Xuất, nhập cảnh trái phép: Tiềm ẩn nhiều rủi ro

Hiện nay, xuất ngoại đã trở thành chuyện đơn giản. Tuy nhiên, bên cạnh những công dân tuân thủ thủ tục, trình tự xuất, nhập cảnh (XNC) theo pháp luật quy định, thì cũng có công dân XNC trái phép. Việc làm này tiềm ẩn nhiều yếu tố rủi ro, đe dọa trực tiếp đến quyền lợi, sức khỏe và tính mạng bản thân.

Công an tỉnh tặng quà cho phụ nữ nghèo nhân buổi tuyên truyền pháp luật về phòng chống xuất, nhập cảnh trái phép tại xã Hưng Hội (huyện Vĩnh Lợi).

Người dân đến làm thủ tục cấp hộ chiếu tại Phòng An ninh đối ngoại - Công an tỉnh. Ảnh: N.Q

CẤP HỘ CHIẾU CHỈ 8 NGÀY

Nước ta đang đẩy mạnh chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế nhằm phát triển đất nước. Trong tiến trình đó, Nhà nước đã và đang đẩy mạnh cải cách hành chính công nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội. Ở lĩnh vực xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, năm 2007 và năm 2015, Chính phủ đã ban hành 2 nghị định. Đây là những văn bản quy phạm pháp luật quan trọng để Công an tỉnh tiến hành cải cách về thủ tục hành chính trong lĩnh vực XNC; tạo điều kiện thông thoáng, thu hút người nước ngoài đến với Bạc Liêu và công dân quê nhà ra nước ngoài thăm thân nhân, học tập, lao động, công tác, kinh doanh, du lịch…

Cuốn hộ chiếu một thời là niềm tự hào đối với người sở hữu nó. Trước đây, công dân sau khi hoàn tất thủ tục, chờ 30 ngày làm việc mới có hộ chiếu và phải đến Công an tỉnh để nhận. Nay, thời gian cấp hộ chiếu chỉ còn 8 ngày và bưu điện sẽ chuyển hộ chiếu đến nhà cho người được cấp.

Tính đến cuối năm 2018, Phòng An ninh đối ngoại (Công an tỉnh) đã cấp 12.750 hộ chiếu cho công dân Việt Nam XNC các nước, trong đó có 766 người Khmer. Qua công tác quản lý nhà nước về xuất cảnh, nhập cảnh, đơn vị đã phát hiện 7 người vượt biên trái phép; 4 trường hợp giả mạo hồ sơ, giấy tờ để được cấp hộ chiếu; 24 công dân qua lại biên giới trái phép... UBND tỉnh đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trên 600 triệu đồng.

MUA BÁN PHỤ NỮ GIA TĂNG

Một số người Bạc Liêu XNC trái pháp luật chủ yếu là vì mục đích kinh tế, như: buôn lậu, tìm kiếm việc làm, vận chuyển hàng hóa… Cũng có không ít người do quan hệ dân tộc, dòng họ, thân tộc với người Việt Nam định cư nước ngoài nên xuất ngoại trái phép để thăm, tham gia lễ hội, tu học. Bên cạnh đó, còn có một số công dân Bạc Liêu có hộ chiếu, giấy tờ hợp lệ xuất cảnh sang Campuchia, Trung Quốc, song do nhiều lý do (như hết hạn hộ chiếu, thị thực nên khi muốn hồi hương) nên họ tìm cách nhập cảnh Việt Nam trái phép.

Riêng với trường hợp xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc, đã có nhiều trường hợp người lao động trong tỉnh bị đối tượng môi giới bán đi, bán lại cho các công ty. Nhiều phụ nữ Bạc Liêu có dấu hiệu bị bán vào các động mại dâm, bán làm vợ cho người Trung Quốc và nay xuất hiện thêm hình thức tổ chức mang thai hộ để bán trẻ em.

