợp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về TV và đẩy mạnh các hoạt động giáo dục, HTSĐ trong các TV giai đoạn 2016 - 2020 có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hình thành hệ thống TV các cấp. Qua đó, góp phần đáp ứng nhu cầu của người dân về tiếp cận với thông tin nghiên cứu, vận dụng vào đời sống, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả trong tất cả các lĩnh vực xã hội.
Mai Khôi