Công an TP. Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt khẩn cấp các đối tượng tổ chức mang thai hộ nhằm mục đích thương mại. Một trong 8 người phụ nữ mang thai hộ là cô Nguyễn Thị U. (23 tuổi, huyện Vĩnh Lợi). Trung tá Dương Quốc Thanh, Phó trưởng phòng An ninh đối ngoại - Công an tỉnh, cho biết: “Các nạn nhân, bị hại trong những vụ án, chuyên án mua bán người ngại cung cấp thông tin, chứng cứ phục vụ công tác điều tra. Vì vậy, cơ quan chức năng mất nhiều thời gian, công sức để tìm hiểu, khám phá. Cũng có nhiều phụ nữ dù biết rõ nguy cơ, song họ vẫn tham gia vì lợi ích kinh tế”.

Tình trạng phụ nữ Bạc Liêu bị đối tượng môi giới hôn nhân bất hợp pháp với người nước ngoài đang diễn biến rất phức tạp và có chiều hướng gia tăng. Thực tế cho thấy, chỉ một số ít chị em tìm được hạnh phúc thật sự do xuất phát từ hôn nhân hợp pháp và chân chính, đa số còn lại do xuất phát điểm từ hôn nhân bất hợp pháp nên phụ nữ rơi vào các trường hợp bị cưỡng bức hôn nhân, bị ngược đãi, hành hạ tủi nhục, thậm chí trở thành nạn nhân của bọn buôn người và thiệt mạng nơi xứ người. Song, trớ trêu thay, nhiều phụ nữ địa phương kết hôn bất hợp pháp với người nước ngoài, khi trở lại quê nhà thăm thân nhân đã tác động, rủ rê, lôi kéo người địa phương xuất cảnh trái phép.

KHÓ ĐƯỢC BẢO HỘ CÔNG DÂN

Ngoài việc xuất cảnh để tham gia các đường dây tội phạm hình sự, công dân Bạc Liêu còn bị các thế lực thù địch bên ngoài dụ dỗ, tuyên truyền, lôi kéo xuất cảnh trái phép tham gia các tổ chức, đảng phái chống phá đất nước. Cũng có tình trạng người dân lợi dụng hình thức xuất cảnh hợp pháp để trốn ở lại nước ngoài. Điển hình là vụ 152 du khách Việt Nam bỏ trốn khi đến lãnh thổ Đài Loan qua các chuyến du lịch, trong đó có 5 công dân Bạc Liêu. Công dân xuất cảnh trái phép sang nước ngoài không chỉ ảnh hưởng tới việc tổ chức sản xuất và thực hiện các chế độ, chính sách tại địa phương, mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đe dọa trực tiếp đến quyền lợi, sức khỏe và tính mạng của chính họ.

Thực trạng XNC không tuân thủ pháp luật còn đến từ tâm lý “lười” đi làm hộ chiếu của công dân. Một bộ phận người dân Bạc Liêu nhận thức còn hạn chế về quy định liên quan đến XNC; thậm chí không thích đến các cơ quan để làm thủ tục, giấy tờ, ngại khai báo, đi lại tốn kém tiền bạc, mất thời gian nên bị các đối tượng xấu hướng dẫn làm giả các loại hồ sơ, giấy tờ… để làm thủ tục XNC không đúng quy định của pháp luật. Từ đó nảy sinh nhiều hệ lụy, vi phạm pháp luật.

Để ngăn chặn, hạn chế tình trạng XNC trái phép, thiết nghĩ, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, xem đây không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành Công an. Đó là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về lĩnh vực XNC. Tăng cường công tác quản lý tạm trú, tạm vắng; quản lý chặt chẽ các đối tượng XNC trái phép trốn về địa phương. Hướng dẫn người có nhu cầu XNC thực hiện các thủ tục theo quy định. Đồng thời hỗ trợ tạo việc làm, xóa đói giảm nghèo, giúp vốn… cho người dân có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, hộ nghèo; tạo điều kiện cho các phụ nữ có nguy cơ cao ở vùng khó khăn; thực hiện tốt các chính sách đối với chị em là nạn nhân bị mua bán đã trở về nước để họ tái hòa nhập cộng đồng.

NGUYỄN QUỐC